Voormalig inlichtingenofficier beschuldigd van verraad aan Oostenrijk in Russisch spionageproces

Voormalig inlichtingenfunctionaris Egisto Ott staat terecht in Wenen op beschuldiging van spionage voor Rusland in wat Oostenrijks grootste spionageproces sinds jaren wordt genoemd.

Egisto Ott, die donderdag voor de rechtbank vertelde dat hij onschuldig was, werd beschuldigd van het doorgeven van informatie aan Russische inlichtingenfunctionarissen en aan Jan Marsalek, een voortvluchtige directeur van het failliete Duitse betalingsbedrijf Wirecard.

Aanklagers vertelden de rechtbank dat Ott, 63, “niet romantisch was over Rusland”, maar handelde uit financiële motieven en frustratie over zijn carrière.

Ott’s advocaat, Anna Mair, verwierp de beschuldigingen en vroeg: “Denk je niet dat als hij echt voor Rusland zou spioneren, hij zijn sporen zou hebben uitgewist?”

Aanklagers voerden aan dat mensen zoals hij “uiterst kwetsbaar” waren om voor de Russen te werken: “Ze waren gefrustreerd in hun carrière en wanhopig op zoek naar geld.”

Hij had ‘buitengewoon’ werk verricht voor de Russische geheime diensten”, voegde de aanklager eraan toe. “Simpel gezegd was dit verraad tegen de staat.”

Egisto Ott is uiterlijk sinds 2013 failliet, hoorde de rechtbank: “De Russische geheime dienst betaalde heel goed.”

Hij zou “misbruik hebben gemaakt van zijn gezag” als Oostenrijkse inlichtingenfunctionaris door grote hoeveelheden persoonlijke gegevens te verzamelen, zoals locatie, kentekennummers of reisbewegingen.

Aanklagers zeggen dat hij dit tussen 2015 en 2020 zonder toestemming heeft gedaan, waarbij hij vaak gebruik maakte van nationale en internationale politiedatabases.

Ze beschuldigden hem er ook van dat hij “de geheime inlichtingendiensten van de Russische Federatie ten nadele van de Republiek Oostenrijk” steunde door tussen 2017 en 2021 geheime feiten en grote hoeveelheden persoonlijke gegevens uit politiedatabases te verzamelen.

Het spionageschandaal heeft de zorgen doen herleven dat Oostenrijk een broeinest van Russische spionageactiviteiten blijft en waarnemers zullen ook uitkijken naar eventuele details over Jan Marsalek.

Marsalek, die ook Oostenrijks staatsburger is, wordt door de Duitse politie gezocht op verdenking van fraude en wordt momenteel verondersteld zich in Moskou te bevinden, nadat hij in 2020 via Oostenrijk was gevlucht.

Hij is het onderwerp van een Interpol Red Notice en wordt ervan verdacht een inlichtingenmiddel te zijn voor de FSB, de Russische geheime veiligheidsdienst.

Aanklagers beweren dat Egisto Ott informatie heeft doorgegeven aan Marsalek en niet-geïdentificeerde vertegenwoordigers van de Russische inlichtingendiensten, en in ruil daarvoor betalingen heeft ontvangen.

Ze zeiden dat Marsalek hem in 2022 de opdracht had gegeven een laptop te verkrijgen met daarop geheime elektronische beveiligingshardware die door EU-landen wordt gebruikt voor veilige elektronische communicatie. De laptop, zeiden ze, was overgedragen aan de Russische inlichtingendiensten.

Egisto Ott zou volgens rapporten ook telefoongegevens van hoge functionarissen van het Oostenrijkse ministerie van Binnenlandse Zaken aan Rusland hebben verstrekt.

De Oostenrijkse krant Standard zei dat Egisto Ott blijkbaar de kantoortelefoon had verkregen nadat ze per ongeluk in de Donau waren gevallen tijdens een boottocht naar het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Hij zou de inhoud ervan hebben gekopieerd en doorgestuurd naar Jan Marsalek en Moskou.

Egisto Ott wordt beschuldigd van machtsmisbruik, corruptie en spionage tegen Oostenrijk en riskeert een gevangenisstraf van maximaal vijf jaar als hij wordt veroordeeld.

Toen hij in 2024 werd gearresteerd, beschreef de toenmalige bondskanselier van Oostenrijk, Karl Nehammer, de zaak als “een bedreiging voor de democratie en de nationale veiligheid van ons land”.

In een aparte ontwikkeling vertelden aanklagers in de Oostenrijkse stad Wiener Neustadt aan de BBC dat een voormalig wetgever, Thomas Schellenbacher, werd beschuldigd van het helpen ontsnappen van Marsalek na de ineenstorting van Wirecard in 2020, toen bleek dat € 1,9 miljard (£ 1,7 miljard) ontbrak op zijn rekening.

Schellenbacher zou Jan Marsalek in juni 2020 hebben geholpen om vanuit Bad Vöslau in Oostenrijk naar Wit-Rusland te vliegen.

Schellenbacher is een parlementariër van de extreemrechtse Vrijheidspartij (FPÖ), die door de nu oppositiepartij Oostenrijkse Groene Partij wordt beschuldigd van het mogelijk maken van Russische spionage, die fungeert als een “verlengstuk van Rusland” in Oostenrijk.

De FPÖ en haar leider Herbert Kickl hebben de beschuldigingen ontkend – en zijn in verband hiermee niet geconfronteerd met enige juridische actie.

Marsalek, de Chief Operating Officer van Wirecard, werd beschuldigd van fraude en verduistering, waardoor het balanstotaal en het verkoopvolume van het bedrijf zouden zijn opgeblazen.

Er wordt ook aangenomen dat hij controle had over een groep Bulgaren die in 2025 in Londen werden veroordeeld wegens spionage voor Rusland.

Uit berichten uit het proces bleek dat Marsalek plastische chirurgie had ondergaan om zijn uiterlijk te veranderen, evenals details van zijn leven als voortvluchtige.

“Ik ga slapen. Ik moet opnieuw cosmetische chirurgie ondergaan, probeer er anders uit te zien, en ik ben erg moe en mijn hoofd doet pijn”, schreef hij in februari 2022 aan de Bulgaar Roussev op Telegram.

Op een andere foto, gedateerd 11 mei 2021, feliciteert Roussev Marsalek met het leren van Russisch.

“Nou, ik probeer mijn vaardigheden op verschillende gebieden te verbeteren. Taal is daar één van”, antwoordde de man uit Oostenrijk.

“In mijn nieuwe rol als internationale voortvluchtige moet ik James Bond overtreffen.”