De Verenigde Staten hebben maandag een toezegging van 2 miljard dollar voor humanitaire hulp van de VN aangekondigd De regering van president Donald Trump blijf snijden Amerikaanse buitenlandse hulp en waarschuwde de agentschappen van de Verenigde Naties om zich ‘aan te passen, te krimpen of te sterven’ naarmate er nieuwe financiële realiteiten ontstaan.
De fondsen vormen slechts een klein deel van de Amerikaanse bijdragen uit het verleden, maar vertegenwoordigen wat volgens de regering een grote som is die de status van de VS als ’s werelds grootste humanitaire donor zal behouden.
De belofte creëert een overkoepelend fonds waaruit geld zal worden verdeeld onder individuele instanties en prioriteiten, een belangrijk onderdeel van de eisen van de VS drastische verandering over de hele wereld, wat veel humanitaire hulpverleners heeft gealarmeerd en heeft geleid tot grote bezuinigingen op programma’s en diensten.
De 2 miljard dollar is slechts een fractie van de traditionele Amerikaanse humanitaire financiering voor door de VN gesteunde programma’s, waarvan uit gegevens van de VN blijkt dat deze de afgelopen jaren jaarlijks de 17 miljard dollar heeft overschreden. Amerikaanse functionarissen zeggen dat slechts 8 tot 10 miljard dollar vrijwillige bijdragen zijn. De Verenigde Staten betalen ook miljarden aan jaarlijkse bijdragen in verband met hun lidmaatschap van de Verenigde Naties.
Critici zeggen dat de bezuinigingen in het Westen slecht gericht zijn, waardoor miljoenen mensen hongerig, ontheemd of ziek worden, en de Amerikaanse zachte macht over de hele wereld wordt geschaad.
Een jaar van hulpcrisis
Met deze stap komt een einde aan een jaar van crisis voor veel VN-organisaties, zoals vluchtelingen-, migratie- en voedselhulporganisaties. De regering-Trump heeft miljarden bezuinigd op de Amerikaanse buitenlandse hulp, wat hen ertoe heeft aangezet te bezuinigen op de uitgaven, hulpprojecten en duizenden banen. Ook andere traditionele westerse donoren hebben de uitgaven teruggeschroefd.
De aangekondigde Amerikaanse toezegging aan het VN-hulpprogramma – ’s werelds grootste verstrekker van humanitaire hulp en de grootste ontvanger van Amerikaanse humanitaire hulpgelden – werd gerealiseerd in een voorlopig akkoord met het VN-Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Zaken (OCHA), onder leiding van Tom Fletcher, een voormalige diplomaat en Britse regeringsfunctionaris.
Zelfs nu Amerika de hulp terugtrekt, blijven de behoeften over de hele wereld stijgen: er hebben zich dit jaar hongersnoden voorgedaan in delen van het door conflicten verscheurde Soedan en Gaza, en overstromingen, droogtes en natuurrampen die veel wetenschappers toeschrijven aan de klimaatverandering hebben vele levens geëist of duizenden mensen uit hun huizen verdreven.
Deze bezuinigingen zullen een grote impact hebben op VN-filialen zoals de Internationale Organisatie voor Migratie, het Wereldvoedselprogramma en de vluchtelingenorganisatie UNHCR. Ze hebben dit jaar miljarden dollars minder van de VS ontvangen dan de jaarlijkse toewijzing van de vorige regering-Biden – of zelfs tijdens de eerste ambtstermijn van Trump.
Het idee is nu dat het kantoor van Fletcher – dat vorig jaar een ‘humanitaire reset’ in gang heeft gezet om de efficiëntie, verantwoording en effectiviteit van de middelen die het uitgeeft te verbeteren – een kanaal zou zijn voor Amerikaanse en andere hulpfondsen die vervolgens naar die instanties zouden kunnen worden omgeleid, in plaats van Amerikaanse bijdragen verspreid over individuele hulpoproepen.
De VS streven naar consolidatie van de hulp
De Verenigde Staten zouden graag een “meer geconsolideerd leiderschapsgezag” zien in het VN-hulpverleningssysteem, zei een hoge functionaris van het ministerie van Buitenlandse Zaken, die op voorwaarde van anonimiteit sprak om details te verstrekken voorafgaand aan de aankondiging bij de Amerikaanse diplomatieke missie in Genève.
Volgens het plan zullen Fletcher en zijn coördinerende bureau “de controle houden” over hoe geld wordt verdeeld onder instellingen, zei de functionaris.
“Deze reset van de humanitaire hulp bij de VN moet meer hulp opleveren met minder belastinggeld – en meer gerichte, resultaatgerichte hulp bieden die aansluit bij het Amerikaanse buitenlandse beleid”, aldus de Amerikaanse ambassadeur bij de VN Michael Waltz.
Amerikaanse functionarissen zeiden dat de 2 miljard dollar slechts de eerste uitgave was ter financiering van de jaarlijkse financieringsoproep van OCHA, die eerder deze maand werd aangekondigd. Fletcher heeft, rekening houdend met de veranderende hulpvoorwaarden, dit jaar op het verzoek bezuinigd. Andere traditionele VN-donoren zoals Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland en Japan hebben de hulptoewijzingen verlaagd en streven dit jaar naar hervormingen.
“De overeenkomst vereist dat de VN de humanitaire functies consolideert om de bureaucratische kosten, onnodig dubbel werk en ideologische inmenging te verminderen”, aldus het ministerie van Buitenlandse Zaken in een verklaring. “Individuele VN-agentschappen zullen zich moeten aanpassen, inkrimpen of sterven.”
“Geen enkele hervorming is belangrijker dan humanitaire organisaties, die een deel van het belangrijkste werk bij de VN doen”, voegde het departement eraan toe. “Het akkoord van vandaag is een belangrijke stap in die hervormingsinspanningen, waarbij het streven van president Trump om het meest genereuze land ter wereld te blijven in evenwicht wordt gebracht met de noodzaak van hervormingen in de manier waarop we de humanitaire inspanningen van de VN financieren, controleren en integreren.”
In wezen zal dit hervormingsproject helpen een financieringspool tot stand te brengen die kan worden gericht op specifieke crises of op landen in nood. In totaal zullen in de beginfase zeventien landen het doelwit zijn, waaronder Bangladesh, Congo, Haïti, Syrië en Oekraïne.
Eén van de meest wanhopige landen ter wereld, Afghanistan, staat niet op deze lijst, net zomin als het Palestijnse gebied, waarvan functionarissen zeggen dat het gedekt zal worden door fondsen afkomstig uit Trumps onvolledige vredesplan voor Gaza.
Het project, dat al maanden in de maak is, komt voort uit de al lang bestaande opvatting van Trump dat de wereldorganisatie veel beloftes heeft, maar er niet in is geslaagd deze waar te maken, en – volgens Trump – te ver is afgedwaald van haar oorspronkelijke mandaat om levens te redden en tegelijkertijd de Amerikaanse belangen te ondermijnen, radicale ideologieën te bevorderen en verkwistende en onverantwoorde uitgaven aan te moedigen.
Fletcher prees de deal en zei in een verklaring: “In een tijd van enorme mondiale spanningen hebben de Verenigde Staten aangetoond dat ze een humanitaire supermacht zijn, die hoop biedt aan mensen die alles verloren hebben.”
—Jamey Keaten en Matthew Lee, Associated Press
