Waarom de vervolging van Maduro jarenlang kan aanslepen

De afgezette Venezolaanse leider Nicolás Maduro stond maandag in een gerechtsgebouw in Manhattan als strafrechtelijke beklaagde: omringd door zware beveiliging, ontdaan van zijn macht als staatshoofd en geconfronteerd met beschuldigingen van drugs, wapens en samenzwering die hem waarschijnlijk jarenlang in de gevangenis zullen doen belanden.

‘Ik werd gearresteerd’, zei hij in het Spaans, voordat hij tijdens een korte voorgeleiding onschuldig pleitte. “Ik ben een goed mens, de president van mijn land.”

Slechts twee dagen eerder, meer dan 3.000 kilometer verderop in Caracas, zat Maduro “boven een corrupte en onwettige regering die decennialang de macht van de overheid heeft uitgebuit om illegale activiteiten, waaronder drugshandel, te beschermen en aan te moedigen”, aldus de zaterdag aangekondigde aanklacht.

Wat aan de ondergang van Maduro voorafging was niet alleen zijn arrestatie afgelopen weekend in wat president Trump “een van de meest verbluffende, effectieve en krachtige uitingen van Amerikaanse militaire macht” in de Amerikaanse geschiedenis noemde, maar ook een decennialange samenwerking met “narcoterroristen” uit Venezuela, Colombia en Mexico om zichzelf en zijn gezin te verrijken door middel van “grootschalige” cocaïnehandel, aldus de aanklacht.

De aanklachten, gebaseerd op een aanklacht uit 2020, dateren van een kwart eeuw en omvatten andere Venezolaanse leiders, evenals de vrouw en zonen van Maduro. Dit suggereert een uitgebreide coördinatie met beruchte drugshandelorganisaties en drugskartels uit de hele regio, en beeldt een wereld af die Trump zelf al lang in de hoofden van de Amerikanen heeft geïmplanteerd – een wereld waarin buurlanden in het zuiden Amerika opzettelijk overspoelen met drugs en gewelddadige criminelen, ten koste van lokale gemeenschappen.

Het is een even dramatisch portret van drugs, geld en geweld, zoals een nachtelijke aanval jets en helikopters het Venezolaanse luchtruim in stuurde, Amerikaanse speciale troepen de slaapkamer van Maduro binnendrongen, en Maduro en zijn vrouw in de VS werden vastgehouden en uiteindelijk maandag voor de rechtbank werden berecht.

Het lijkt te berusten op geheime inlichtingeninformatie en andere getuigenverklaringen die in de loop van tientallen jaren zijn verzameld en die het verdedigingsteam van Maduro zeker in diskrediet zal brengen door de gevestigde figuren – namelijk sommige drugshandelaren – in twijfel te trekken waarop de aanklagers vertrouwen.

Juridische experts zeggen dat het jaren duurde voordat de zaak voor de rechter kwam, niet alleen vertraagd door de normaliteit van het vervolgen van een samenzwering waarbij meerdere verdachten betrokken waren, maar ook door de extra complexiteit van een vervolging die vrijwel zeker gedeeltelijk gebaseerd was op geheime inlichtingen.

“Dit is heel anders dan een typische drugszaak, zelfs een spraakmakende drugszaak, (waarbij) je niet de geheime telegrammen van het ministerie van Buitenlandse Zaken hebt die je hebt als je feitelijk een staatshoofd of voormalig staatshoofd berecht”, zegt Renato Stabile, een advocaat van de voormalige Hondurese president Juan Orlando Hernández, die in 2024 werd veroordeeld in een soortgelijke cocaïnehandelzaak voordat hij vorige maand gratie kreeg van Trump.

Joe McNally, de voormalig waarnemend Amerikaanse advocaat voor het Central District van Californië, waartoe ook Los Angeles behoort, zei dat hij verwacht dat de zaak minstens een jaar zal duren voordat de zaak voor de rechter komt, nadat de aanklagers “hun kaarten hebben laten zien” en de advocaten van Maduro het bewijsmateriaal hebben bekeken en hun eigen getuigen hebben gezocht.

Hij zei dat hij van de aanklagers een sterke zaak verwachtte – hoewel “het niet eenvoudig is om een ​​zaak te bewijzen waarbij sprake is van kartelactiviteiten op hoog niveau die duizenden kilometers verderop plaatsvinden” – die zich volledig voor het publiek zou ontvouwen.

‘Hij zal zijn dag in de rechtbank hebben. Dit is geen militaire rechtbank’, zei McNally. “Zijn schuld of onschuld zal worden beslist door twaalf mensen uit het district (in New York waar hij werd aangeklaagd), en uiteindelijk ligt de last bij de aanklager.”

De zaak tegen Maduro

Volgens de aanklacht hebben Maduro en zijn mede-Venezolaanse leiders die sinds 1999 zijn aangeklaagd “samengewerkt met enkele van de meest gewelddadige en productieve drugshandelaren en narcoterroristen ter wereld” – waaronder de FARC- en ELN-groepen in Colombia, het Sinaloa-kartel en Los Zetas in Mexico, en de bende Tren de Aragua in Venezuela.

Onder de andere mensen die in de zaak worden aangeklaagd, bevinden zich Hector Rusthenford Guerrero Floresalias “Niño Guerrero”, die beweerde de leider van Tren de Aragua te zijn.

Trump beschuldigde Tren de Aragua van het plegen van geweld in de VS en gebruikte vermeende banden tussen Tren de Aragua en Maduro om het gebruik van oorlogswetten te rechtvaardigen om Venezolanen die ervan werden beschuldigd lid te zijn van de bende, naar een beruchte Salvadoraanse gevangenis te deporteren. De relatie van Maduro met de groep is in het verleden echter op grote schaal in twijfel getrokken door Amerikaanse inlichtingendiensten – en de aanklacht beschrijft geen enkele specifieke relatie tussen Maduro en Guerrero Flores.

De aanklacht beschuldigt Maduro en zijn mede-samenzweerders van “het faciliteren van de empowerment en groei van narco-terroristische groeperingen die cocaïnewinsten aan hun organisaties verschaften”, onder meer door het bieden van “wetshandhavingsbescherming en logistieke steun voor het transport van cocaïne door Venezuela, in de wetenschap dat hun drugshandelpartners de cocaïne naar het noorden, naar de Verenigde Staten, zouden verplaatsen.”

Het rapport beweert specifiek dat Maduro tussen 2006 en 2008, toen hij minister van Buitenlandse Zaken was, diplomatieke paspoorten verkocht aan mensen van wie hij wist dat het drugshandelaren waren, met name zodat zij de opbrengsten uit Mexico terug naar Venezuela konden verplaatsen “onder diplomatieke dekking” en zonder toezicht van militairen of wetshandhavers op hun vluchten.

Het rapport beweert ook dat Maduro en zijn vrouw, Cilia Flores, tussen 2004 en 2015 “samenwerkten aan de handel in cocaïne, waarvan een groot deel eerder in beslag was genomen door de Venezolaanse wetshandhavers, met de hulp van gewapende militaire bewakers.”

Het rapport beschuldigde het tweetal ervan ‘hun eigen door de staat gesponsorde bende, bekend als ‘in stand te houden’ collectief om hun drugssmokkeloperaties te vergemakkelijken en te beschermen”, en “beval de ontvoering, mishandeling en moord op mensen die hen geld schuldig waren of die op een andere manier hun drugssmokkeloperaties ondermijnden, waaronder het bevel geven tot de moord op een plaatselijke drugsbaas in Caracas.”

De aanklacht verwijst naar een zestal andere strafzaken die in de VS zijn ingediend tegen mensen met vermeende banden met Maduro en zijn mede-samenzweerders, van wie sommigen zijn veroordeeld.

Wat ons te wachten staat

Stabile zei dat Maduro’s juridisch twijfelachtige arrestatie ongetwijfeld een factor zal zijn in toekomstige strafrechtelijke procedures, en dat Maduro’s verdedigingsteam waarschijnlijk zal beweren dat zijn detentie onwettig is. “Dat zou het belangrijkste zijn, en ik neem aan dat dit het onderwerp zou zijn van een motie om hem te ontslaan”, zei hij.

Of deze argumenten vruchten zullen afwerpen, is echter minder duidelijk, aangezien Amerikaanse rechtbanken in het verleden hebben toegestaan ​​dat strafrechtelijke procedures worden voortgezet tegen personen die in het buitenland zijn gearresteerd, waaronder de voormalige Panamese dictator Manuel Noriega. Een van de Amerikaanse argumenten waarom Noriega vervolgd kan worden, is dat hij niet de legitieme leider van Panama is, een argument dat waarschijnlijk ook in de zaak van Maduro aan de orde zal worden gesteld.

Bovendien zei Stabile dat de oplossing van de zaak zou afhangen van het bewijsmateriaal dat de regering tegen Maduro heeft.

“Zal de zaak uitsluitend gebaseerd zijn op de getuigenissen van bronnen en medewerkers, zoals het geval was met president Hernandez?” Stabiel gezegd. “Of is er een opname? Is er een video? Zijn er bankgegevens? Zijn er sms-berichten? Zijn er e-mails?”

McNally zei dat hij in de gaten zou houden wie de aanklagers meebrengen om tegen Maduro te getuigen.

“In de meeste spraakmakende zaken over drugshandel, internationale zaken over de handel in verdovende middelen die zijn aangespannen en berecht, is de rode draad dat je terechtkomt bij medewerkers – individuen die deel uitmaken van de samenzwering, zij zijn criminele partners van de verdachte, en zij besluiten uiteindelijk: hé, het is in mijn beste belang om naar voren te komen en te getuigen,” zei McNally.

“Ze worden duidelijk aan een kruisverhoor onderworpen en worden er vaak van beschuldigd dat ze liegen om hun eigen belangen te dienen”, zei hij. “Maar naar mijn ervaring zijn medewerkers in gevallen als deze van onschatbare waarde, en de sleutel is om ze te bevestigen met andere getuigen die hetzelfde verhaal vertellen of met bewijsstukken.”