WASHINGTON — In zijn eerste officiële toespraak tot de natie sinds hij ruim een maand geleden de oorlog tegen Iran lanceerde, herhaalde president Trump woensdagavond een bekende lijst van successen – en schoof hij de door de oorlog veroorzaakte tegenslagen terzijde – terwijl hij weinig duidelijkheid bood over een duidelijk pad naar het beëindigen van een conflict dat volgens hem ‘binnenkort’ zou eindigen.
“We gaan de klus klaren, en we gaan het heel snel klaren. We komen dichterbij”, zei de president vanuit het Witte Huis.
Trump zei dat Iran “niet langer een bedreiging vormt”, maar hij drukte de mogelijke noodzaak uit om de bombardementen op Iraanse energie en andere infrastructuur op te voeren als Iran zich blijft verzetten en gaf blijk van de bereidheid om het conflict indien nodig te escaleren.
“Als er binnen deze periode geen overeenkomst wordt bereikt, zullen we ons richten op de belangrijkste doelwitten”, zei hij. ‘Als er geen deal komt, gaan we al hun energiecentrales treffen, heel hard en waarschijnlijk allemaal tegelijk. We hebben hun olie niet getroffen, ook al is dat het gemakkelijkste doelwit, want dat zou hen niet eens de kleinste kans geven om te overleven of opnieuw op te bouwen. Maar we kunnen er komen, en die energiecentrales zullen weg zijn, en ze kunnen er niets aan doen.’
Dat is precies wat Trump deze week heeft gedaan zei dat hij verwachtte de Amerikaanse troepen binnen drie weken uit Iran terug te trekkenen benadrukte dat de Verenigde Staten niet in het Midden-Oosten hoeven te liggen, maar dat hun aanwezigheid alleen bedoeld is om ‘onze bondgenoten te helpen’. Trump stelde geen specifiek tijdsbestek vast voor zijn exitstrategie, maar concentreerde zich in plaats daarvan op wat hij omschreef als een militaire operatie die hij als een ‘beslissende en overweldigende overwinning’ beschouwde.
“Wij hebben alle kaarten, zij hebben er geen”, zei hij. “Het is belangrijk dat we dit conflict in perspectief houden.”
Dit was Trumps eerste officiële toespraak tot de natie sinds de VS en Israël op 28 februari een militaire aanval op Iran lanceerden, hoewel hij tijdens openbare evenementen uitgebreid over de oorlog heeft gesproken. De toespraak was een belangrijk moment voor de president, die 33 dagen na de oorlog worstelt met het duidelijk uitleggen van de reikwijdte en doelstellingen van een conflict dat honderden mensen in Iran en de buurlanden heeft gedood en de wereldmarkten heeft ontwricht.
Trump heeft herhaaldelijk benadrukt dat het goed gaat met de VS, ‘in zeer goede vorm verkeert voor de toekomst’ en de olie niet nodig heeft die Iran in de Straat van Hormuz heeft gewurgd, waarbij hij de duidelijke implicaties van de oorlog en de verstoring van de olieaanvoer via die route naar de VS negeert, inclusief de gasprijzen.
Het conflict begon echter verdeeldheid te tonen onder sommige van zijn aanhangers. Sommigen hebben hun frustratie geuit over het besluit van de Amerikaanse regering om nieuwe conflicten in het Midden-Oosten aan te gaan, een bezorgdheid die een politieke last zou kunnen worden voor de Republikeinen in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen met hoge inzet in november.
In zijn opmerkingen leek Trump degenen aan te spreken die hem bekritiseerden omdat hij was afgeweken van zijn campagnebeloften door deel te nemen aan de oorlog, door te zeggen dat hij “vanaf de eerste dag dat ik mijn campagne voor het presidentschap in 2015 aankondigde” beloofde Iran nooit kernwapens te laten hebben.
Trump heeft herhaaldelijk de economische druk die de oorlog op de Amerikanen heeft gelegd, inclusief de stijgende brandstofprijzen, gebagatelliseerd, met het argument dat financiële stress op de korte termijn noodzakelijk is voor de nationale veiligheid. Hij beloofde ook dat de gasprijzen zouden “dalen” als het conflict voorbij is.
“De gasprijzen zullen snel weer dalen”, herhaalde Trump woensdag. “De aandelenkoers gaat snel weer omhoog. Zoveel zijn ze niet gedaald. Eerlijk gezegd is de aandelenkoers een beetje gedaald, maar dit zijn hele goede dagen.”
Vóór een nationale televisietoespraak kwamen de meeste berichten van de president uit een minder formele setting. Trump heeft consequent een optimistische toon over de oorlog gehandhaafd, terwijl hij afwisselende en soms onduidelijke verklaringen gaf over wat zijn regering wil bereiken, of hoe lang en wat het zal duren om die doelen te bereiken.
De inconsistentie was al uren vóór de toespraak duidelijk. In een interview met Reutershij zei dat hij zich geen zorgen maakte over het verrijkte uranium van Teheran – een verklaring die de belangrijkste rechtvaardiging voor de oorlog leek te ondermijnen: het voorkomen dat Iran kernwapens verkrijgt.
“Het is tot nu toe ondergronds, dat kan me niets schelen,” zei hij tegen Reuters, eraan toevoegend dat het Amerikaanse leger het “via satelliet zou observeren.”
In openbare verklaringen voorafgaand aan zijn toespraak zei Trump dat de oorlog werd gevoerd om te voorkomen dat Iran kernwapens zou ontwikkelen, maar ook dat de VS de nucleaire capaciteiten van Iran maanden eerder volledig hadden geëlimineerd, in afzonderlijke aanvallen tijdens de zomer. Hij zei ook dat hij zich zorgen maakte over de uraniumverrijking door Iran, dat hij wilde dat de VS het zouden innemen, en dat hij zelfs zou overwegen om Amerikaanse troepen naar Iran te sturen om het in te nemen.
Er zijn ook gemengde berichten over de vraag of een van de doelen van de oorlog het bereiken van regimeverandering was. De eerste aanval onder leiding van de VS en Israël De hoogste leider van Iran, Ayatollah Ali Khamenei, werd vermoordwaardoor een leiderschapsvacuüm achterbleef dat werd opgevuld door zijn zoon, Mojtaba Khamenei, een 56-jarige harde geestelijke die Trump aanvankelijk een ‘onaanvaardbare keuze’ noemde.
Terwijl de heersende geestelijken van Iran de macht in het land behouden, hebben functionarissen van de Trump-regering, zoals minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, betoogd dat Amerikaanse oorlogsdoelstellingen ‘niets te maken’ hebben met het leiderschap van Iran. Maar Trump heeft de afgelopen dagen herhaaldelijk gesproken over de manier waarop ‘regimeverandering’ kan worden bereikt.
Woensdag zei Trump dat een deal nog steeds binnen handbereik is. De afgelopen dagen heeft hij erop aangedrongen dat de Verenigde Staten en Iran actief onderhandelen en beweerde dat Iraanse functionarissen ‘smeken’ om een einde aan de oorlog. Maar Iraanse functionarissen hebben dit herhaaldelijk ontkend, hoewel zij indirecte gesprekken via tussenpersonen erkenden en zeiden dat het Amerika was dat hard werkte om een uitweg uit het conflict te vinden.
Tegelijkertijd benadrukte Trump dat er een deal kon worden bereikt omdat de Verenigde Staten het Iraanse leger feitelijk hadden ‘vernietigd’. Minister van Defensie Pete Hegseth erkende dinsdag dat Iran het vermogen behoudt om offensieve raketten te lanceren.
Woensdag zei Trump dat het vermogen van Iran om raketten en drones te lanceren ernstig beperkt is, en dat hun wapenfabrieken aan gruzelementen worden geblazen. Hij zei dat er ‘er nog maar heel weinig van over zijn’.
Uren voordat Trump zijn toespraak hield, plaatste Rubio een video die begon met de zin: “Veel Amerikanen vragen: ‘Waarom zouden de Verenigde Staten Iran nu aanvallen?’” – een duidelijke erkenning dat Trumps eigen antwoord op de vraag misschien uit de pas loopt.
Rubio gaf ook nog een andere reden voor de oorlog die de regering de afgelopen maand heeft gevoerd – door te zeggen dat Iran een arsenaal aan raketten en drones aan het opbouwen is om zijn nucleaire ambities te beschermen, en dat de oorlog de “laatste beste kans” is voor de VS om die wapencapaciteiten te elimineren voordat het te laat is.
“We staan op het punt dat Iran zoveel raketten en zoveel drones heeft dat niemand in de toekomst iets aan zijn kernwapenprogramma kan doen”, zei Rubio. “Dat is een onaanvaardbaar risico.”
Anderen probeerden woensdag ook het oorlogsverhaal in kaart te brengen.
Vóór de toespraak van Trump publiceerde de Iraanse president Masoud Pezeshkian een openbare brief waarin hij wat hij omschreef als een “vloed aan verdraaiingen en valse verhalen” uit de VS veroordeelde, en betoogde dat Iran geen bedreiging vormde en zichzelf alleen verdedigde tegen Amerikaanse agressie.
Hij riep de Amerikanen op om “verder te kijken dan de mechanismen van desinformatie van de Trump-regering” en hun eigen conclusies te trekken over de oorlog en de doelstellingen ervan, op een gegeven moment in navolging van een vraag die ook door sommige Trump-aanhangers werd gesteld: “Is ‘America First’ echt een van de prioriteiten van de huidige Amerikaanse regering?”
Pezeshkian schreef dat “het Iraanse volk geen vijandigheid koestert jegens enig ander land”, inclusief de VS, en dat beweringen dat Iran een bedreiging voor de VS is “het product zijn van de politieke en economische verlangens van machtige staten – de noodzaak om vijanden te creëren om de druk te rechtvaardigen, de militaire dominantie te behouden, de wapenindustrie te verdedigen en strategische markten te controleren.”
Hij merkte op dat Iran midden in nucleaire onderhandelingen met de VS zat toen de VS het land aanvielen “als proxy voor Israël”, en beschuldigde de Amerikaanse leiders van het plegen van “oorlogsmisdaden” door zich te richten op de energie- en industriële faciliteiten van Iran.
“Welke belangen van het Amerikaanse volk worden werkelijk gediend door deze oorlog?” vroeg hij.
