YANGON, Myanmar — De kiezers gingen zondag naar de stembus voor de eerste fase Myanmar de eerste algemene verkiezingen in vijf jaar, gehouden onder toezicht van de militaire interim-regering burgeroorlog raast door het grootste deel van het land.
Criticus beschuldigingen dat de verkiezingen bedoeld waren om de legitimiteit van het militaire bewind te verdoezelen, dat begon nadat het leger in februari 2021 de gekozen regering van Aung San Suu Kyi had omvergeworpen. Haar partij behaalde een verpletterende overwinning bij de verkiezingen van 2020, maar mocht geen tweede termijn uitzitten.
In Yangon, de grootste stad van het land, Naypyitaw, de hoofdstad, en elders brachten kiezers hun stem uit op middelbare scholen, overheidsgebouwen en religieuze gebouwen.
Criticus voerde aan dat de verkiezingsresultaten geen legitimiteit zouden hebben vanwege de uitsluiting van grote partijen en de beperkte vrijheid van meningsuiting en een repressieve sfeer.
Ze beweren dat de verwachte overwinning wordt ondersteund door het leger Verenigde Partij voor Solidariteit en Ontwikkeling waardoor de nominale overgang naar een burgerregering slechts een fantasie is.
Het houden van de verkiezingen kan buurlanden als China, India en Thailand echter een reden geven om hun steun voort te zetten, met het argument dat de verkiezingen de stabiliteit bevorderen. Westerse landen handhaven sancties tegen de heersende generaals van Myanmar vanwege hun antidemocratische acties en brute oorlogen tegen hun tegenstanders.
De veiligheid in Yangon, de grootste stad van het land, leek zaterdag streng, met gewapende bewakers gestationeerd buiten de stembureaus en militaire vrachtwagens die door de straten patrouilleerden. Verkiezingsfunctionarissen apparatuur voorbereiden en installeerde elektronische stemmachines, die voor het eerst in Myanmar werden gebruikt.
Ondertussen hebben oppositieorganisaties en gewapende verzetsgroepen dat ook gedaan beloofde tussenbeide te komen verkiezingsproces werd er geen grote actie ondernomen.
Suu Kyi, de 80-jarige voormalige leider van Myanmar, deed niet mee omdat ze een gevangenisstraf van 27 jaar uitzit op beschuldigingen die politiek gemotiveerd worden geacht. Zijn partij, de Nationale Liga voor Democratie, werd in 2023 ontbonden nadat ze weigerde zich te registreren onder nieuwe militaire regelgeving.
Andere partijen weigerden zich ook te registreren of weigerden zich kandidaat te stellen onder omstandigheden die zij oneerlijk achtten, en oppositiegroepen riepen op tot een boycot van kiezers.
Amael Vier, analist bij het Asian Network for Free Elections, merkte het gebrek aan echte keuze op en wees erop dat 73% van de kiezers in 2020 op partijen stemde die niet meer bestaan.
Het mobiliseren van de oppositie is moeilijk onder militaire repressie. Volgens de Assistance Association for Political Prisoners worden momenteel ruim 22.000 mensen vastgehouden wegens politieke misdrijven, en zijn ruim 7.600 burgers gedood door veiligheidstroepen sinds zij in 2021 de macht grepen.
Het gewapende verzet ontstond nadat het leger dodelijk geweld had gebruikt om de geweldloze protesten tegen de machtsovername in 2021 de kop in te drukken. De daaropvolgende burgeroorlog heeft volgens de VN ruim 3,6 miljoen mensen op de vlucht gejaagd.
De nieuwe Wet op de bescherming van verkiezingen heeft strenge straffen en beperkingen toegevoegd, waardoor in feite alle publieke kritiek op de verkiezingen is verboden.
VN-Mensenrechtenchef Volker Türk verklaarde dat Myanmar getuige was van toenemend geweld en intimidatie, en verklaarde dat er geen voorwaarden waren voor de uitoefening van de vrijheid van meningsuiting of vreedzame vergadering.
Onder deze omstandigheden geloven zowel het leger als zijn tegenstanders dat de macht hoogstwaarschijnlijk in handen zal blijven van senior generaal Min Aung Hlaing, die in 2021 een machtsgreep leidde.
De stemming vond plaats in drie fasen, waarbij de eerste ronde van zondag werd gehouden in 102 van de 330 steden in Myanmar. De tweede fase vindt plaats op 11 januari en de derde fase op 25 januari. De definitieve resultaten worden naar verwachting eind januari bekend gemaakt.
Hoewel ruim 4.800 kandidaten uit 57 partijen strijden om zetels in de nationale en regionale wetgevende macht, concurreren slechts zes kandidaten op nationaal niveau met de mogelijkheid om politieke invloed in het parlement te verwerven.
——-
Associated Press-schrijver Peck doet verslag vanuit Bangkok.
