In een baanbrekend besluit dat de grenzen van de presidentiële macht in de Verenigde Staten veranderde, vernietigde het Hooggerechtshof op 20 februari 2026 de mondiale tarieven van Donald Trump in een 6-3 besluit. De uitspraak was niet alleen historisch omdat het een van Trumps meest agressieve economische beleidsmaatregelen teniet deed, maar ook omdat twee door hem persoonlijk benoemde rechters zich bij de meerderheid voegden die tegen stemden. De zaak werd al snel een beslissend moment in het voortdurende constitutionele debat over de mate waarin een Amerikaanse president economisch gezag kan uitoefenen zonder Congres.
Wat de rechtbank beslist
De kern van de vraag is of Trump de noodbevoegdheden op grond van de nationale veiligheidswet kan gebruiken om brede importheffingen op te leggen. Het Hooggerechtshof oordeelde dat de wet dergelijke sweeps niet toestaat. Ze voerden aan dat tarieven in wezen een vorm van belastingheffing waren, en dat volgens de grondwet de macht om belastingen te heffen bij het Congres berustte.Opperrechter John Roberts schreef voor de meerderheid en formuleerde de zaak als een fundamentele vraag over de scheiding der machten. Hij waarschuwde dat als de president wordt toegestaan tarieven op te leggen zonder duidelijke goedkeuring van de wetgevende macht, de uitvoerende macht een onbelemmerde bevoegdheid zou krijgen om de economie opnieuw vorm te geven.
Het waren de aangestelden van Trump die de gelederen braken
Twee van de genomineerden van Trump, Neil Gorsuch en Amy Coney Barrett, sloten zich aan bij de meerderheid en brachten opvallende institutionele berispingen.Gorsuch, benoemd in 2017, is lange tijd voorstander geweest van strikte constitutionele grenzen aan de uitvoerende macht. In dit verband benadrukte hij dat grote economische acties duidelijke toestemming van het Congres vereisen en niet gebaseerd kunnen zijn op vage wettelijke taal. Zijn mening weerspiegelt een consistente juridische filosofie die prioriteit geeft aan de constitutionele structuur boven politieke partijdigheid.Barrett, een door Trump aangestelde in 2020, koos ook de kant van de meerderheid. Hij was het ermee eens dat het Congres zijn bevoegdheden duidelijk moet delegeren voordat een president beslissingen kan nemen die grote economische gevolgen hebben. Zijn stem is bijzonder belangrijk omdat hij algemeen wordt beschouwd als een van de meest conservatieve leden van de rechtbank.
Conservatieve kloof
Het besluit bracht diepe verdeeldheid onder het conservatieve blok van het Hooggerechtshof aan het licht. Ondanks dat hij door een Republikeinse president was benoemd, sloot opperrechter Roberts zich aan bij Gorsuch en Barrett bij het verlagen van de tarieven, waardoor een conservatieve meerderheid van drie leden ontstond die tegen Trump was.Aan de andere kant verschilden de conservatieve groepen Clarence Thomas, Samuel Alito en Brett Kavanaugh van mening. Ze beweren dat het Congres een brede bevoegdheid aan de president heeft gedelegeerd om de buitenlandse handel te reguleren en dat de tarieven van Trump binnen die traditie vallen. Hun afwijkende mening weerspiegelt een al lang bestaande juridische benadering die de voorkeur geeft aan een sterke uitvoerende macht, vooral op het gebied van de nationale veiligheid en het buitenlands beleid.De drie liberale rechters stemden met een meerderheid, waardoor de uiteindelijke coalitie een zeldzame inter-ideologische coalitie werd, die meer gedreven werd door constitutionele interpretatie dan door partijdige ideologie.
Politieke impact
Het besluit maakte Trump boos, die openlijk kritiek uitte op rechters die de kant van hem kozen, inclusief zijn eigen genomineerden. Binnen enkele uren maakte hij plannen bekend om nieuwe tarieven in te voeren onder alternatieve juridische autoriteiten, waarmee hij onderstreepte dat de politieke strijd om handelsmachten nog lang niet voorbij is.
Waarom de beslissing belangrijk is
Naast het handelsbeleid wordt het besluit algemeen gezien als een van de belangrijkste beperkingen die de presidentiële autoriteit in decennia is opgelegd. Dit versterkt het constitutionele principe dat de economische belastingautoriteit bij het Congres blijft, zelfs tijdens een nationale noodsituatie.Het besluit benadrukt ook een bredere filosofische kloof binnen de conservatieve juridische beweging over de mate waarin de uitvoerende macht moet worden uitgebreid.
Het belangrijkste is
Het tariefbesluit van het Hooggerechtshof is niet alleen een juridische tegenslag voor Donald Trump. Het was een constitutioneel keerpunt dat de autoriteit van het Congres op het gebied van belastingen opnieuw bevestigde en onthulde dat zelfs presidentskandidaten uiteindelijk de kant kunnen kiezen van institutionele beperkingen als het gaat om politieke loyaliteit.
