Bijna elke keer als ik sokken draag, denk ik aan Rob Reiner.
Ik ben oud genoeg om me het beroemde hilarische (en grotendeels geïmproviseerde) stukje uit ‘All in the Family’ te herinneren, waarin Mike ‘Meathead’ Stivic van Reiner en Archie Bunker van Carroll O’Connor ruzie maken over de juiste volgorde bij het aantrekken van schoenen – eerst de sokken (de methode van Archie) of sokken/schoenen, sokken/schoenen (die van Mike).
Een blik recht vooruit en terug is een perfecte demonstratie van hoeveel tijd en energie we verspillen met het beoordelen en bespreken van persoonlijke meningsverschillen die niemands zaak zijn en er helemaal niet toe doen.
Ik denk ook elke keer aan Reiner als mijn inmiddels volwassen kinderen en ik gaan zitten om een film te kijken. Als alle andere suggesties mislukken, zal ten minste één van zijn films – ‘Stand by Me’, ‘The Princess Bride’, ‘A Few Good Men’, ‘When Harry Met Sally…’, ‘Misery’ – consensus bereiken, grotendeels dankzij gedeeld begrip.
Reiner is bovenal een gepassioneerd filmmaker, bereid zich te verdiepen in allerlei conflicten en spanningen op zoek naar de essentie van de mensheid die ons allemaal verbindt.
Reiner hielp de cultuur van mijn jeugd en vroege volwassenheid vorm te geven met zo’n briljante empathie dat zijn willekeurige optredens op televisie – als de vader van Jess (Zooey Deschanel) in ‘New Girl’ of, recenter, Ebra’s (Edwin Lee Gibson) zakenmentor in ‘The Bear’ – onmiddellijk reflexieve vreugde opwekten, alsof een geliefde oom plotseling was verschenen bij een familiediner.
Het helpt ongetwijfeld dat ik mijn politieke voorkeuren deel. Reiners pleidooi voor het homohuwelijk en voorschools onderwijs is algemeen bekend, evenals zijn onverbloemde kritiek van de afgelopen jaren op president Trump, die Reiner, net als vele anderen, als een gevaar voor de democratie beschouwt.
Die kritiek had mij moeten voorbereiden op de gruwelijke scheldwoorden die door sommige mensen, waaronder Trump, werden geuit na het nieuws dat Reiner en zijn vrouw, Michele Zanger Reineris dood gevonden zondagavond bij hen thuis het slachtoffer geworden van een mesaanval, en het was van hen zoon, Niekdie een geschiedenis van drugsverslaving heeft, zit in politiehechtenis.
Zelfs toen miljoenen mensen die door Reiners werk werden geraakt, moeite hadden om hun shock, verdriet en afgrijzen te verwerken, reageerde Trump met een post waarin hij stelde dat de moord op Reiners “naar verluidt veroorzaakt was door de woede die hij bij anderen opwekte door zijn immense, onverzettelijke en ongeneeslijke lijden met een geestdodende ziekte die bekend staat als TRUMP DERANGEMENT SYNDROOM, ook wel TDS genoemd.”
Horror gebeurt elke dag over de hele wereld. Dit weekend een vader en zoon schieten op Chanoeka-vieringen in Australiëdoodde 15 mensen en verwondde vele anderen; A schutter doodt twee mensen en verwondde negen mensen aan de Brown University; en twee Lid van de Nationale Garde van Iowa gedood en drie anderen raakten gewond door gewapende mannen in Syrië.
Toch is het, tussen het schokkende nieuws over de dood van de familie Reiner, de mogelijke betrokkenheid van hun zoon en de harde, koude reactie van de president van de Verenigde Staten, moeilijk om te weten hoe je moet reageren, behalve je haar uittrekken en schreeuwen tegen de onverschillige lucht.
Het leven van de een is intrinsiek betekenisvoller dan dat van een ander. Elk weekend worden veel mensen gedood door geweld, vaak gepleegd door familieleden; dat we gewend lijken te zijn geraakt aan massale schietpartijen is een ander soort horror.
Toch had Reiners werk, op het gebied van film, televisie en politiek, miljoenen mensen over de hele wereld persoonlijk en cultureel beïnvloed. In ‘All in the Family’ is de jonge linkshandige verre van een held – Mike’s waarden zijn humaner en progressiever dan die van de onverdraagzame Archie, maar hij kan net zo bekrompen zijn als zijn schoonvader en is net zo in staat tot verandering.
Als regisseur was Reiner voorstander van onafhankelijk filmmaken, dat wil zeggen intelligent geschreven films die meeslepende verhalen vertellen over personages die herkenbaar zijn in hun humor en menselijkheid (wat een van de redenen is waarom hij zo succesvol is geweest in het verfilmen van het werk van Stephen King, inclusief de novelle ‘Stand by Me’ waarop het is gebaseerd en ‘Misery’).
Zijn politieke activisme is ook gebaseerd op de wens om het leven beter te maken voor degenen die historisch gemarginaliseerd zijn door beleid en cultuur. Hij voerde campagne tegen het tabaksgebruik en tegen voorstel 10, dat de belastingen op sigaretten verhoogde en voor- en vroegschoolse educatie financierde. In 2009 gebruikte hij zijn aanzienlijke invloed om medeoprichter te zijn van de American Foundation for Equal Rights en vocht hij met succes juridisch voor Proposition 8, dat het homohuwelijk in Californië verbood.
Als kunstenaar en publiek figuur zet hij zijn geld waar zijn mond is en blijft hij oprecht, een sterke en meeslepende eigenschap die steeds zeldzamer wordt in een tijdperk vol waanzin, onduidelijk denken, schijnbare tegenstrijdigheden en leugens die ons publieke en politieke discours bedreigen.
Reiner beheerste vele media en gebruikte een breed palet, maar zijn kenmerkende artistieke eigenschap was empathie. Geen enkel verhaal is te klein, of te bruut, om met vriendelijkheid te onderzoeken en in het besef dat het grootste onrecht dat we kunnen begaan het kiezen voor apathie of wraak is wanneer verbinding en transcendentie altijd mogelijk zijn.
De nieuwscyclus rond de dood van de familie Reiner zal waarschijnlijk nog erger worden, naarmate details aan het licht komen en de reacties voortduren. Het zal lange tijd moeilijk zijn om Reiner en zijn vrouw te zien als slachtoffers van een brutale misdaad van werkelijk tragische proporties en van de betreurenswaardige ongevoeligheid die wordt veroorzaakt door de politieke verdeeldheid in ons land.
Ironisch genoeg en gelukkig kan troost voor dit verlies, en vele andere, worden gevonden in Reiners werken, films en uitvoeringen die onmogelijk te bekijken zijn zonder zich op zijn minst een beetje beter te voelen.
Terwijl Hollywood en de wereld rouwen, zal ik proberen zoals altijd aan Reiner te denken. Wat de volgorde ook is, we trekken allemaal één voor één schoenen en sokken aan.
En dan, zoals zijn artistieke nalatenschap ons leert, staan we klaar en proberen we het beste te doen wat we kunnen met wat er daarna komt.
