Binnen drie Oscar-documenten op de shortlist die de kracht van exposure benadrukken

In een tijd waarin de onafhankelijke journalistiek wereldwijd steeds meer wordt bedreigd, bieden drie Oscar-genomineerde documentaires onthullende perspectieven op berichtgeving die risico’s neemt en de institutionele macht uitdaagt met harde, vaak schokkende feiten.

Om vijf uur is dat van Julia Loktev “Mijn ongewenste vrienden: deel 1 – laatste uitzending in Moskou” gaat dieper in op een groep jonge vrouwelijke journalisten die zich in Rusland tegen staatspropaganda verzetten, ook al waren ze systematisch het doelwit van de regering in de maanden vóór de invasie van Oekraïne in 2022. “Dekmantel,” De film, geregisseerd door Laura Poitras en Mark Obenhaus, concentreert zich op de carrière van onderzoeksjournalist Seymour Hersh, wiens decennialange uiteenzetting onder meer zijn rapport uit 1969 over het bloedbad in My Lai en zijn ontdekking van de Amerikaanse marteling van Iraakse gevangenen in Abu Ghraib omvatte. En kom binnen “De Alabama-oplossing,” filmmakers Andrew Jarecki en Charlotte Kaufman onderzoeken systemisch misbruik binnen het staatsgevangenisnetwerk van Alabama, waarbij ze werken met gevangenen die zijn uitgerust met gesmokkelde mobiele telefoons.

Toen de in Rusland geboren Amerikaanse filmmaker Loktev in 2021 begon met de opnames van ‘My Undesirable Friends’, had hij geen idee hoe de strijd van zijn volk zou anticiperen op de autocratische druk op de persvrijheid in de Verenigde Staten.

“Ik deed het niet voor het Amerika van Trump”, zei hij. “Ik heb het in Biden’s Amerika gesitueerd, wat logisch is. Maar zoveel dingen in de film die lijken alsof ze zich op een verre plek afspelen, beginnen weerklank te krijgen.” Loktev draaide de film op een iPhone, wat een ontspannen en intieme sfeer oproept – tenminste totdat het verhaal zich ontwikkelt tot een thriller. “Het is niet echt een vlieg aan de muur, het is een vlieg in je neus”, grapt hij. De journalisten, die nieuws schreven en produceerden voor de onafhankelijke zender TV Rain, werden eerst bestempeld als buitenlandse agenten en vervolgens gedwongen het land te verlaten toen de oorlog begon.

“Ik opende gisteravond de krant en begon het artikel ‘60 Minutes’ te lezen”, zei hij, verwijzend naar het controversiële besluit van CBS-hoofdredacteur Bari Weiss vorige maand om te stoppen met het uitzenden van het rapport van het nieuwsmagazine over de zwaar beveiligde CECOT-gevangenis in El Salvador, waar de Verenigde Staten gedeporteerde Venezolaanse en Salvadoraanse migranten naartoe sturen. “Rusland is ook niet begonnen met het gevangenzetten van journalisten. Ze zijn begonnen met het vervolgen van journalisten, door economische middelen te gebruiken om de journalistiek te sluiten… We weten niet waar dit heen gaat, maar dit is iets dat steeds bekender wordt.”

Nu 88 en nog steeds op de hoogte van de trends, vecht Hersh, de Pulitzer Prize-winnende ‘Cover-Up’, tegen het establishment sinds hij zijn carrière begon. En het waren niet alleen politieke leiders zoals de in ongenade gevallen president Nixon, wiens vertrek uit zijn ambt in 1974 waarschijnlijk werd versneld door Hersh’ berichtgeving over het Watergate-schandaal, en wiens beroemde beoordeling van de journalist wordt herzien in de documentaire: ‘Ik bedoel, een b-boy is een b-boy, maar hij heeft meestal gelijk, nietwaar?’

“De film heeft verschillende thema’s, waaronder de wreedheid en leugens van de regering en de doofpotaffaires en straffeloosheid”, zei Poitras, die in 2015 een Oscar won voor ‘Citizenfour’, een portret van klokkenluider Edward Snowden van de National Security Administration. “Maar de andere impact is dat journalistiek en instellingen geen verhalen publiceren die duidelijk nieuwswaarde hebben, die er slecht uitzien of een negatieve impact hebben op het land.”

De film geeft een voorbeeld waarin wordt beschreven hoe Hersh moeite had om het baanbrekende verhaal van My Lai in druk te krijgen. “Hij ging naar het tijdschrift Life, en aanvankelijk boden ze weerstand”, voegde Poitras eraan toe. “Pas later publiceerden ze het verhaal toen de foto’s uitkwamen.” Hersh’s poging was om het artikel te publiceren via de onafhankelijke Dispatch News Service, gerund door zijn literair agent David Obst. “Dit is het grootste nieuws ter wereld, maar het kost tijd”, zei Poitras. “Dit zegt iets over de media die vandaag de dag nog steeds bestaan, in elke regering.”

Easterling Correctional Facility in Clio, Ala., zoals te zien in de documentaire ‘The Alabama Solution’.

(HBO)

Zes jaar na de oprichting is ‘The Alabama Solution’ een meedogenloze aanklacht tegen de onmenselijkheid en disfunctie in het gevangenissysteem van de staat, waar sinds 2019 meer dan 1.300 doden zijn gemeld. De standpunten zijn afkomstig van een groep gevangenenactivisten, die misstanden gedocumenteerd via gesmokkelde mobiele telefoons.

“Onafhankelijke journalistiek, vrij van overheidstoezicht, is iets dat we allemaal hebben aanvaard als een kernprincipe van de democratie”, zei Kaufman, die Jarecki regisseerde, winnaar van de Academy Award 2004 voor “Capturing the Friedmans.” “Maar als het om gevangenissen gaat, hebben we dat principe historisch gezien losgelaten… we vinden het prima om het door de overheid gesanctioneerde verhaal te laten gebeuren.”

Zoals te zien is in de openingsscène van de documentaire, begon het project nadat de filmmakers waren uitgenodigd om een ​​barbecue te filmen in de Easterling Correctional Facility, een van de veertien gevangenissen in het systeem. Ze werden benaderd door gevangenen die hen verontrustende dingen vertelden. “Ze zeiden: ‘Je moet hier dieper naar kijken.’ Ze zijn behoorlijk specifiek,’ zei Jarecki. Het doel was “om te kijken of het mogelijk was een film te maken die rechtstreeks van de mensen erin kwam.”

De vier mannen die de hoofdpersonen van de film zijn, gebruiken al jaren mobiele telefoons om te vechten om aandacht te krijgen voor hun benarde situatie. “Ze namen een enorm risico door met ons te praten en aan deze film deel te nemen”, zei Kaufman. “Ze doen dat omdat ze echt geloven in de macht van de Vierde Partij. Als ze het gevoel hebben dat de staat hen in de steek heeft gelaten… als ze het gevoel hebben dat de rechtbanken hen in de steek hebben gelaten, als ze het gevoel hebben dat zelfs de federale overheid hen in de steek heeft gelaten… wenden ze zich tot de rechtbank van de publieke opinie. Ze wenden zich tot de journalistiek.”