Fumiko Imano is een kunstenaar in de oude, excentrieke zin van het woord: charmant, uniek en onmogelijk in een hokje te stoppen. Prachtig in een lange jurk, met een rommelige zwarte pony, heeft Imano een uitstraling die het midden houdt tussen een nieuwsgierig kind en een vriendelijke grootmoeder. Hij kan vijf of 95 jaar oud zijn; een sprookjesachtig raadsel dat los staat van tijd of plaats.
Stationsklok, Milaan, 2023
In werkelijkheid was hij begin vijftig. “En ik vind het ook leuk!” zei hij geamuseerd. Het was een koude decembermiddag in zijn favoriete café in Nakano, de wijk Tokio waar hij woonde.
Bekend om haar bizarre zelfportretten, waarin ze zichzelf kloneert in een denkbeeldige tweeling, verschijnen Imano en haar dubbelganger samen in een Japanse badkuip, een hotelkamer in Parijs en op een IJslandse gletsjer, alleen gescheiden door een subtiele schaarsnede die verwijst naar de manier waarop ze ze in elkaar heeft gezet. De foto’s ontroeren met dezelfde naïviteit en onzorgvuldigheid die ook tot uiting komt in Imano’s zachte stem, die gemakkelijk en vaak gegiechel uitlokt.
Hij is ook heel gek, net als de beste artiesten. Voor ons interview had ze een bijna levensgrote vos – Cookie – en een springende muis – Hoppy – meegenomen, die ze uit haar handtas haalde. Ze begon voor het eerst een opgezette vos te dragen nadat ze een filmbaan had gekregen Loeuwonderstaande campagne Jonathan Anderson vanaf SS18 en later. “Ik kreeg het als emotionele steun, omdat ik iets nodig had om mee te vliegen, en ik was zenuwachtig voordat ik ging fotograferen. Het hotel was leeg, dus het hield me gezelschap”, zei hij.
Schommel, Hitachi, Japan, 2006
Yo handtekening, New York City, 2016
Zijn eerste vos heette Major, een naam die uit de set kwam: ‘Jonathan en Benjamin (Bruno, stylist) zeiden altijd ‘maaajorrrrr“Tijdens het filmen”, zegt hij lachend. Uiteindelijk heeft hij acht seizoenen voor Loewe gewerkt, waarin hij van randkunstenaar tot gerenommeerd modefotograaf is uitgegroeid. Major is onlangs met pensioen gegaan na bijna zeven jaar in functie te zijn geweest, maar Imano is nog steeds erg actief. Hij is onlangs teruggekeerd van een zakenreis naar Antwerpen en Parijs, en zijn eerste cover voor Vogue Japan is net uitgekomen. “Ik noem mezelf een kunstenaar omdat een fotograaf technischer is”, zegt hij. “Het is beperkter.”
Er zijn slechts een paar dingen aan Imano die beperkt zijn en die een bron van geluk en lijden zijn geweest. Of hij nu een heleboel knuffels had of niet, hij was eraan gewend dat hij als raar werd beschouwd. Geboren in Hitachi, een stad twee uur ten noorden van Tokio, was Imano nog maar twee jaar oud toen haar familie naar Brazilië verhuisde – zo ver mogelijk van Japan – en zes jaar in Rio de Janeiro woonde. Zijn vroege herinneringen daar waren erg gelukkig. “Ik zat op de kleuterschool in Brazilië, en ze waren daar erg aardig voor me, misschien omdat ik een beetje traag of vreemd was”, herinnert hij zich. Het zal niet lang duren. “Na de kleuterschool ging ik naar een Japanse school en de kinderen daar waren heel gemeen tegen me. Ik nam mijn klasgenoten mee om in de klimrek te spelen en ze zeiden ‘Nee!’ voor mij, dus ik ga alleen zitten en een gat in de modder graven’, zei hij.
Imano keerde terug naar Japan toen ze acht jaar oud was, maar haar thuisland voelde haar vreemd aan. “Ik wist niets van Japan, omdat ik op heel jonge leeftijd verhuisde. Ik was behoorlijk geïsoleerd en eenzaam.” Opnieuw werd hij genadeloos gepest. “Het was absoluut verschrikkelijk. Te gewelddadig en te grappig. Maar ik kon er niet om lachen”, zei hij. Het pesten stopte uiteindelijk toen hij naar de middelbare school ging en zeven kilo afviel. “Iedereen noemt mij een varken, dus ik probeer af te vallen.” Er was geen bitterheid in zijn stem toen hij dit zei; hij bracht het gewoon zoals het gebeurde.
Zijn wreedheid jegens andere kinderen versterkt zijn gevoel van zichzelf als iemand die niet hoeft te proberen erbij te horen en dat toch ook niet kan, ook al zou hij dat willen. “Ik ben dankbaar voor de mensen die in sommige opzichten gemeen tegen me waren, want dat is de reden dat ik kunstenaar ben geworden, weet je? Het deed me beseffen dat ik anders was.” Als die kleine klootzak het nu kon zien! ‘Ik wou dat ik geen mens was,’ zei hij. “Bovendien beschouwen mensen mij als een buitenaards wezen.”
Hij verhuisde op 23-jarige leeftijd naar Londen, waar hij zich inschreef voor een cursus beeldende kunst Centraal Sint Maarten. Het verliep niet volgens plan. “Ik was totaal verdwaald, en ze hebben me niets geleerd, slechts één lezing en één tutorial (per week)”, zei hij. In het eerste jaar van haar bachelor maakte ze beelden en jurken van mensenhaar in de studentenflat waar ze woonde. “Niemand vindt het leuk!” zei hij lachend. Dat was na de overstap naar Modeacademie van Londen om stijl en fotografie te studeren, zodat hij uiteindelijk een mede-alien vindt in zijn homoseksuele studiegenoot, die al snel zijn beste vriend wordt. “In zekere zin hadden we soortgelijke situaties toen we opgroeiden, dus we kunnen met elkaar omgaan”, zei hij. “Het zijn gekken, net als ik.”
Eindelijk keert hij terug naar Japan, nadat hij een korte tijd in Parijs heeft gewoond, maar nu woont hij in Tokio. De waarheid is dat de Japanse samenleving zich niet aan zijn wensen heeft aangepast, maar dat hij een manier heeft gevonden om vrede te hebben door zich niet te conformeren, door zijn achtergrond en inspanningen te gebruiken om in zijn meningsverschillen te leunen in plaats van te proberen ze te verbergen. “In Japan voelde ik me een gaijin (buitenlander)”, zegt hij lachend. “En ze beschouwden mij gewoon als een kunstenaar, dus uiteindelijk werd ik aangenomen.”
Zwembad, Nasu, Japan, 2010
Hollywood, Los Angeles, 2015
Als kunstenaar deed hij echter nog steeds zijn best om zich te verzetten tegen alles wat hem depressief zou kunnen houden. “Ik haat het woord ‘express’”, zei hij. “Ik druk mezelf niet echt uit, ik laat het alleen zien.” Het is die puurheid die zijn werk doet resoneren. Haar beelden laten de tedere relatie zien die ze met zichzelf opbouwde, en de veerkracht en vreugde die ze vond – niet bij anderen, maar van binnenuit. Ze glimlachte, haar gezicht onschuldig en volkomen vrij van remmingen. ‘Je kunt je niet voorbereiden op een wonder’, zei hij. “Je moet het gewoon laten gebeuren.”
Heilig Hart, Parijs, 2017
Fotografie met dank aan Fumiko Imano. Genomen uit 10 Magazine nummer 76 – CREATIVITEIT, VERANDERING, VRIJHEID – NU gepubliceerd. Bestel uw exemplaar Hier.
