Als lezer hou ik meer van de “Jane Eyre”-meisjes dan van de “Wuthering Heights”-meisjes. Natuurlijk las ik de roman voor het eerst op een leeftijd dat ik te jong was om de Heathcliff-Catherine ourobouros-dynamiek te begrijpen; De wees- en leergierige Jane is sneller dan ik.
Maar toen ik naar de universiteit ging en voor het eerst verliefd werd, was ik er klaar voor De versie van Kate Bush van ‘Wuthering Heights’, een avant-garde muzikaal nummer, het is allemaal geschreeuw en gesmeek. Op de een of andere manier wist Bush, de Ur-diva van de jaren 80, de plot van Emily Brontë’s roman uit 1847 beter op te lossen dan SparkNotes dat kon (dit was lang vóór AI). Verpakt in tekst en melodie, in plaats van proza, begrijp ik het: dit zijn de twee mensen die het idee erachter belichamen kan niet leven met of zonder jou.
Kate Bush, video ‘Wuthering Heights’.
Ik ben nog steeds een lezer, die een deel van mijn leestijd professioneel besteedt, als boekrecensent. Over wilde en winderige prairies, woede en jaloezie gesproken! Maar ik keer net als Cathy keer op keer terug naar mijn ‘enige meester’, het verhaal, de woorden en hun schepper. In de woorden van Kate Bush: ik kon “mijn Wuthering Wuthering Wuthering Wuthering Heights niet verlaten…”
Wij zijn niet de enigen. Emerald Fennell’s nieuwe verfilming van Brontë’s roman van deze maand schittert Margot Robbie En Jacob meneerbelooft miljoenen bioscoopbezoekers kennis te laten maken met de klassieke roman waarin Brontë haar ziel heeft gestort en het archetype van geliefden heeft gecreëerd: niet-passende, koortsachtige types die misschien nooit het geluk zullen vinden, maar niet van elkaar gescheiden kunnen worden.
Zodra ik het nummer hoorde, was ik verslaafd, zowel aan de muziek van Bush (we zagen allemaal “Stranger Things”) in vuur en vlam ‘Die heuvel oprennen’ weer tot leven) en in een poging erachter te komen hoe andere muzikanten verhalen en romans in hun werk kunnen gebruiken. Sommige nummers waren duidelijk gebaseerd op sprookjes en folklore, zoals “Ramble On” van Led Zeppelin (“The Lord of the Rings”) en “Ain’t Necessarily So” van Bronski Beat (het verhaal van Mozes, etc.). Gezien mijn fictieverslaving ging ik op zoek naar meer obscure titels.
Nou ja, zo niet obscuur, dan in ieder geval meer literair. David Bowie’s “1984” is een makkelijke overwinning, uiteraard gebaseerd op de roman van Orwell. Fans geven toe dat ‘Sympathy with the Devil’ van de Rolling Stones afkomstig is van Boelgakovs ‘De meester en Margarita’; en ‘The White Rabbit’ van Jefferson Airplane weerspiegelt ‘Alice in Wonderland’. Er is zelfs een klein pop/rock-subgenre met nummers gebaseerd op de vampierromans van Anne Rice: ‘Moon Over Bourbon Street’ van Sting, ‘Love Song for a Vampire’ van Annie Lennox en ‘Bloodletting’ van Concrete Blonde.
Vergeet de oude klassiekers niet. Kunnen twee nummers meer van elkaar verschillen dan ‘Home at Last’ van Steely Dan en ‘I am a Man of Constant Sorrow’ van Soggy Bottom Boys? Maar beide waren geïnspireerd door Homer’s ‘Odyssee’. Helaas bereikt ABBA’s ‘Cassandra’, ondanks dat het is geïnspireerd door Homer’s ‘Iliad’, niet de hoogten van de berg Olympus (er zijn andere vreselijke nummers gebaseerd op geweldige boeken zoals ‘The House at Pooh Corner’ van Loggins en Messina). Shakespeare’s “Romeo en Julia” vindt verwijzingen in veel van de teksten, evenals een hoofdrol in de gelijknamige ballad van Mark Knopfler.
Knopfler (die, niet toevallig, een masterdiploma in literatuur had) schreef mijn favoriete liedje gebaseerd op een literair werk: “Sailing to Philadelphia.” Het is een miniatuurhervertelling van Thomas Pynchons ‘Mason & Dixon’ uit 1997, over twee Engelsen die door de Penns en Calverts waren ingehuurd om ‘de grens te trekken’ die in 1765 de Verenigde Staten begon te verdelen in Noord en Zuid, via Maryland en Pennsylvania, en sleutelfiguren werden tijdens de burgeroorlog in ons land. Het werk, uitgevoerd als duet door Knopfler en James Taylor, gebruikt meerdere experts om de geluiden van wind, golven en zeevogels te imiteren, terwijl twee landmeters – één vanaf het land, één vanaf de sterren – discussiëren over hoe veilig en succesvol hun expeditie was.
‘Sailing to Philadelphia’ inspireerde mij om de roman van Pynchon te lezen nadat ik er begin jaren 2000 voor het eerst over hoorde. Ik had nog nooit iets van de beroemde teruggetrokken auteur gelezen (dus klaag mij aan, ik heb als mediëvist aan de middelbare school gestudeerd) en ik werd volledig weggeblazen door zijn gevoel voor spel, de losheid in zijn verbinding van zinnen en alinea’s. Ik heb er nog twee gelezen (“The Crying of Lot 49” en “Shadow Ticket” zijn de meest recente) en hoop in de nabije toekomst “Vineland” te lezen.
Dat is wat een geweldige bewerking moet doen: je nieuwsgierig maken naar het bronmateriaal. Natuurlijk zullen niet alle luisteraars de titel van het nummer van Kate Bush in verband brengen met de roman van Emily Brontë (en gelukkig zullen de meeste luisteraars er niet in slagen ABBA’s “Cassandra” in verband te brengen met Homer), maar degenen die dat wel doen, kunnen ervoor kiezen om het boek te lezen. Wat zou vandaag de dag relevanter kunnen zijn dan Bowie’s ‘1984’ en de basis ervan in de roman van Orwell?
Over laat stadium kapitalisme gesproken: als Taylor Swift’s ‘geluk’ een aantal van haar luide stansen naar ‘The Great Gatsby’ stuurt, zouden ze het ‘groene licht van vergeving’, verwijzend naar Daisy’s havensignaal, als zijn eigen illusie kunnen zien. Ik heb geen illusies dat een lyrische toespeling op de literatuur een leesrevolutie zal veroorzaken.
Ik weet echter ook dat ik niet de enige nerd hier ben die een logboek bijhoudt (geschreven of uit het hoofd geleerd) van liedjes die op literaire werken zijn gebaseerd. Wat is jouw favoriet? Wat is het meest duistere dat je je kunt herinneren? Laten we een mooie grote lijst maken.
In de tussentijd zit ik hier, in mijn leeshoekje, naar Kate Bush te luisteren terwijl ik ‘Wuthering Heights’ herlees. Pro tip: Het boek, mijn vrienden, is altijd beter.
Patrick is een freelance criticus en memoirist”Leven B.”
