Recensie ‘The Chronology of Water’: Kristen Stewarts intieme regiedebuut

De verleiding bij het overwegen van het regiedebuut van een doorgewinterde acteur is om het te zien als een kijkje in wat voor hem het belangrijkst is – of omgekeerd, wat het minst belangrijk is. Maar Kristen Stewart heeft zo’n gevarieerde carrière achter de camera gehad, waarbij ze haar plek in alles heeft gevonden, van grote franchises tot marginale indies, dat je je zou kunnen voorstellen dat haar eerste opname achter de camera bijna alles zou zijn.

Toch kondigt ‘The Chronology of Water’ zichzelf aan als Stewart-achtig (als je die term mag gebruiken) omdat het in de eerste plaats in de persoon leeft, zoals zijn benadering van karakter vaak doet. Door Stewart zelf aangepast naar een memoires uit 2011 van de romanschrijver Lidia YuknavitchDe film duikt in het bewustzijn van een jonge vrouw die, door de jaren heen probeert zichzelf als schrijfster te vestigen, een traumatisch verleden, een tumultueus heden en een toekomst navigeert die ruimte moet maken voor twee anderen. Wat voor Stewart duidelijk belangrijk is, is de totaliteit van de ervaring, en ‘The Chronology of Water’, artistiek en naturalistisch in gelijke mate, is geen geringe prestatie als het gaat om regisseren – het is meeslepend van begin tot eind.

In de Imogen PotStewart speelt Lidia van de middelbare school tot het moederschap en haalt het beste uit deze eeuwig ondergewaardeerde Britse acteur. Wanneer Poots de rol van Lidia op zich neemt na een grillige opening waarin de jonge acteur een jeugd van misbruik en verwaarlozing opbouwt onder een angstige vader (Michael Epp) en een zwakke moeder (Susannah Flood), lijkt Poots de proloog zelf te hebben meegemaakt.

Lidia hoopt dat zwemwedstrijden haar ticket zullen zijn. Maar in het water zijn kon de strijd op het land niet tenietdoen: verslaving, relatieproblemen (hij misbruikte een goede vriendin) en immens verlies. Hij resette toen hij bij zijn oudere zus Claudia (die geweldig is) introk Volgen), die ook leed onder de mishandeling van hun vader, en begon aan een creatief schrijfprogramma onder leiding van de altijd stonede en ondersteunende Ken Kesey, van wie Jim Belushi op de een of andere manier vermeed te veranderen in een verward cliché van de wijsheid van de Grote Schrijver. Van daaruit geeft een glimp van een vrediger leven – een leven gedreven door expressie, niet door roekeloosheid – Lidia hoop.

Ondertussen behandelt Stewart de verzameling beelden van het pijnlijke leven van zijn hoofdpersoon als verspreide puzzelstukjes met vlijmscherpe randen. Het is een agressieve esthetiek voor het weergeven van pijnlijke herinneringen: uitdagende niet-lineariteit, aangevuld met harde geluiden. Soms voelt het alsof je van de filmschool komt. Maar uiteindelijk lijkt het experiment op de eb en vloed van het verhaal dat Stewart en Poots dierbaar zijn. Het doet ook geen pijn dat de 16 mm-cinematografie van Corey C. Waters een rijke textuur heeft en gemakkelijk verteerbaar is, ook al is wat we zien soms teleurstellend.

Het meest overtuigend is echter Poots, die de volheid van zichzelf belichaamt zonder ooit in ’tentoonstellings’-acteren te duiken. Ze speelt al bijna twintig jaar Lidia, maar begrijpt de nuances die een middelbare scholier ouder doen lijken. Dat is natuurlijk ook de manier waarop Stewart ermee omgaat: hij bewondert de breedte van zijn leidende dame, ook al doet haar regie niet altijd recht aan Poots. Stewarts passie, ten goede of ten kwade, zorgt voor opschudding, maar vaker wel dan niet is het Poots die het voortouw neemt en ons meeneemt in de spannende kwelling van het uitzoeken hoe, zoals Lidia zegt, herinneringen in verhalen kunnen worden omgezet.