Toen drie hoge Amerikaanse functionarissen aan The Washington Post vertelden dat Rusland gevoelige inlichtingen aan Iran had verstrekt, waaronder de exacte locaties van Amerikaanse oorlogsschepen en vliegtuigen die in het Midden-Oosten opereren, onthulden ze meer dan alleen een tactisch bondgenootschap. Ze onthulden de architectuur van een nieuw soort oorlog. Oorlog zonder frontlinies. Oorlog wordt niet uitgevochten met tanks of raketten, maar met radarstralen, satellietfeeds en gecodeerde coördinaten. In de Golfregio is het slagveld vandaag de dag het elektromagnetische spectrum, en beide partijen vechten vooral om elkaar te verblinden.
De Russische president Vladimir Poetin heeft naar verluidt ontkend dat Moskou dergelijke inlichtingen met Iran heeft gedeeld tijdens een telefoongesprek met de Amerikaanse president Donald Trump. Deze afwijzing heeft echter niet veel veranderd. Rusland heeft Iraanse drones en munitie ontvangen voor zijn oorlog in Oekraïne. Ze zijn er getuige van geweest dat Amerika Oekraïne voorziet van doelgerichte inlichtingen die worden gebruikt om Russische posities aan te vallen, waaronder naar verluidt locaties in de buurt van de residentie van Poetin. De berekeningen van Moskou zijn niet moeilijk te lezen. Intelligentie is een valuta. Poetin geeft het gewoon uit.
Signalen als wapens
Zoals voormalig CIA-officier Bruce Riedel ooit opmerkte, zijn coördinaten in de moderne oorlogsvoering vaak waardevoller dan kogels. Wie weet waar de vijand is, is de winnaar. Dit axioma gebeurt nu in realtime in de Golflanden. De Russische inlichtingenpijplijn heeft Iran in staat gesteld Amerikaanse en Israëlische bezittingen te lokaliseren met een nauwkeurigheidsniveau dat Teheran alleen niet zou kunnen bereiken. Iran beschikt slechts over een beperkte constellatie van militaire verkenningssatellieten – volstrekt onvoldoende om snel bewegende marinemiddelen in open water te volgen. Rusland kent dergelijke beperkingen niet. Het geavanceerde luchtbewakingsnetwerk, inclusief de Kanopus-V-satelliet – omgedoopt tot ‘Khayyam’ nadat deze werd overgedragen aan Iraans operationeel gebruik – voorziet Teheran 24 uur per dag van optische en radarbeelden. Voor Iran is dit geen aanvulling op zijn militaire capaciteiten. Dit is het zenuwstelsel van zijn precisie-aanvalsdoctrine.
De drone die neerstortte op een Amerikaanse militaire faciliteit in Koeweit, waarbij zes Amerikaanse militairen omkwamen, vond zijn doel niet per ongeluk. De functionarissen van het Pentagon merkten, op voorwaarde van anonimiteit, op dat sommige van de recente aanvallen van Iran faciliteiten hebben getroffen die rechtstreeks verband houden met Amerikaanse operaties – doelen waarvan de coördinaten niet op openbare kaarten voorkomen. De bron is niet moeilijk te achterhalen.
De stille hand van China
De rol van Peking is rustiger. Maar dit is niet minder belangrijk. China is jarenlang bezig geweest met het hervormen van het Iraanse elektronische oorlogslandschap – door geavanceerde radarsystemen te exporteren, de Iraanse militaire navigatie over te schakelen van Amerikaanse GPS naar de gecodeerde BeiDou-3-constellatie van China, en zijn groeiende satellietnetwerk in te zetten ter ondersteuning van signaalintelligentie en terreinkartering voor Iraanse strijdkrachten. De gepensioneerde Israëlische luchtmachtbrigadegeneraal Amos Yadlin heeft het ooit duidelijk gezegd: elke seconde telt. Als Iran de detectie- en richttijden kan verkorten, zal dit de balans in de lucht veranderen. China heeft meer gedaan dan alleen maar minuten scheren. Dit heeft de hele reeks moorden veranderd.
De YLC-8B anti-stealth radar – een door China geleverd UHF-bandsysteem – maakt gebruik van laagfrequente golven die zijn ontworpen om de effectiviteit van radarabsorberende coatings op Amerikaanse stealth-vliegtuigen te verminderen. De B-21 Raider en F-35C zijn ontworpen om onzichtbaar te zijn. Tegen de YLC-8B zijn er veel minder. En nu meldt Reuters dat Iran een deal nadert om 50 CM-302 supersonische anti-scheepsraketten te verwerven – een exportvariant van de Chinese YJ-12, die in staat is om met Mach 3 te reizen en over de zee te scheren op een hoogte die de reactietijd van een schip tot een paar seconden verkort. Militaire analisten noemen ze ‘carrier killers’. USS Abraham Lincoln en USS Gerald R Ford opereren momenteel in het kader van hun opdracht.
Amerikaans-Israëlische tegenmaatregelen
De VS en Israël zijn niet passief. Ze zijn aan het jagen. Amerikaanse en Israëlische inlichtingenteams hebben de bewegingen van het Iraanse leiderschap gevolgd, de commandocentra van de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) in kaart gebracht en – in de vroege stadia van de Operaties Roaring Lion en Epic Fury – de Iraanse radarinfrastructuur vernietigd met een snelheid en precisie die onthulden hoe kwetsbaar de defensie-integratie van Teheran werkelijk is. Zoals de voormalige commandant van de Israëlische luchtmacht, majoor-generaal Eitan Ben-Eliyahu, zei: het vernietigen van een radar betekent niet alleen het uitschakelen van de machine; het verblindt de vijand. In de eerste uren van de oorlog hebben ze er veel verwijderd.
Maar IRGC-woordvoerder Ali Mohammad Naeini beweerde dat Iran bijna tien geavanceerde Amerikaanse radarsystemen in de hele regio had vernietigd – een verklaring die, hoewel gedeeltelijk accuraat, een gedeeltelijke verklaring biedt voor de manier waarop Iraanse raketten doelen in Israël, de hoofdstad van de Golf en daarbuiten raken. Toen de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth rechtstreeks werd gevraagd naar de Russische inlichtingenhulp in de 60 Minutes van CBS, antwoordde hij eenvoudigweg: “We volgen alles.” Het kan een garantie of een waarschuwing zijn. Misschien allebei.
Een nieuw machtsevenwicht
Decennia lang was de Golfregio het strijdtoneel van de overweldigende technologische dominantie van de VS en Israël. Die dominantie is niet verdwenen. Maar dit is stilletjes en doelbewust uitgehold door jaren van Chinese hardwareoverdrachten en het delen van Russische inlichtingen. Zoals een hoge Amerikaanse militaire commandant onlangs erkende, zijn signalen de nieuwe kogel: wie het spectrum controleert, controleert de strijd. Geen van beide partijen heeft er een stevige controle over. Dit is op zichzelf al een grote verandering.
Deze strijd heeft ook een precedent, hoewel niet geruststellend. In 1991 blokkeerden coalitietroepen het Iraakse radarnetwerk en misleidden ze de verdediging van Saddam Hoessein, zodat Amerikaanse vliegtuigen ongestraft konden aanvallen. Elektronische tegenmaatregelen zijn cruciaal. Bagdad vocht blindelings en verloor. Iran heeft de oorlog al dertig jaar nauwlettend bestudeerd. Hij had elk conflict bestudeerd dat zich had voorgedaan waarbij een technologisch inferieure kracht uit de lucht was ontmanteld. De Russische satellietfeeds en de Chinese radararchitectuur zijn gedeeltelijk het antwoord van Iran op deze lessen. Teheran is vastbesloten niet het volgende Bagdad te worden.
Er is een diepere strategische logica aan het werk die verder gaat dan alleen het voortbestaan van Iran. China bewapent Teheran niet uit ideologische solidariteit. Ze behandelden het conflict als een schietlaboratorium. Elke potentiële CM-302-aanval tegen een Amerikaanse vliegdekschipaanvalsgroep zou targeting- en onderscheppingsgegevens kunnen opleveren die de militaire planners van Peking diepgaand zouden bestuderen, waardoor de doctrine zou worden verfijnd voor het enige scenario dat China echt zorgen baart: Taiwan. Ondertussen heeft Rusland gezien hoe westerse sancties en aanvallen op Oekraïense inlichtingendiensten zijn eigen militaire geloofwaardigheid ondermijnen. Iran in staat stellen Amerikaanse troepen uit te werpen en zijn voorraad interceptors in de Golf uit te putten is niet louter een transactie. Dit is een strategische vorm van incasso.
De implicaties zijn niet abstract. De Golfregio werd de eerste arena waar elektronische oorlogvoering beslissender bleek dan conventionele wapens. Allianties worden niet hervormd door de inzet van troepen of door het ondertekenen van verdragen, maar door de stroom van inlichtingen en satellietconstellaties. Rusland en China sturen geen divisies om Teheran te helpen. Ze deden iets duurzamers: ze leerden Iran zien.
Radarstralen zijn nu net zo dodelijk als raketten. Intelligentie is de beslissende valuta. In de oorlog die dit markeerde, had Iran moeite om een evenwicht te vinden dat het nog nooit eerder had gehad – en voor het eerst had het land een partner die daarin kon voorzien. Voor de VS en Israël bestaat de uitdaging niet langer simpelweg uit het verslaan van Teheran. Dit is om ervoor te zorgen dat wanneer de trekker wordt overgehaald, het Iran is dat zonder onderscheid zal schieten.
De vraag is niet langer of de Golf zal uitbarsten. Het is al gebeurd. De vraag is wie duidelijk zal kunnen zien als de rook eindelijk is opgetrokken.
De standpunten in dit artikel zijn die van de auteur en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs het redactionele standpunt van Al Jazeera.
