Ons is geleerd om mensen in nette designpersona’s te groeperen: jong versus oud, valide versus gehandicapt, geduldig versus zorgzaam. Deze categorieën kunnen nuttig zijn in een spreadsheet, maar geven zelden het echte leven weer. Vermogen is geen vaste identiteit. Het is een toestand die verandert in de loop van de tijd, seizoenen en decennia.
De meeste mensen zijn noch ‘gehandicapt’, noch ‘valide’. Ze navigeren door een continuüm. Een ouder die een peuter draagt, een reiziger die bagage trekt, een kok met natte handen, iemand die herstellende is van een operatie, iemand die op een koude ochtend last heeft van artritis, een bejaarde die aan het einde van de dag last heeft van vermoeidheid. Dit zijn geen extreme gevallen. Het is de mainstream-ervaring van het moderne leven.
Als design bedoeld is om mensen te dienen, dan is de volgende stap duidelijk: stop met ontwerpen voor categorieën en begin met ontwerpen voor naadloosheid.
VLOEIENDHEID IS DE NIEUWE TOEGANKELIJKHEID
Toegankelijkheid wordt vaak omschreven als een verzameling kenmerken voor een specifieke groep. Dat kader zorgt ervoor dat hij aan de rand blijft hangen. Een beter gezichtspunt is om toegankelijkheid te beschouwen als een praktische realiteit van de dagelijkse variabiliteit. De capaciteiten van een persoon veranderen afhankelijk van de context. Verlichting verandert. Geluid verandert. Energie verandering. Handen raken vol. De aandacht is verdeeld. Stress neemt toe. Blessures gebeuren. Lichaamsleeftijd. Het leven komt tussenbeide.
Zodra je die realiteit ontwerpt, wordt de business case duidelijk. Producten die onder verschillende omstandigheden kunnen worden gebruikt, zullen meer mensen ten goede komen. Ze worden op meer momenten relevant, waardoor de acceptatie, tevredenheid en herhaald gebruik toenemen.
ONTWERP VOOR ‘LANDEN VAN MACHT’, NIET VOOR DEMOGRAFIE
Een nuttige verschuiving zou zijn om ‘capaciteitstoestanden’ in kaart te brengen in plaats van gebruikerscategorieën. Vraag niet alleen wie de gebruiker is, maar ook wat de voorwaarden zijn bij het gebruik van het product.
Overweeg enkele veelvoorkomende aandoeningen die absoluut elk lichaam treffen:
- Gebruik één hand, want de andere hand is vol.
- Gebruik van slechtziendheid, als gevolg van verblinding, duisternis of vermoeidheid.
- Weinig behendigheidsgebruik als gevolg van verkoudheid, artritis, letsel of stress.
- Beperkt mobiliteitsgebruik vanwege zwangerschap, pijn, veroudering of herstel.
- Cognitieve belasting, omdat gebruikers gehaast, afgeleid of overweldigd zijn.
Deze staten zijn niet ongewoon. Ze herhalen het elke dag. Door voor hen te ontwerpen, ontstaan betere producten voor iedereen, zonder mensen te dwingen ze te labelen.
MAAK AANPASSINGSMOGELIJKHEDEN EEN ONZICHTBAAR VOEL
Eén risico is dat ‘ontwerpen voor iedereen’ ingewikkelde code kan zijn. Het doel is niet om instellingen en schakelaars toe te voegen. Het doel is om aanpassingsvermogen in vorm en interactie op te bouwen, zodat het natuurlijk aanvoelt.
Goede voorbeelden zijn meestal stilzwijgend:
- Een handvat dat meerdere keren kan worden vastgepakt zonder dat het gespecialiseerd overkomt.
- Intuïtieve bediening zonder dat er instructies nodig zijn.
- Open de verpakking netjes en zonder geweld.
- Een product dat communiceert hoe het te gebruiken door middel van vorm en aanraking.
De beste inclusieve ontwerpen voelen voor de hand liggend en nutteloos.
STRATEGISCH VOORDEEL
Vloeibaarheid is ook een merkstrategie. Wanneer klanten het gevoel hebben dat een product hen ‘volgt’, schept dat vertrouwen. Het wordt een object waarop ze in verschillende levensfasen vertrouwen. Het is een vorm van loyaliteit die dieper gaat dan voorkeur. Dit is afhankelijkheid in de beste zin van het woord.
De toekomst van inclusief ontwerp gaat niet over het creëren van meer categorieën. Het gaat erom dat de behoefte aan categorieën helemaal wordt geëlimineerd. Als een product is ontworpen voor een leven onderweg, zal het voor ieder lichaam, vaker en langer werken.
Ben Wintner is de CEO van Michael Graves Design.
