Ik knielde op 72-jarige leeftijd in een park in november, mijn spijkerbroek was drijfnat, terwijl ik bisschopsgras uit de koude grond worstelde. Sommige dingen bleven terugkomen: de ziekte van de bisschop, een oude wond, familie patroonen de verhalen die we onszelf vertellen over hoe het leven zou moeten zijn.
Ik werp een blik op een zak bloembollen: tulpen, krokussen, narcissen die ik maanden geleden had moeten planten. Ik ben laat, zoals gewoonlijk. Het beste plan. Ik heb vier generaties van mijn familie leven door een scheiding: de ervaringen van mijn ouders, mijn ouders, mijn kinderen, en nu mijn kleinkinderen daarna. Het is niet het verhaal dat we hadden gepland, maar het is een verhaal dat we voor het grootste deel met tederheid en humor beleven.
Ik ben de matriarch van deze rommelige, rommelige groep: neven, nichten, hun kinderen, schoonfamilie, exen, stiefbroers en -zussen en stiefgrootouders. Ooit geloofde ik dat ik iedereen bij elkaar kon houden, alsof er een oude overeenkomst op Sicilië bestond die dit vereiste: het gezin blijft bij elkaar, wat er ook gebeurt. Ongeacht de scheiding, gekwetste gevoelenspolitiek, verraad, religie.
Nu de feestdagen dichterbij komen, probeer ik in kaart te brengen hoe de feestdagen er dit jaar uit zullen zien. Zal de vrouw van mijn eerste echtgenoot de gastheer zijn? Of mijn ex-schoonzoon? Wie is er binnen e-mail ketenen wie zit er in de tekstthread? Welke dag? Wie komt er misschien helemaal niet? Ervoor zorgen dat niemand – bedoeld of onbedoeld – achterblijft.
Ik heb te maken met concurrerende plannen en meerdere huishoudens
Toen ik een kind was, in de jaren vijftig, alles uitgebreide familie verzamel rond de lange vakantietafel die zich uitstrekt van de eetkamer tot de woonkamer. We sleepten klaptafels mee, pakten niet bij elkaar passende stoelen uit de kelder, en oom Tony moest van de ene kant naar de andere schreeuwen om met tante Lee te praten. Mijn moeder zuchtte in de keuken en vroeg zich af waarom ze altijd zulke grote bijeenkomsten moest organiseren. Ik tilde de dikke, met fluweel bedekte doos op om het luxueuze zilverwerk te laten zien, terwijl mijn vader de bladeren in de tuin harkte en met de buren achter het hek kletste. Echtscheiding is zeldzaam.
De auteur organiseert een familiefeest. Met toestemming van de auteur
Nu ziet het beeld er heel anders uit. Onze familietafel is verdubbeld. Tijdens de vakantie jongleren wij meerdere huishoudensconcurrerende plannen en ‘gezamenlijke’ versiewijzigingen. Ik heb geleerd mijn verwachtingen losjes vast te houden. Dit is niet de versie van Norman Rockwell, maar onze versie. Liefde ziet er anders uit als elke tak van de stamboom op zijn rommelige, onvolmaakte manier geneest. Hoewel de coördinatie soms mijn hoofd doet duizelen, ben ik best blij dat iedereen nog steeds bij elkaar wil komen – in een of andere vorm, aan een bepaalde tafel, ergens.
Als de zaken te ingewikkeld worden, met groeps teksthoop en stille droefheid ging ik naar buiten. Het park vraagt nooit om een RSVP-lijst of vervolgmail. Het vraagt me alleen om te verschijnen, met mijn handen op de grond, en te onthouden dat wat leeft er niet altijd ordelijk uitziet.
Ik heb moeite met verandering
Ik wil dat de tradities en de samenleving hetzelfde blijven – of op zijn minst vertrouwd. Als kind geloofde ik dat als ik de juiste manier kon vinden om dingen te doen, ik een liefde kon hebben die altijd vredig was en een avontuur dat niet riskant was. Ik weet niet hoe ironisch – hoe oxymoronisch – dat is. Zelfs als ik ouder word, geloof ik dat als ik oud word, het leven uiteindelijk gemakkelijk zal zijn en dat alle negatieve gevoelens zullen verdwijnen. De ontkenning was krachtig.
Misschien is het de therapeut in mij die nog steeds zin wil geven aan elke breuk en de chaos wil opruimen. Maar het herstel verliep niet soepel, en het enige wat de meeste gezinnen konden doen was opruimen na de storm en bladeren bijeenharken.
Kinderen kijken
De auteur zegt dat kinderen kijken om te zien hoe het gezin met elkaar omgaat. Met toestemming van de auteur
Verdriet neemt veel ruimte in beslag op tafel. Ik wil het hele gezin in een warme, gezellige deken wikkelen. Ik wil alle negatieve gevoelens veranderen in gevoelens van veiligheid en troost, en ervoor zorgen dat het met iedereen goed gaat. Maar de enige manier waarop ik ‘het is oké’ kan bereiken, is door het toe te geven als het niet goed met me gaat, door om hulp te vragen wanneer ik het nodig heb, en door de mensen die van me houden te laten zien dat het niet altijd goed met me gaat. Het maakt niet uit wie er ergens komt of wie er helemaal niet komt, mijn uitdaging is nu om bij mijn familie te blijven in plaats van te proberen ze te organiseren of op te lossen – los te laten zonder me terug te trekken.
Mijn kleinkinderen keken naar ons allemaal en probeerden erachter te komen hoe liefde na het einde werkt. Soms denk ik dat ze beter met emotionele complexiteiten omgaan dan wij volwassenen. Toch maak ik me zorgen. Is dat een geschenk – of hoe was hulpeloosheid toen je jong was? Wat zullen ze zich herinneren?
Het enige dat ik weet is dat ze blijven liefhebben. Hun instinct om verbinding te maken liet me zien dat liefde niet afhankelijk is van netheid. Het hangt af van de aanwezigheid, van het geloof dat het zich kan uitbreiden. Ze maken ruimte voor iedereen zonder er al te veel over na te denken. Misschien is dat wat ze leren als ze opgroeien in een gezin als het onze: door geen perfectie te verwachten, zijn ze vrij om lief te hebben.
Wat mij het meest verbaasde was niet de mislukking, maar dat we het bleven proberen. Het gezin dat ik nu heb is uitgebreid en onvolmaakt, met een ex die soms taart meeneemt voor het avondeten, stiefgrootouders die inclusie hebben bereikt, vakanties die meerdere huizen bestrijken en niet altijd voor iedereen geschikt zijn.
Ik keek naar mijn tuin, wetende dat het bisschopsgras zou terugkeren, hoe diep ik ook groef. De rozen bloeiden nooit precies zoals ik had verwacht. De bollen die ik laat heb geplant, zullen in het voorjaar nog goed gedijen in de koele grond. Daar zit iets troostends in: een herinnering dat het leven en de liefde niet ons schema volgen.
Virginia DeLuca is therapeut en auteur van ‘If You Must Go, I Wish You Triplets’. Hij schrijft over familie, ouder worden en hoe liefde in de loop van de tijd van vorm verandert.
