NUUK, Groenland — Een jaar geleden, dagen voordat Donald Trump de macht heroverde, het hoofd van de Deense Volkspartij maak een uitstapje naar Mar-a-Lago. Morten Messerschmidt denkt dat hij en Trump dezelfde opvattingen delen over de gevaren van de Europese integratie. Samen, zo zei hij destijds tegen de lokale media, zouden ze het Westen weer groot kunnen maken.
In Europa betoogde Messerschmidt, net als in de Verenigde Staten, dat ‘nationale suverænitet’ – nationale soevereiniteit – eeuwenlang grote en kleine staten van de instrumenten had voorzien om hun culturen, tradities en instellingen op te bouwen. Dit zijn de waarden waar conservatieve bewegingen op het hele Europese continent voor vechten.
Maar Messerschmidt zat nu in de verdediging. De rechtse politicus nam plotseling afstand van de Amerikaanse president, die het afgelopen jaar agressief actie heeft ondernomen door Groenland te annexeren, waarbij hij zich richtte op de Deense grens die al ongeveer 300 jaar bestaat.
Trump liep deze week terug van militaire dreigementen tegen het eiland. “Het is totale toegang – het is eindeloos”, zei hij donderdag in een interview met Fox Business. Toen hem werd gevraagd of hij nog steeds van plan was het eiland te verwerven, antwoordde Trump: “Het kan gebeuren. Alles is mogelijk.”
Hoewel Trump sinds zijn eerste termijn gefixeerd is op Groenland, weigerde hij afgelopen januari een ontmoeting met Messerschmidt in Mar-a-Lago. In plaats daarvan besprak de Deense politicus de kwestie met Marla Maples, de ex-vrouw van de president.
“Het is ongezond om mij af te schilderen als iemand die andere doelen dan Denemarken dient en sympathiseert met bedreigingen voor ons koninkrijk”, schreef Messerschmidt dit weekend op Facebook. “Dat is laster.”
De Deense Volkspartij is een van de vele extreemrechtse groepen in heel Europa, die zich aansluiten bij de MAGA-beweging van Trump in hun verzet tegen immigratie en aanverwante kwesties, en die plotseling in opstand komen tegen regeringen die ooit als ideologische bondgenoten werden gezien.
De stappen die Trump nu zet, dwingen hen hun bondgenootschap met Trump te verzoenen met een centraal principe van politiek rechts, namelijk dat nationalisme grotendeels wordt bepaald door mensen en zich afspeelt in historische perioden – of zoals Trump tijdens zijn campagne vaak zei: ‘zonder grenzen heb je geen land.’
“Donald Trump heeft een fundamentele campagnebelofte gebroken – namelijk dat hij zich niet met andere landen zal bemoeien”, zei Alice Weidel, medeleider van de extreemrechtse partij Alternative für Deutschland (AfD), in Berlijn. Zijn collega voegde eraan toe: “Het is duidelijk dat de methoden van het Wilde Westen moeten worden afgewezen.”
De splitsing zou het doel van de Trump-regering van een meer conservatieve, op de Republikeinen afgestemde Europese toekomst in gevaar kunnen brengen – een plan dat steunt op de steun van dezelfde partijen die nu hun relatie met de president in twijfel trekken.
Binnenin nationale veiligheidsstrategieHet Witte Huis, dat in november werd gepubliceerd, zei dat het ‘de weerstand tegen de huidige Europese ontwikkelingen in Europese landen zou bevorderen’, in de hoop ‘het zelfvertrouwen van de Europese beschaving en de westerse identiteit’ te herstellen.
En het blijft onduidelijk of het besluit van de president om zijn meest agressieve dreigement terug te draaien voldoende is om de diplomatieke schade te keren. “Het proces om tot dit akkoord te komen heeft duidelijk het vertrouwen tussen de bondgenoten geschaad”, zei Rishi Sunak, de voormalige Britse premier en leider van de Conservatieve Partij, donderdag tegen Bloomberg.
De drukcampagne van Trump, waarin hij Oekraïne ertoe aanzette de herziene grenzen van Rusland te accepteren, heeft de betrekkingen tussen zijn binnenste kring en de extreemrechtse bewegingen in Europa onder druk gezet. Maar sommige prominente rechtse leiders zeggen dat zijn agressieve houding ten opzichte van Groenland gewoon een brug te ver is.
Woensdag hield Trump in Zwitserland, als antwoord op de groeiende zorgen over het plan, de dreiging nog steeds op afstand en waarschuwde de Europese leiders dat hij zich “het zou herinneren” als ze een Amerikaanse overname zouden blokkeren.
“Vrienden kunnen het privé oneens zijn, en dat is oké – het hoort bij het leven, hoort bij de politiek”, zei Nigel Farage, leider van de rechtse Britse Hervormingspartij, eerder deze week tegen House Speaker Mike Johnson in Londen. “Maar als de Amerikaanse president dreigt met het opleggen van tarieven, tenzij we het erover eens zijn dat hij Groenland op de een of andere manier kan overnemen, zelfs zonder de toestemming van de Groenlanders – dan bedoel ik dat dit een zeer vijandige daad is.”
In Frankrijk zei het hoofd van de extreemrechtse National Rally-partij van Marine Le Pen dat de Verenigde Staten Europa “een keuze hadden gegeven: afhankelijkheid accepteren, vermomd als partnerschap, of optreden als een soevereine macht die in staat is onze belangen te verdedigen.”
Met zijn overzeese gebiedsdelen die zich uitstrekken over de Stille Oceaan, het Caribisch gebied en de Indische Oceaan, heeft Frankrijk na de Verenigde Staten de grootste maritieme exclusieve economische zone ter wereld. Als Trump Groenland met geweld zou kunnen innemen, wat zou hem, of een andere grote macht, ervan weerhouden de Franse eilanden te veroveren?
“Als een Amerikaanse president Europa bedreigt met behulp van handelsdruk, is dat geen dialoog – dit is dwang. En onze geloofwaardigheid staat op het spel”, aldus de jonge leider van de partij, Jordan Bardella.
“Groenland is een strategische as geworden in een wereld die terugkeert naar de imperiale logica”, voegde hij eraan toe. “Vandaag toegeven zou een gevaarlijk precedent scheppen.”
