Iran staat voor ernstige uitdagingen nationale protesten bijna twee weken lang, wat de grootste uitdaging voor het heersende regime van het land in jaren markeert – en wat president Trump ertoe bracht te beloven in te grijpen namens de demonstranten als ze te maken krijgen met hardhandig optreden.
Aanvankelijk veroorzaakt door IranTerwijl de economie inzakt en de inflatie verslechtert, zijn de protesten geëscaleerd en worden bijna vijftig steden geconfronteerd met demonstraties. Een monitoringgroep heeft duizenden arrestaties en tientallen doden gemeld sinds het begin van de protesten.
Dit is wat u moet weten:
Hoe de protesten in Iran begonnen en wat ze zijn geworden
De huidige golf van protesten begon eind december in de hoofdstad Teheran, toen winkeleigenaren in staking gingen en de straat op gingen. Van eigenaren van kleine bedrijven in Iran wordt al lang gedacht dat ze het regime steunen, maar de woede over de stijgende inflatie en de devaluatie van de munt van het land, die vorig jaar meer dan 40% van zijn waarde verloor, waardoor alledaagse goederen voor velen onbetaalbaar werden, leidde tot de demonstraties.
De protesten verspreidden zich snel en mensen sloten zich aan bij demonstraties door het hele land om niet alleen de economische ellende aan de kaak te stellen, maar ook om hun bredere ontevredenheid over het harde regime van het land te uiten.
Kamran/Midden-Oosten Afbeeldingen/AFP via Getty
Volgens het rapport werden er vanaf donderdag protesten gemeld in ten minste 46 steden in 21 van de 31 provincies van het land. Persbureau voor mensenrechtenactivistenof HRANA, een in de VS gevestigde monitoringgroep opgericht door anti-regime-activisten.
Sinds eind december zijn er ook demonstraties gemeld op tientallen universiteitscampussen, en zijn er stakingen en winkelsluitingen gemeld op markten in meer dan een dozijn steden, aldus HRANA.
Video’s die op sociale media zijn geplaatst, zijn bijna elke avond te zien In verschillende steden in Iran stonden massa’s demonstranten langs de stratenzingen anti-regeringsslogans en in sommige gevallen botsingen met de staatsveiligheidstroepen.
Hoe reageerden de Iraanse autoriteiten
Volgens HRANA zijn naar verluidt meer dan 2.200 mensen gearresteerd sinds het begin van de golf van protesten, waaronder minstens 166 mensen onder de 18 jaar. Ongeveer 42 mensen werden gedood, zei de groep, waaronder 29 demonstranten, minstens vijf mensen onder de 18 jaar en acht leden van de veiligheidstroepen.
Het semi-officiële persbureau van de Islamitische Republiek, Fars maandag beweerd dat ongeveer 250 politieagenten en 45 leden van de Basij-veiligheidsmacht gewond raakten tijdens de onrust.
Iraanse autoriteiten Donderdag de telefoondienst en internettoegang verbroken ’s nachts door het hele land, volgens internetmonitoringorganisatie NetBlocks, die zei dat er vrijdag een “landelijke internetstoring” aanhield.
“Zelfs Starlink, dat de belangrijkste communicatielijn was voor sommige activisten in verschillende regio’s van het land, is geblokkeerd”, vertelde Maziar Bahari, redacteur van de onafhankelijke nieuwssite IranWire, vrijdag aan CBS News, verwijzend naar het satellietcommunicatiesysteem van Elon Musk.
CBS News heeft SpaceX, dat Starlink beheert, om commentaar gevraagd, maar kreeg niet onmiddellijk antwoord.
Trump waarschuwde dat hij Iran “zeer hard” zou treffen als het demonstranten zou doden
De heer Trump heeft gedreigd Sinds het begin van de protesten heeft hij herhaaldelijk gezegd dat hij Amerikaanse interventie kon gelasten als de Iraanse autoriteiten demonstranten zouden doden.
Tijdens een toespraak in het Witte Huis op 9 januari herhaalde Trump dat hij open stond voor Amerikaanse actie, hoewel hij zei dat dit geen Amerikaanse aanval zou inhouden.
“Ik heb een zeer krachtige verklaring afgelegd dat als ze mensen gaan vermoorden zoals ze in het verleden hebben gedaan, wij erbij betrokken zullen zijn”, zei Trump. “We gaan ze heel hard slaan waar het pijn doet. En dat betekent niet dat we ze tegen de grond moeten slaan, maar het betekent dat we ze heel, heel hard moeten slaan waar het pijn doet. We willen dus niet dat dat gebeurt.”
In een bericht van 2 januari op Sociale waarheidhij zei: “Als Iran (schiet) en vreedzame demonstranten met geweld doodt, wat hun gewoonte is, zullen de Verenigde Staten hen te hulp schieten.”
‘We zijn afgesloten, geladen en klaar om te vertrekken’, zei de president.
Tijdens een toespraak op Fox News op 8 januari zei Trump dat de VS “klaar” waren om Iran hard te treffen als demonstranten zouden worden gedood, maar voegde eraan toe dat “dat voor het grootste deel niet is gebeurd.”
De opmerkingen van de president kwamen zes maanden na de zijne gaf opdracht tot luchtaanvallen op drie Iraanse nucleaire installatiesin het midden A dagenlang een dodelijk conflict tussen Iran en Israël.
Net als Trump vonden er ook rellen in Iran plaats een agressievere houding aannemen op het wereldtoneel.
Amerikaanse troepen hebben de voormalige Venezolaanse president Nicolás Maduro gearresteerd militaire operatie van gisteravond in Caracas op 3 januari, en Trump heeft verklaard dat hij openstaat voor militaire actie in Colombia om de drugshandel te bestrijden en zelfs Groenland over te nemen.
Alex Vatanka, een senior fellow bij het Middle East Institute die Iran bestudeert, vertelde vorige week aan CBS News dat de steun van Trump Iraanse demonstranten zou kunnen aanmoedigen.
Bahari van IranWire zei dat Iraanse functionarissen hem al vóór het begin van de protesten hadden verteld dat ze zich zorgen maakten over de mogelijke inmenging van Trump in Iran.
De recente Amerikaanse aanval op Venezuela “heeft veel Iraanse functionarissen bang gemaakt en heeft mogelijk hun acties in de omgang met demonstranten beïnvloed. Maar tegelijkertijd heeft het veel demonstranten geïnspireerd om naar buiten te komen, omdat ze weten dat de leiders van ‘s werelds grootste supermachten hun zaak steunen.”
De Iraanse leiders geven toe dat er een probleem is, maar geven de VS de schuld
In een toespraak op de staatstelevisie die vrijdag werd uitgezonden, heeft de Iraanse Opperste Leider, Ayatollah Ali Khamenei, na hevige protesten vannacht, gezworen dat zijn regime “niet zal terugdeinzen”, riep hij op tot eenheid en beschuldigde hij “een groep vandalen” in Teheran ervan chaos te veroorzaken in de hoofdstad “om de Amerikaanse president te plezieren”.
In sommige gevallen hebben Iraanse functionarissen geprobeerd een verzoenende toon aan te slaan door de publieke opinie te erkennen economische zorgen en erop aandringen dat mensen het hebben het recht om vreedzaam te protesteren. Staatsmedia meldden dat president Masoud Pezeshkian dit had gedaan aangestuurde veiligheidstroepen niet hard optreden tegen vreedzame demonstranten.
De regering biedt ook verlichting in de vorm van een toelage van $ 7 per maand, die in supermarkten kan worden gebruikt om basisbehoeften te kopen.
Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft dat gedaan veroordeelde Trumps dreigement met Amerikaanse interventiebeschuldigde de VS van “het aanzetten tot geweld en terrorisme”.
Iraanse legercommandant generaal-majoor Amir Hatami woensdag bedreigd om “de hand van elke aanvaller af te hakken.”
Geschiedenis van massaprotesten in Iran
Protesten – en hardhandig optreden – zijn een terugkerend thema in Iran.
De laatste grote protestronde vond plaats in 2022, aangewakkerd door de dood in politiehechtenis van de 22-jarige Mahsa Amini, die door theocratische regeringstroepen werd gearresteerd omdat hij de hijab naar verluidt verkeerd droeg. Er waren honderden mensen aanwezig gedood tijdens maanden van demonstraties.
Er waren ook andere protestbewegingen 2019 En 2017en Iran is dat ook getroffen door een massale opstand in 2009 over de omstreden presidentsverkiezingen van het land.
“Uit wat we zien op sociale mediakanalen en ook uit gesprekken met verschillende mensen in Iran is het aantal demonstranten in verschillende regio’s van het land niet zo hoog als in 2022, maar er zijn meer protesten – meer wijdverspreide protesten in verschillende regio’s van het land”, vertelde Bahari aan CBS News. “Dus zelfs in kleine steden die nog nooit protesten hebben gehad, zijn er de laatste tijd nog steeds protesten, en ik denk dat de mensen wanhopiger zijn dan ooit.”
De huidige protesten zien er anders uit dan de voorgaande – en kunnen voor het regime moeilijker te onderdrukken zijn door concessies te doen – omdat de wortel van het probleem de economische crisis van het land is, aldus Mona Yacoubian, directeur en senior adviseur van het Midden-Oostenprogramma bij het Centrum voor Strategische en Internationale Studies.
Hij merkte op dat het Chinese regime in 2022 de demonstranten kon sussen door “hun klachten over de hoofddoeken van vrouwen, enzovoort, te behandelen.”
Maar de demonstranten zijn nu meer gefocust op economische kwesties, en “er is niets dat (het regime) kan doen” om de stervende Iraanse economie nieuw leven in te blazen, zei hij.
“Dit protest gaat niet alleen over de economische situatie, maar ook over waardigheid”, vertelde Bahari aan CBS News. “Dit is een kwestie van nationale trots. En daarom zullen deze protesten heel, heel moeilijk te beheersen zijn.”
De Iraanse kroonprins Reza Pahlavi steunde de protesten
De Iraanse kroonprins Reza Pahlavi, wiens vader de voormalige sjah was, vluchtte vlak voor de Islamitische Revolutie van 1979 die het huidige geestelijke regime aan de macht bracht, verwelkomde de protesten uit ballingschap en drong er deze week bij de demonstranten op aan de beweging “gedisciplineerd” en “zo groot mogelijk” te houden.
JOEL SAGET/AFP via Getty Images 
De kroonprins riep het Iraanse volk op om om 20.00 uur samen te komen om tegen het leiderschap van het land te zingen. lokale tijd, of 12.00 uur Eastern Time, op donderdag en vrijdag, en velen leken gehoor te geven aan zijn oproep.
Pahlavi’s oproep tot actie “zou een keerpunt kunnen zijn” in de protestbeweging, vertelde Yacoubian donderdag aan CBS News.
“Dit is een regime dat niet bang is om dodelijk geweld te gebruiken”, zei Yacoubian. “Maar de vragen zijn: in hoeverre, als ze overweldigd worden, of de protesten erg groot worden en of er elementen zijn binnen de veiligheidstroepen, de politie enzovoort, op lokaal niveau, iedereen die lijdt onder deze economische crisis en die besluit om geen mensen neer te schieten: dit zijn de vragen waarvan ik denk dat we ons bewust moeten zijn.”
