President Donald Trump geconfronteerd met misschien wel de meest angstaanjagende vraag oorlog met Iraneen van de dingen die zijn ambtstermijn zouden kunnen bepalen: zal hij Amerikaanse troepen in Iran stationeren om de naar schatting 970 pond verrijkt uranium veilig te stellen die Teheran potentieel zou kunnen gebruiken om kernwapens te maken?
Trump heeft aangeboden de redenen voor het voeren van oorlog veranderenmaar hij is consequent geweest in het stellen dat het belangrijkste doel van Israël bij deelname aan militaire actie is ervoor te zorgen dat Iran “nooit een kernwapen zal hebben.”
President Trump is voorzichtiger geweest over hoe ver hij bereid is te gaan in overeenstemming met zijn belofte om het Iraanse wapenprogramma voor eens en voor altijd te vernietigen, inclusief het in beslag nemen of vernietigen van het bijna bomwaardige nucleaire materiaal dat Iran bezit.
Aangenomen wordt dat de meesten begraven liggen onder het puin van bergachtige faciliteiten die verwoest zijn door Amerikaanse bombardementen die Trump in juni had bevolen en die volgens hem het nucleaire programma van Teheran hadden “vernietigd”.
Het is een riskant en ingewikkeld project dat volgens veel nucleaire experts niet kan worden uitgevoerd zonder een grote inzet van Amerikaanse troepen in Iran, een gevaarlijke en politiek beladen operatie voor de Republikeinse president, die heeft gezworen de VS niet te betrekken bij het langlopende en bloedige conflict in het Midden-Oosten dat nog steeds boven de Amerikaanse psyche hangt.
Tegelijkertijd blijven wetgevers en experts bezorgd dat als Iraanse hardliners uit de gevechten tevoorschijn komen, ze gemotiveerder zullen zijn om kernwapens te bouwen, terwijl ze proberen de VS en Israël ervan te weerhouden toekomstige militaire actie te ondernemen, een dynamiek die de controle over het verrijkte uranium van Iran steeds belangrijker maakt. De voorraad zou Iran in staat kunnen stellen maar liefst tien kernbommen te bouwen, als het land besluit zijn programma te bewapenen.
Sommige wetgevers, zoals senator Richard Blumenthal, D-Conn., zeiden dat ze diep bezorgd blijven dat de president zijn land op het pad heeft gezet om de inzet van troepen in Iran te eisen voor wat hij de verwarde en chaotische doelstellingen van Trump noemde.
“Sommige van de doelen die hij blijft steunen, kunnen niet worden bereikt zonder fysieke aanwezigheid daar – het veiligstellen van uranium kan niet worden gedaan zonder fysieke aanwezigheid”, zegt Blumenthal, lid van de Senaatscommissie voor strijdkrachten.
Ondertussen benadrukten de Republikeinse bondgenoten van Trump dat er een plan is om de uraniumverrijking aan te pakken. Voorzitter van de Senaatscommissie voor Buitenlandse Betrekkingen, James Risch, een Republikein uit Idaho, noemde woensdag “een aantal plannen die naar voren zijn gebracht.” Hij weigerde verdere uitleg.
Anderen erkenden de complexiteit van het inzetten van troepen in Iran.
“Niemand heeft mij verteld hoe je het gaat doen zonder dat je het veld in hoeft te gaan”, zegt senator Rick Scott, R-Fla., lid van de Senaatscommissie voor strijdkrachten. ‘Dat betekent niet dat je het niet kunt doen. Maar dat heeft niemand mij ooit verteld.’
Scott voegde eraan toe dat het onmogelijk zou zijn om de voorraad te laten blijven: “Ik denk dat het nuttig zou zijn als we er vanaf komen.”
Trump en zijn adviseurs zijn ongelooflijk dom
Bijna drie weken na het begin van het conflict, waarbij honderden mensen om het leven kwamen, al lang bestaande allianties op de proef werden gesteld en de wereldeconomie werd geschaad, zijn Trump en zijn topadviseurs openhartig geweest over hun overwegingen met betrekking tot de uraniumvoorraad van Iran.
“Daar ga ik het niet over hebben”, zei Trump vorige week toen hem werd gevraagd naar de verrijking van uranium. “Maar we hebben ze harder getroffen dan welk land dan ook in de geschiedenis, en we zijn nog niet klaar.”
Diezelfde dag beweerde Trump tijdens een optreden in Kentucky dat de aanval de dreiging had geneutraliseerd. “Ze hebben geen nucleair potentieel”, zei hij.
Ondertussen vertelde minister van Defensie Pete Hegseth eerder deze week aan verslaggevers dat de regering er geen zin in zag om te telegraferen ‘wat we willen doen of hoe ver we willen gaan’, terwijl ze benadrukte dat ‘we zeker opties hebben’.
Experts zeggen dat dit mogelijk is, maar niet eenvoudig
Richard Goldberg, die tijdens Trumps eerste ambtstermijn directeur massavernietigingswapens van Iran was in de Nationale Veiligheidsraad, zei dat het in beslag nemen of vernietigen van verrijkt uranium zeker mogelijk was, als de president besloot die weg in te slaan.
Amerikaanse en Israëlische strijdkrachten hebben stappen ondernomen om omstandigheden te creëren – dat wil zeggen: totale luchtsuperioriteit tot stand te brengen – waardoor operators van speciale operatiekrachten, getraind in het opblazen van centrifuges en het hanteren van nucleair materiaal, dergelijke operaties kunnen uitvoeren als de president besluit die route te volgen.
De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de troepeninspanningen ter plaatse naar verwachting veel complexer zullen zijn dan recente blitzkrieg-operaties, zoals de gevangenneming van Nicolás Maduro in Venezuela in januari of de moord op Osama bin Laden in mei 2011, zei Goldberg. En de waarschijnlijke noodzaak om puin te verwijderen om verrijkte uraniumbussen te verkrijgen voegt nog een complicatie toe, aangezien hiervoor zwaar bouwmaterieel nodig is.
“Maar als je echt luchtruim zou hebben en je zou kunnen beschikken over luchtsteun en drones en alles in de lucht met een omtrek die breed genoeg is, zou je misschien veel kunnen doen”, zegt Goldberg, nu senior adviseur bij de Foundation for Defense of Democracies, een agressieve denktank in Washington.
Rafael Grossi, hoofd van het Internationaal Atoomenergieagentschap, vertelde verslaggevers in Washington deze week dat de veronderstelling was dat het grootste deel van het verrijkte uranium achterbleef op het drietal Iraanse kerncentrales dat vorig jaar door de VS werd gebombardeerd.
“De indruk die we hebben… is dat het materiaal niet is verplaatst,” zei Grossi, eraan toevoegend dat het grootste deel van het materiaal onder het puin van de Iraanse fabriek in Isfahan lag, terwijl een kleine hoeveelheid materiaal zich in de Natanz- en Fordow-faciliteiten bevond, vernietigd door de Amerikaanse aanval van vorig jaar.
Tulsi Gabbard, directeur van de Nationale Inlichtingendienst, getuigde woensdag voor een commissie van de Senaat en zei in opmerkingen dat de Amerikaanse aanval op Iran het nucleaire verrijkingsprogramma van Iran had “geëlimineerd” en zijn faciliteiten ondergronds had begraven.
Gabbard zei dat de VS in de gaten houden of de Iraanse leiders zullen proberen hun nucleaire programma opnieuw op te starten, maar zei dat ze niet hebben geprobeerd hun nucleaire verrijkingscapaciteiten opnieuw op te bouwen. Hij voegde eraan toe dat het gezag van de geestelijken die toezicht hielden op de Iraanse regering was gedegradeerd door Israëlische aanvallen op de Iraanse leiding, maar intact bleef.
Brandan Buck, senior onderzoeker op het gebied van buitenlands beleid bij het Cato Instituut, zei dat pogingen om het verrijkte materiaal te winnen of te smelten waarschijnlijk meer dan 1.000 troepen op elke Iraanse locatie zouden vergen en tijd zouden vergen om te voltooien.
Aan de andere kant brengt het niet ondernemen van actie om verrijkt uranium veilig te stellen ook risico’s met zich mee. Als Iraanse hardliners aan de macht blijven, en met verrijkt materiaal, zullen ze nu een grotere motivatie hebben om kernwapens te bouwen.
“Trump heeft zichzelf in een moeilijke positie gebracht”, zei Buck. “Al die tijd had hij maximale doelen, maar hij wilde minimale inspanningen leveren om de kosten laag te houden.”
Associated Press-schrijvers Stephen Groves, Matthew Lee en Lisa Mascaro hebben bijgedragen aan dit rapport.
—Aamer Madhani en Seung Min Kim, Associated Press
