WASHINGTON — Iraanse troepen drie commerciële schepen aangevallen in Straat van Hormuz woensdag, wat de spanningen in de Perzische Golf aanwakkert Amerikaanse zeeblokkade Dit heeft een negatieve invloed op de economie van Teheran en zet het verdeelde leiderschap onder druk om terug te keren naar de vredesbesprekingen.
De Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) eiste de verantwoordelijkheid voor de aanval op en zei dat het twee schepen in beslag had genomen en een derde had beschadigd nadat de schepen ‘herhaalde waarschuwingen hadden genegeerd’. Britse maritieme waarnemers bevestigden het incident en beschreven dat één vrachtschip invalide in het water lag en dat een ander ernstige schade aan de brug leed.
“Het verstoren van de orde en veiligheid in de Straat van Hormuz wordt beschouwd als een rode lijn voor Iran”, aldus het Iraanse Marine Commando in een verklaring.
Uren eerder bevestigde president Trump dat hij een zeeblokkade van de Golf zou handhaven, maar stemde hij ermee in de Iraanse leiders extra tijd te geven om overeenstemming te bereiken over een nieuw vredesvoorstel, schreef hij in een Truth Social-post.
“Gezien het feit dat de Iraanse regering verdeeld is, is dit onverwacht en, op verzoek van maarschalk Asim Munir en premier Shehbaz Sharif van Pakistan, ons is gevraagd onze aanvallen te beperken in het land Iran totdat zijn leiders en vertegenwoordigers met een gezamenlijk voorstel kunnen komen”, schreef Trump dinsdag.
Woensdag maakte het Pentagon bekend dat minister van Marine John Phelan “de regering onmiddellijk zal verlaten.” Vice-secretaris van de marine Hung Cao wordt waarnemend secretaris van de marine, zei Pentagon-woordvoerder Sean Parnell.
Er werd geen reden gegeven voor het plotselinge vertrek van Phelan.
Meer dan een dozijn Amerikaanse oorlogsschepen hebben verhinderd dat de export Iraanse havens verliet sinds de vredesbesprekingen in Islamabad eerder deze maand mislukten. Deze tactiek heeft de Iraanse olie-export – waarvan ongeveer 90% via de Straat van Hormuz stroomt – ernstig beperkt, wat heeft bijgedragen aan de toenemende inflatiedruk.
Deze beperkingen zouden volgens Miad Maleki, senior onderzoeker bij de Foundation for Defense of Democracies, ongeveer 435 miljoen dollar aan dagelijkse economische activiteit teniet kunnen doen. De olie-export, de belangrijkste inkomstenbron van Teheran, is tot stilstand gekomen. Tegelijkertijd kan Iran geen voedsel of industriële goederen importeren. Als gevolg hiervan wordt verwacht dat de blokkade de oorlogskas van Iran zal uitputten en de impact van de inflatie op het Iraanse volk scherp zal versnellen.
Sjiitische geestelijken verzamelen zich woensdag in de Imam Ali-moskee in Najaf, Iran.
(Qassem al-Kaabi/AFP via Getty Images)
Trump gokt erop dat deze strategie het lastige onderhandelingsteam van Iran – blijkbaar verdeeld tussen gematigden in het parlement en hardliners in de Revolutionaire Garde – zal dwingen in te stemmen met een “verenigd” vredesvoorstel.
Dat zei Karoline Leavitt, perssecretaris van het Witte Huis woensdag de president verlengt het staakt-het-vuren overeenkomst die Iran in staat stelt “samen op te treden”, en benadrukte dat Trump Iran geen “vaste deadline” heeft gegeven om te reageren.
“President Trump zal uiteindelijk de deadline bepalen en hij zal dat doen als hij denkt dat dit in het beste belang is van de Verenigde Staten en het Amerikaanse volk”, zei Leavitt tegen verslaggevers.
Hoewel hij weigerde in details te treden met wie de regering onderhandelde over Iran, zei Leavitt dat de president “genereus een beetje flexibiliteit aanbood” aan het regime, zodat ze een gezamenlijk antwoord konden geven.
“Dit is momenteel een gevecht tussen pragmatici en hardliners in Iran”, zei Leavitt tegen verslaggevers in het Witte Huis.
De verdeeldheid werd eerder deze week duidelijk toen de plannen voor een tweede gespreksronde in Islamabad instortten nadat Iraanse functionarissen er niet in slaagden hun deelname te bevestigen en in plaats daarvan nieuwe voorwaarden introduceerden onder druk van harde facties.
De Iraanse parlementsvoorzitter Bagher Ghalibaf gaf aanvankelijk aan bereid te zijn de gesprekken bij te wonen, maar werd overschaduwd door de commandant van de Islamitische Revolutionaire Garde, generaal-majoor Ahmad Vahidi, die erop stond dat de Verenigde Staten de blokkade zouden opheffen voordat de besprekingen konden beginnen. Volgens een rapport van het Institute for War Studies probeerde Vahidi de onderhandelingen te laten ontsporen in plaats van zinvolle economische hulp veilig te stellen.
“Een van de uitdagingen bij de lopende onderhandelingen is de gefragmenteerde aard van het Iraanse onderhandelingsteam”, aldus het rapport, eraan toevoegend dat “(Trumps) verwijzing naar een ‘verenigd’ voorstel leek te impliceren dat eerdere voorstellen in sommige opzichten niet verenigd waren.”
En terwijl hardliners blijven proberen de diplomatie te laten ontsporen met eisen en aanhoudende aanvallen in de zeestraat, blijven gematigden in Iran aandringen op vrede.
Deze week zei een prominente soennitische geestelijke, Moulana Abdol Hamid, dat een “eerlijk akkoord” de enige weg vooruit was en waarschuwde dat degenen die probeerden de gesprekken te belemmeren de verantwoordelijkheid zouden dragen voor “de vernietiging die plaatsvindt in het thuisland.”
Benjamin Radd, een politicoloog aan de UCLA die Iran bestudeert, zei dat het geschil een teken is van een grotere machtsstrijd om controle over de regering van Teheran.
“Er is een duidelijke verdeeldheid in leiderschap”, zei Radd in een interview. “Op dit moment heeft de IRGC-factie alle macht. Ze hebben wapens, ze hebben wapens. Wat ze niet hebben zijn diplomatieke connecties en ervaring in het omgaan met de Verenigde Staten.”
Radd wees op de economische impact van de Amerikaanse blokkade als de belangrijkste oorzaak van de spanningen in Iran.
‘Ze worden geconfronteerd met een grote binnenlandse crisis’, zei hij. “Ze kunnen niet in hun levensonderhoud voorzien. Niemand kan het land binnenkomen of verlaten. Ze kunnen er geen geld aan verdienen.”
De gevolgen van de Amerikaanse strategie zouden de meer gematigde leiders van Iran ertoe kunnen aanzetten een akkoord te bereiken over nucleaire verrijking of de zeestraat te heropenen in ruil voor het opheffen van de blokkade door de VS, zei Radd.
“Dat zal het vertrouwen herstellen”, zei Radd. “En dan zien we dat de IRGC feitelijk standvastig blijft en weigert dit allemaal te doen.”
Met de terugkeer van Israëlische aanvallen op Libanon waarbij woensdag ten minste drie mensen om het leven kwamen, ondanks een staakt-het-vuren van tien dagen, zetten de Iraanse leiders zich schrap voor de mogelijkheid dat de gesprekken met de Verenigde Staten helemaal zullen mislukken.
“Iran heeft zich voorbereid op een nieuwe fase van de strijd”, meldde het bij de IRGC aangesloten Tasnim News Agency deze week, daarbij verwijzend naar militaire inzet en een bijgewerkte lijst met doelwitten.
Ondertussen waarschuwde Gholam Hossein Mohseni Ejei, hoofd van de Iraanse rechterlijke macht, voor de mogelijkheid van een nieuwe aanval door de VS of Israël. De woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken, Esmaeil Baghaei, maakte woensdag soortgelijke opmerkingen tijdens een persconferentie. Hij kondigde aan dat de strijdkrachten van zijn land “zeer alert” zijn en klaar staan om zichzelf tegen elke dreiging te verdedigen, terwijl ze open blijven staan voor de bemiddelingspogingen van Pakistan.
Hij bevestigde niet of de regering deelnam aan de tweede onderhandelingsronde.
“Diplomatie is een instrument om de nationale belangen en veiligheid te waarborgen,” zei hij, “en we zullen de nodige stappen ondernemen zodra we tot de conclusie komen dat er een noodzakelijke en logische basis is om dit instrument te gebruiken om nationale belangen te verwezenlijken.”
Tot die tijd lijkt het waarschijnlijk dat Washington en Teheran gevaarlijke acties in de zeestraat zullen blijven ondernemen.
Woensdagochtend bracht de IRGC een verklaring uit waarin werd bevestigd dat het twee vrachtschepen in beslag had genomen en deze had geïdentificeerd als de MSC Francesca en Epaminondas. Zij beweren dat de MSC Francesca banden heeft met Israël en beschuldigen de twee ervan “de maritieme veiligheid in gevaar te brengen door zonder de noodzakelijke vergunningen te opereren en navigatiesystemen te beschadigen.”
Een derde schip, de Euphoria, varend onder Panamese vlag en eigendom van een bedrijf gevestigd in de Verenigde Arabische Emiraten, werd woensdag vroeg beschoten toen het vanuit de Straat van Hormuz oostwaarts voer, aldus Vanguard, een maritiem inlichtingenbureau.
Euphoria zeilde vervolgens verder richting de Golf van Oman, aldus Lloyd’s List.
In Libanon werd Amal Khalil de vierde journalist die werd gedood door Israëlisch vuur sinds de vijandelijkheden met de Libanese sjiitische militante groep Hezbollah op 2 maart escaleerden.
Volgens hun collega’s werd het lichaam van Khalil gevonden onder het puin van het huis waar hij en freelancefotograaf Zeinab Faraj hun toevlucht hadden gezocht.
Khalil en Faran waren in de Zuid-Libanese stad Al-Tayri, waar ze verslag deden van de bouwwerkzaamheden, toen een Israëlische aanval een voertuig voor hen onder vuur nam, waarbij de inzittenden om het leven kwamen.
De twee journalisten zochten vervolgens hun toevlucht in een huis, maar werden opnieuw getroffen door Israëlisch vuur, aldus een verklaring van het Libanese ministerie van Volksgezondheid.
Toen bemanningen van het Rode Kruis zich naar het gebied haastten om de gevangen journalisten te redden, werden ze het doelwit van geluidsbommen en machinegeweervuur.
Het Israëlische leger zei dat het reddingsteams er niet van weerhield het gebied te bereiken en dat het incident wordt onderzocht. Ze erkenden dat ze zich hadden gericht op een voertuig waarvan ze zeiden dat het een gebouw verliet dat door Hezbollah werd gebruikt en op weg was naar Israëlische troepen.
Het Rode Kruis arriveerde ’s middags lokale tijd bij het huis en redde Faraj, die volgens zijn collega’s in stabiele toestand verkeerde nadat hij een operatie aan een hoofdwond had ondergaan.
Schrijvers van de Times, Ana Ceballos in Washington en Nabih Bulos in Beiroet, hebben aan dit rapport bijgedragen.
