Recensie ‘Wasteman’: Brits gevangenisdrama duikt diep in de overlevingshandleiding

Net als de omgevingen waarin ze voorkomen, kunnen gevangenisfilms zeer beperkend zijn. Vaak gericht op versleten thema’s als mannelijkheid, spijt en verlossing, bevatten ze (en soms genieten ze van) gruizige afbeeldingen van gemartelde personages die lijden onder fysieke en emotionele onrust. Het genre is inherent boeiend en toch voorspelbaar en belooft een kijkje in een angstaanjagend machowereld – een wereld die de meesten van ons gelukkig niet uit de eerste hand kennen.

Cal McMau’s speelfilmdebuut verandert nauwelijks de formule, maar herinnert het publiek aan wat solide blijft aan het uitgangspunt van een gewone man die achter de tralies in leven probeert te blijven. En dankzij een recente indrukwekkende wending van rijzende ster David Jonsson vindt ‘Wasteman’ zelfs enkele nieuwe noten om op de bekende melodie te spelen.

Jonsson is Taylor, die in Engeland dertien jaar in de gevangenis heeft gezeten voor een drugsdeal die tragisch eindigde en resulteerde in een accidentele dood. De jongeman is zachtaardig en overdreven meegaand en wil vooral uit de problemen blijven, waarbij hij zich laat intimideren door celcriminelen Paul (Alex Hassell) en Gaz (Corin Silva), terwijl hij aanbiedt hun haar te knippen in ruil voor de pillen die zijn verslaving voeden. Taylor heeft geleerd met elkaar om te gaan en leeft in een zombieachtige staat van het eeuwige plezier dat hij nastreeft.

Maar de omstandigheden van Taylor werden verstoord door het nieuws dat hij mogelijk vervroegde vrijlating zou krijgen. (Het overvolle gevangenissysteem van Groot-Brittannië moet geweldloze gevangenen vrijlaten om plaats te maken voor gevaarlijke overtreders.) Taylor wil zich graag herenigen met zijn vervreemde tienerzoon Adam (Cole Martin) en ziet het licht aan het einde van de tunnel – tot de komst van Dee, zijn nieuwe celgenoot.

Gespeeld op een grommende, cirkelvormige manier Tom BlythDee pronkt terwijl Taylor krimpt. Dee beschouwt zijn nieuwe thuis als zijn koninkrijk en wordt al snel de belangrijkste leverancier van alles wat je in de gevangenis nodig hebt – sneakers, snoep, drugs – terwijl hij zijn dominantie krachtig laat gelden. (Al vroeg snijdt Dee een medegevangene in het gezicht en herkent hem als iemand die ooit met een rivaliserende ploeg heeft meegelopen.) Taylor past zich zoals gewoonlijk aan de onstabiele situatie aan en speelt de rol van niet-bedreigende bèta, die uiteindelijk Dee’s vertrouwen en vriendschap verdient. Al snel raakt Dee geïnteresseerd in Taylor en beveelt haar volgelingen buiten om Adam een ​​geschenk te geven waarvan zij beweren dat het van zijn vader kwam.

“Wasteman” introduceert dit vreemde koppelscenario en wacht vervolgens tot hun fragiele samenleven uiteenvalt. Paul en Gaz zijn eraan gewend de underdog in de gevangenis te zijn en hebben er een hekel aan dat Dee hun grondgebied binnendringt, waardoor de spanningen toenemen die Taylor’s voorwaardelijke vrijlating in gevaar brengen. Maar als het grootste deel van ‘Wasteman’ het verwachte pad volgt, blijkt de opvatting van Taylor in de film moeilijker dan verwacht.

Hoewel misschien wel het meest bekend van de HBO-serie “Industrie,” Jonsson heeft in korte tijd oogverblindende optredens laten zien, waaronder acteren in romantische drama’s (“Roggepad”) en dystopische thrillers (“Lange reis”). Maar wat zijn uiteenlopende rollen verenigt, is het gevoel een gevoelige en intelligente acteur te zijn, die ons voortdurend doet afvragen wat hij denkt.

De stilte van Jonsson lijkt altijd veel te zeggen en in ‘Wasteman’ profiteert hij van zijn rustige houding en kleinere frame om een ​​personage te creëren dat minder intimiderend is dan de mensen om hem heen. In tegenstelling tot Dee is hij geen geharde crimineel, maar een man die één domme fout heeft gemaakt door zijn kind financieel te ondersteunen, en ‘Wasteman’ moedigt kijkers in eerste instantie aan om te sympathiseren met de zachtaardige ziel die voor de wolven wordt geworpen.

Maar geleidelijk compliceert Jonsson onze gevoelens over Taylor. Even wanhopig op zoek naar vrijlating en voortdurend drinkend – in wezen ontsnappend uit de ene gevangenis terwijl hij in een andere blijft – laat hij langzaam merken dat hij weinig principes of ethiek heeft. Wanneer Paul en Gaz Dee confronteren, is Taylor’s reactie laf en zielig, en toont de hulpeloosheid die hem plaagde lang voordat hij gevangen werd gezet. De film presenteert Taylor als een goedhartig figuur, die weinig meer blijkt te doen dan zelfbehoud.

Binnen de grenzen van een tamelijk conventioneel gevangenisdrama ontleedt McMau een anonieme man die ontdekt dat er, zowel in de gevangenis als in het leven, gevolgen zijn als je geen partij kiest. Ondanks Dee’s wreedheid beschrijft Blyth Taylor’s celgenoot als loyaal en eerlijk, iemand die geloofde in een persoonlijke ethische code. De bitterste ironie van deze film is dat van de twee mannen uiteindelijk Dee misschien wel de meest eervolle is.

McMau’s pogingen om de grimmige authenticiteit van het verhaal te versterken schieten soms tekort. (Geïnspireerd door beelden gemaakt door echte gevangenen met gesmokkelde mobiele telefoons, gebruikt de nieuwe regisseur podiuminzetstukken die bedoeld zijn om deze intieme, grafische beelden na te bootsen.) Hij begint steeds meer zijn twee hoofdrolspelers te verkennen terwijl ze tegenover elkaar staan ​​in deze vurige smeltkroes. Net als Jonsson verwijst Blyth naar hele universums binnen haar personages, simpelweg door de manier waarop ze rustig luistert en observeert. Naarmate de voorwaardelijke vrijlating van Taylor nadert, wordt de inzet steeds hoger. Tegen de tijd dat ‘Wasteman’ zijn dubbelzinnige einde bereikt, is onze loyaliteit verre van duidelijk.