Mensen bij de Kapikoy-grensovergang tussen Türkiye en Iran, in de oostelijke provincie Van, Türkiye, 2 maart.
Pavel Nemecek/AP
onderschrift verbergen
ondertiteling wisselen
Pavel Nemecek/AP
VAN, Türkiye – Versuft door de hete zon en moe van tientallen uren busreizen, stak een vrouw uit Teheran, de hoofdstad van Iran, de oversteek naar het oosten van Türkiye.
Zijn eerste stop? Ergens met wifi.
“Ik wil gewoon een videogesprek voeren en teruggaan (naar Iran). Dat is alles”, vertelde hij aan NPR.
De afgelopen maand heeft hij elke drie dagen de urenlange reis naar de Iraanse grens met Turkije gemaakt om een paar uur via internet contact op te nemen met zijn zoon, die studeert aan een universiteit in West-Turkije.
Zoals de meeste Iraniërs die voor dit verhaal werden geïnterviewd, vroeg hij om niet bij naam genoemd te worden, omdat hij vreest gearresteerd te worden en dat zijn bezittingen in Iran geconfisqueerd zullen worden omdat hij met buitenlandse media gesproken heeft.
Sinds het begin van de oorlog ruim een maand geleden heeft de Iraanse regering is geblokkeerd de burgers hebben geen toegang tot het wereldwijde internet, waardoor er slechts een paar telefoonlijnen en bepaalde door de overheid goedgekeurde ‘witte sim’-telefoonkaarten overblijven. Tegenwoordig bevinden bijna 90 miljoen Iraniërs zich geïsoleerd van basisinformatie over wat er gebeurt te midden van de dagelijkse Amerikaanse en Israëlische aanvallen op het land.
NPR heeft Iraniërs geïnterviewd die door het oosten van Türkiye reizen, langs de grens van het land met Iran. Iraniërs die de landgrens van Turkije oversteken – komen met de trein en spreken vanuit de vele restaurants, hotels en bescheiden theehuizen in Van die Iraanse bezoekers bedienen – vertelden NPR over hoe ze proberen de Iraanse internetcontroles te ontwijken.
“De enige stem op dit moment is de stem van het Iraanse regime, omdat ze het internet hebben afgesloten. Ze hebben onze stemmen neergeschoten en onze tongen afgesneden”, vertelde een tweede Iraanse vrouw aan NPR, terwijl ze op reis was in Oost-Turkije.
Sommige mensen kunnen kostbare Wi-Fi-minuten of telefoontijd kopen van Starlink-bandbreedte en simkaarten op de zwarte markt, maar veel Iraniërs zeggen dat de verbindingen problematisch zijn en de meeste webpagina’s en sociale-mediasites niet kunnen laden.
Voor Iraniërs die het zich kunnen veroorloven om te reizen, is er dus nog een andere optie via internet: naar een ander land reizen.
“Als we toegang hebben tot internet, kunnen we alleen chatten”, zei de vrouw.
Het creëren van internet-‘knelpunten’.
De afgelopen vijftien jaar heeft de Iraanse regering stilletjes de internetinfrastructuur van het land geherstructureerd, zodat het regime de internettoegang voor iedereen, op een handjevol na, kan afsluiten.
De voorbereidingen begonnen na de anti-regeringsbende protest in 2009, zeggen cybersecurity-onderzoekers en mensenrechtenorganisaties, protesten waarbij sociale-mediasites betrokken zijn, met name Twitter, hulp demonstranten organiseren.
“Het is echt een zeer gecentraliseerde architectuur”, zegt Hesam Nourooz Pour, onderzoeker aan de Universiteit van Kopenhagen. “In tegenstelling tot het mondiale internet, dat relatief gedecentraliseerd is, leidt Iran het internationale verkeer via een klein aantal door de staat gecontroleerde gateways die worden beheerd door telecommunicatie-infrastructuurbedrijven. Ik zie deze gateways als knelpunten, aangezien bijna al het inkomende en uitgaande internationale verkeer er doorheen gaat.”
Iran begon ook een intern internet te creëren, genaamd het Nationaal Informatienetwerkof NIN, dat kan worden gebruikt door door de overheid goedgekeurde sites en staatsbanken en financiële diensten, zelfs wanneer de connectiviteit met het wereldwijde internet verloren gaat. (Iraanse burgers ontvangen nog steeds sms-berichten van de overheid omdat sms gebaseerd is op mobiele netwerken en niet afhankelijk is van internet, dat deel uitmaakt van het NIN).
De autoriteiten hebben dat gedaan ook uitgegeven sommige telefoonsimkaarten voor bij de overheid aangesloten Iraniërs kunnen nog steeds verbinding maken met het wereldwijde internet, omdat ze zijn vrijgesteld van het strikte filtersysteem van Iran, gemodelleerd na de Chinese internetcensuurtechnologie.
Abbas Milanieen professor in de Iraanse geschiedenis aan de Stanford Universiteit, zei dat zijn vrienden in Iran nu exorbitante prijzen betalen om binnen enkele minuten Starlink-verbindingen en zogenaamde ‘witte simkaarten’ te kopen – door de elite overheid goedgekeurde telefoonkaarten die sommige Iraniërs illegaal gebruiken.
““Zelfs het kopen van wifi is erg gevaarlijk, omdat het regime heeft verklaard dat dit een contrarevolutionaire activiteit is”, zei Milani.
De Iraanse autoriteiten hebben honderden mensen gearresteerd wegens internetgebruik. Een wetshandhavingsfunctionaris in de provincie Yazd, in centraal Iran, vertelde de Iraanse media dat er zes mensen waren is gearresteerd eind maart vanwege het gebruik van Starlink-apparatuur. Diezelfde maand zeiden de Iraanse autoriteiten dat ze precies dat hadden gedaan arresteerde 466 mensen wegens het gebruik van internet om de nationale veiligheid te schaden.
Sommige Iraniërs zeiden dat ze hun vrienden die naar het buitenland reisden, de opdracht hadden gegeven om berichten te sturen.
“22 dagen zijn verstreken sinds de oorlog (en de totale internetuitval in Iran). Deze aflevering werd midden februari opgenomen en gemonteerd”, schreef Ershad, presentator van een populaire Iraanse podcast, in het onderschrift van een YouTube-video die hij vorige maand uploadde. “Om (de aflevering) bekend te maken, kwam ik naar mijn geboorteplaats Marivan, het grensnulpunt”, vervolgde hij, verwijzend naar een stad aan de grens van Iran met Irak. Van daaruit zei hij dat hij toegang had tot het Iraakse telefoondatanetwerk om zijn afleveringen te posten.
De presentator achter de tweede populaire podcast in de Perzische taal belde Haagirvaagir, en gehost vanuit Iran, met eind maart lang uitgestelde afleveringen, schrijven“We hebben (de aflevering) met grote moeite en wanhoop over de kans dat deze wordt geüpload op een geheugenkaart buiten de grenzen van Iran verzonden.”
Het afsluiten van het internet is een ‘oorlogsmisdaad’
De internetstoring was zo ernstig dat de Iraniërs zeiden dat ze geen waarschuwingen konden ontvangen over waar de volgende Amerikaanse en Israëlische aanvallen zouden plaatsvinden. Veel mensen kunnen niet communiceren met familieleden in het buitenland om hen te laten weten dat ze nog leven.
“Pas nadat we Iran verlieten, maakte ik verbinding en las ik (internationaal nieuws) en ontdekte welke plaatsen getroffen waren en wat er werkelijk gebeurde (in Iran)”, vertelde een Iraanse vrouw tijdens een lang weekend vakantie in Turkije met haar kinderen aan NPR.
Milani noemde de internetblack-out een oorlogsmisdaad omdat tientallen miljoenen Iraniërs daardoor niet aan Israëlische of Amerikaanse aanvallen konden ontsnappen. De sluiting van het internet heeft ook grote gevolgen gehad voor kleine bedrijven in Iran, die WhatsApp en Instagram gebruiken om klanten te bereiken. Milani zei dat het regime bereid was deze kosten te dragen.
“Het onderwijs is stopgezet. Al onze communicatie is stopgezet”, zei een Iraanse ondernemer, die zei dat hij net voor twee dagen naar Turkije was gereisd om zijn WhatsApp-berichten en internationaal nieuws te checken. Zijn eigen bedrijf, dat online trainingen verzorgt voor andere kleine bedrijven, is bevroren vanwege de internetstoring. “Bijna 80% van de bedrijven waarmee we samenwerken, zal het komende jaar failliet gaan, denk ik. We kunnen geen werk doen als we niet weer toegang krijgen tot internet.”
“Ze hebben het gevoel – en ik denk dat ze gelijk hebben – dat dit de meest reële dreiging is waarmee ze worden geconfronteerd. Daarom gaan ze tekeer”, zei Milani van de Islamitische Republiek Iran. “Ze zijn bereid elke prijs te betalen, inclusief het in een crisis brengen van de wereldeconomie, als dat de prijs is die de wereld moet betalen voor hun voortbestaan.”
Vier Iraniërs vertelden NPR dat ze regelmatig sms-berichten ontvangen van overheidsinstanties, waarin ze hen eraan herinneren dat het spreken met buitenlandse media of het lekken van informatie naar buitenlandse agenten strafbaar is met arrestatie en inbeslagname van eigendommen.
“Ze hebben het internet voor ons afgesloten, maar ze hebben hun eigen internet”, schreef een Iraniër die in Teheran woont aan NPR. “Ze hebben geld, water, elektriciteit en alles voor ons afgesloten, maar ze hebben hun eigen (internet) en sms (sms-dienst).”

