De Amerikaanse cultuuroorlogen gaan niet langer alleen over beleid. Het gaat om het gevoel ergens bij te horen. Wie noemt zichzelf Amerikaan, onder welke voorwaarden, en wie bepaalt de toegangsregels. In dit steeds brandbaarder wordende debat stappen Vivek RamaswamyLeider van de Republikeinse Partij van Indiase afkomst, voormalig presidentskandidaat en nu conservatieve intellectuele polemist die schrijft voor The New York Times.Het argument lijkt eenvoudig en confronterend: Amerika is geen bloedlijn. Dit is een geloofssysteem. Zowel rechtse als linkse groepen, zo betoogt hij, verraden deze ideeën op verschillende manieren.
Twee uitersten verdelen Amerika
Ramaswamy omschrijft het huidige moment als een beweging die de Amerikaanse identiteit aan banden legt.Aan de rechterkant staat het groyperisme: een online-naar-offline-beweging die Amerikanheid behandelt als een functie van afkomst, ras en erfgoed. In dit wereldbeeld vloeit legitimiteit voort uit bloed en bodem. Een ‘echte’ Amerikaan is iemand wiens wortels dateren van vóór immigratiegolven, burgerrechtenwetgeving of demografische veranderingen.Aan de linkerkant ziet Ramaswamy een andere, maar even ondermijnende kracht: wat hij beschrijft als het socialisme van Zohran Mamdani. Deze opdracht gaat niet slechts over één politicus, maar over bredere ideologische stromingen die identiteit definiëren door middel van wrok, klassenstrijd en groepslidmaatschap, waarbij ras, slachtofferschap en herverdeling vaak centraal in de politiek worden geplaatst. Verschillende esthetiek. Hetzelfde resultaat. Fragmentatie.
Amerika als een burgerlijk idee, niet als een raciale erfenis
De kernbewering van Ramaswamy is zowel klassiek conservatief als enigszins radicaal in het huidige klimaat: de aard van Amerika is binair. Je bent Amerikaan of je bent het niet. Er zijn geen gradaties op basis van huidskleur, afkomst of hoe vroeg je in je familie bent aangekomen. Per definitie is een Amerikaan iemand die gelooft in de grondwet, de rechtsstaat, de vrijheid van meningsuiting en geweten, en exclusieve trouw zweert aan de Verenigde Staten. Burgerschap, en niet bloedlijn, is de kwalificerende test. Dit idee is sterk gebaseerd op de Reaganiet-traditie. Je kunt in veel landen wonen, maar Amerika is een van de weinige landen waar iedereen, waar dan ook, volledig deel kan uitmaken van het land door zijn burgerlijke overtuigingen te omarmen. Deze openheid is volgens Ramaswamy geen moderne afwijking. Dit is de bottom-line.
Waarom zijn eigen identiteit het argument aanscherpt
Ramaswamy’s tussenkomst heeft extra gewicht vanwege wie hij is. Geboren en getogen in Ohio uit Indiase immigrantenouders, heeft hij nooit buiten Amerika gewoond. Maar zijn opkomst in de Republikeinse politiek ging gepaard met een reeks racistische misbruiken. Hij heeft gesproken over belediging, de opdracht “terug te gaan naar India” en over het feit dat hij om slechts één reden als on-Amerikaans wordt beschouwd: hij is niet blank. Zelfs zijn vrouw was het doelwit van rechtse commentatoren die denigrerende etnische labels gebruikten. Voor Ramaswamy is dit geen abstract debat. Dit is een bewijs dat sommige rechtse groepen afglijden naar de identiteitspolitiek die zij beweren te haten. Door op rassen gebaseerde verhalen van links af te wijzen, omarmen sommige conservatieve groepen, zo betoogt hij, stilzwijgend hun eigen raciale verhalen.
Identiteitspolitiek, maar dan met een andere vlag
Een van de scherpe invalshoeken van Ramaswamy’s betoog is zijn bewering dat het hedendaagse etnisch nationalisme niet alleen door ideologie wordt gedreven, maar door angst. De jongere generaties van Amerika worden geconfronteerd met hoge huisvestingskosten, stagnerende lonen, studentenschulden en een afnemend vertrouwen in instellingen. Bij gebrek aan een verenigend nationaal verhaal zal frustratie veranderen in tribalisme. Aan de linkerkant is dit een door klachten gedreven politiek geworden. Aan de rechterkant betekent dit etnische uitsluiting.
Het recept is groter
Ramaswamy stopt niet bij de diagnose. Hij riep op tot morele duidelijkheid tegen racisme en antisemitisme, economische hervormingen die het vertrouwen in de Amerikaanse droom herstellen, bredere deelname aan het scheppen van welvaart, en een gedeeld nationaal project dat ambitieus genoeg is om mensen reden te geven om er weer in te geloven. Maar onder al dat beleidsgestel ligt één centraal idee: Amerika kan niet als beschaving functioneren als het zichzelf definieert op basis van wie het minste aandeel krijgt. Het is alleen succesvol als het zichzelf definieert op basis van wat algemeen wordt aangenomen.
Waarom dit debat er nu toe doet
Ramaswamy’s essay is niet belangrijk omdat het het argument oplost, maar omdat het de breuklijnen blootlegt. Een conservatieve leider die in Amerika’s meest invloedrijke krant schrijft en publiekelijk waarschuwt tegen racistisch nationalisme is geen gemakkelijke opgave. Zijn visie op de Amerikaanse identiteit was noch multicultureel in de progressieve zin, noch etno-nationalistisch in de reactionaire zin. Het is veeleisend, beschaafd en meedogenloos tegenover de politiek van afkomst en de politiek van wrok. In zijn formulering is Amerika niet iets dat je erft. Het is iets waar je voor kiest. En steeds meer landen worden gedwongen te beslissen of ze dat nog steeds geloven
