Wanneer Riz Ahmed zich verloren voelt in zijn creatieve inspanningen, stelt hij twee vragen: interesseert mij dit? Verbreedt het de cultuur?
Deze vragen hebben Ahmed naar een Oscar- en Emmy-winnende acteercarrière geleid (Lang vaarwel; Avondrespectievelijk), een muziekcatalogus die grenzen overstijgt en verhalen creëert die opnieuw definiëren wie er in het midden van het beeld te zien is. En nu, in het laatste hoofdstuk van zijn carrière, stelt hij deze twee vragen aan alle creatieve mensen.
Vorig jaar kondigde WePresent, het kunstplatform van de bestandsdeeldienst WeTransfer, Ahmed aan als hun eigen platform gast curator. Dit is een rol die voorheen werd vervuld door onder meer Marina Abramović, Solange Knowles en Olafur Eliasson. Ahmed bouwt de agenda van zijn gastcurator op rond een manifest dat geworteld is in de uitbreiding van het zelf en de cultuur. Maar het is meer dan alleen maar uit je comfortzone stappen of iets doen waar je bang voor bent. Het raamwerk van Ahmed roept je op om je ego op te geven en je te richten op de meer mystieke kant van creativiteit.
“Ik schaam me er soms voor om erover te praten omdat het pretentieus of gek klinkt”, zei Ahmed in de laatste aflevering Snel bedrijfde podcast Creatieve controle. “Maar hoe verder ik door het leven kom, hoe meer ik weet dat de meest transcendente momenten in het leven zijn wanneer je jezelf vergeet. Als je zo aanwezig bent, lijkt je zelfgevoel op te lossen in het moment. Dat is de essentie van creativiteit. Dat is de essentie van betekenisvolle relaties.”
In deze aflevering Creatieve controleAhmed onderzoekt verder zijn creatieve manifest en zijn aanstaande Shakespeare-verfilming Gehucht wat direct verband houdt met zijn visie op culturele expansie.
Goddelijke creativiteit
Ahmed zegt dat het bekijken van creativiteit door een meer mystieke lens vereist dat je verder gaat dan jezelf en je ego.
“Wat ik steeds meer merk, is dat we de taal van transcendentie en de taal van mysterie hebben verwijderd uit de manier waarop we over creativiteit denken,” zei Ahmed.
Waar hij nu voor pleit is een samensmelting van taoïsme en soefisme, namelijk een staat van flow die je buiten jezelf brengt en dichter bij iets goddelijkers. “Wat het betekent om de controle op te geven en deel uit te maken van iets groters, iets groters uit te nodigen”, legt Ahmed uit.
Culturele verschuiving
Ahmed is het meest geïnteresseerd in creativiteit die culturele vooruitgang stimuleert. “Ik ben geïnteresseerd in creativiteit, omdat creativiteit een belangrijke manier is om cultuur te veranderen en rimpelingen in de cultuur te creëren”, zei hij.
Neem bijvoorbeeld Lang vaarwel. De Oscarwinnende korte film van Ahmed en regisseur Aneil Karia concentreert zich op een Zuid-Aziatische moslimfamilie die zich voorbereidt op een bruiloft. Wat een vreugdevolle dag had moeten blijven, veranderde al snel in chaos toen rechtse groepen de wijk binnenvielen. WePresent gaf het project in 2019 opdracht en zette de relatie van Ahmed met het platform waar hij nu gastcurator is in gang. Helaas is dit een film die tegenwoordig steeds relevanter wordt gezien de steeds verdeelder wordende retoriek en het beleid met betrekking tot immigratie.
Ahmed herinnert zich hoe verrast WePresent was om hun idee groen licht te geven, gezien het onderwerp. Maar hij erkent de impact van wat WePresent doet en roept meer bedrijven op hetzelfde te doen.
“Wie zijn de nieuwe Medici? Wie zijn deze mensen die kunstenaars kunstenaars laten zijn, los van de eisen van de markt?” zei Ahmed.
Als onderdeel van zijn gastcuratie bij WePresent deelt Ahmed zijn platform met vijf kunstenaars die volgens hem aansluiten bij zijn visie op het uitbreiden van cultuur: filmmakers Nadir Nahdi, Warda Mohammed, Imran Perretta; muzikant Raf Saperra; en dichter Sarah Ghazal Ali.
Haar missie ontstond in een tijd waarin de controlerende krachten op sociaal en politiek gebied wilden beperken wat cultuur wel en niet kon doen.
Dus hoe kun je een cultuur uitbreiden als de machthebbers een beperkte kijk op cultuur hebben?
“Dat is de vraag die we momenteel allemaal hebben als kunstenaars. En ik denk dat de vraag die bijna eerder opkwam, was: wat is de rol van een kunstenaar?” zei Ahmed. “Ik denk dat de rol van een kunstenaar iets is dat niet politiek is. Deze rol overstijgt en gaat zelfs vooraf aan politieke ideeën. De rol van de kunstenaar is om onze eenheid te bevestigen. Het is om de reikwijdte te verbreden van wie en wat als menselijk wordt beschouwd.”
Nieuw type Gehucht
Die mentaliteit houdt rechtstreeks verband met Ahmeds nieuwste project: een herinterpretatie van de werken van Shakespeare Gehucht. Deze versie, geregisseerd door Karia en met Ahmed als hoofdpersoon Gehucht vasthouden aan de woorden van Shakespeare, maar de Zuid-Aziatische cultuur overal doordringen.
Maak een versie Gehucht Het is voor Ahmed een spannend project geweest sinds hij op de middelbare school voor het eerst met het werk in aanraking kwam. ‘Ik had het gevoel dat dit niets voor mij was’, zei Ahmed. “Het voelde als de belichaming van alles wat ik meemaakte.”
Via zijn leraar Engels kon hij echter de overlap tussen de twee zien Gehucht en zijn eigen levenservaringen als Brits persoon in Zuid-Azië.
“Het is een verhaal over familieverplichtingen, eer; wie wel en niet kan trouwen; spiritualiteit; familiezaken – het heeft al deze elementen”, zei Ahmed. “Als je er zo over nadenkt, voelt het voor mij heel reëel, in plaats van achterhaald.”
“Dus op dat moment, toen ik zeventien was, dacht ik: ‘man, zou het niet cool zijn als we Hamlet leuk zouden vinden, maar het in een gemeenschap zouden stoppen die niet zo heel anders was dan de mijne. Zou dat de gemeenschap niet veranderen?”
Gebonden aan vrijlating GehuchtAhmed werkte samen met WePresent om een reeks workshops te organiseren en een korte docuserie te maken om een nieuwe generatie te helpen zien wat hij als tiener in het stuk zag en om zijn doel te bereiken: laten zien hoe kneedbaar een cultuur kan en zou moeten zijn.
“Ik denk dat het beste is wat cultuur doet”, zei Ahmed. “We vragen mensen om uit hun comfortzone te stappen, uit hun directe ervaring en door de empathiemotor van het verhaal naar een nieuwe plek te gaan en zichzelf dan in een andere plek te herkennen.”
