Recensie ‘The Adding Machine’: het toneelstuk van Elmer Rice beleeft een langzame heropleving

Het is een geweldige tijd voor de ‘Adding Machine’ van Elmer Rice, wat betekent dat het opnieuw een slechte tijd is voor de werknemers.

Ik kan me niet herinneren wanneer ik voor het laatst dit expressionistische drama uit 1923 heb gezien over een accountant genaamd Mr. Zero die, nadat hij zijn baan is kwijtgeraakt door een rekenmachine, zijn baas vermoordt en ter dood wordt veroordeeld, om vervolgens een leven na de dood binnen te gaan dat hem zo in verwarring brengt dat hij zich terugtrekt in de slopende routine van zijn kantoor.

Het blijkt dat ik het drama in 2007 twee keer heb gezien, één keer Speelhuis La Jolla in een avontuurlijke distilleerderij geregisseerd door Daniel Aukin en eenmaal in Los Angeles in een eenvoudiger vertaling Circustheater Studio Theater in Hayworth.

Deze producties vonden plaats net op het moment dat de Grote Recessie op het punt stond het leven en het levensonderhoud van toegewijde werknemers te eisen, van wie velen meer dan alleen hun huis verloren toen de banken ondanks hun kolossale misdaden reddingsoperaties uitvoerden.

Ik moet helaas denken aan collega’s die nooit zijn hersteld, een ontnuchterende gedachte nu we met een nieuwe werkgelegenheidscrisis worden geconfronteerd. AI is er voor ons allemaal.

Automatisering is niets nieuws, zoals het toneelstuk van Rice ons herinnert. Werknemers moeten zich blijven aanpassen aan de technologische veranderingen. Maar men denkt dat de omvang van de huidige ontwrichting groter is dan alles wat we sinds de industriële revolutie hebben gezien. En alleen de goedgelovigen geloven dat welwillende oligarchen ons zullen redden.

Vanuit landschappelijk oogpunt geeft de Actors’ Gang’s nieuwe productie van ‘The Adding Machine’ in het Ivy Substation in Culver City een update aan de demi-klassieker met voortreffelijke schoonheid. De revival, geregisseerd door Cihan Sahin, die ook wordt gecrediteerd voor het productie- en projectieontwerp, zorgt voor visuele poëzie op het donkere podium.

Onder leiding van Sahin synchroniseert de mise-en-scène de decors van Chris Bell, de belichting van Bosco Flanagan, de geprojecteerde illustraties van Patrick O’Connor en de kostuums van Rynn Vogel met het geluidsontwerp en de muziek van David Robbins. Er zijn zoveel dingen die om je aandacht strijden, waaronder de figuur van Sisyphus op de achtergrond die zijn eindeloze lading een helling op en neer rolt, dat de maskers die in het spel komen, kunnen aanvoelen als Brechtiaanse overkill.

Megan Stogner, van links, Brent Hinkley, Mariana Jaccazio en Chad Reinhart in ‘The Adding Machine’.

(Bob Turton-fotografie)

Een productie werkt het beste wanneer het expressionisme van het stuk zich ontwikkelt en theaterbezoekers uitnodigt om dieper na te denken over de subjectieve ervaringen en subteksten van de geëxternaliseerde samenleving. Soms werd het waanzinnige acteerwerk van het gezelschap theatraal vervreemdend.

We zouden de openingsmonoloog van mevrouw Zero (Zoe Molina) aan haar lankmoedige, onuitstaanbare echtgenoot, meneer Zero (Pierre Adeli), onsmakelijk vinden. Maar Molina’s totale aanval zou ervoor kunnen zorgen dat jij je ontsnapping uit het theater beraamt.

Ja, hij was een temagant, harridan en sluw – woorden die we al lang geleden uit ons vocabulaire hadden moeten schrappen. Rice, geen protofeminist, is een misantroop die gelijke kansen biedt in ‘The Adding Machine’. Maar de toneelschrijver die ook ‘Street Scene’ schreef, wilde niet dat de gedurfde effecten van zijn stuk het menselijke verhaal zouden overschaduwen.

Het grootste probleem bij de productie was het ritme. Het tempo was laag, vooral in een langdurige tweede helft. Sahins oog is zo gevoelig voor de mise-en-scène dat hij de acteurs in hun eigen tempo laat spelen.

Zoe Molina, links, en Pierre Adeli spelen respectievelijk mevrouw en meneer Zero.

(Bob Turton-fotografie)

Het resultaat is niet alleen traag, maar ook overdreven toegeeflijk. Gelukkig stelt de Zero van meneer Adeli het vereiste zwaartepunt in. Zijn scènes met Daisy van Mariana Jaccazio, zijn collega met wie hij een lust-haatrelatie heeft, zijn bijzonder meeslepend en stralen tegenstrijdige gevoelens uit die Rice moedig weigert te homogeniseren.

Meneer Zero is niet zomaar een slachtoffer. Hij was ook een passief-agressieve engerd die in een moordenaar veranderde. Hij werd van binnenuit beschadigd door een systeem dat zijn menselijkheid niet waardeerde. Net als Willy Loman was hij boos omdat zijn baas vond dat hij een sinaasappel kon eten en dan de schil gewoon kon weggooien – ongestraft.

Maar meneer Zero had dit spel net zo hard opgevat als Willy. De waarden die hij omarmt zijn giftig in verdeeldheid. Hij is een MAGA-pestkop met een slavenmentaliteit. Lechery bezorgde hem afleiding, maar weinig vreugde. Zowel in de dood als in het leven is de enige verlichting die hij kan vinden de sleur van het boekhouden, die niet alleen zijn identiteit maar ook zijn ziel wordt.

“The Adding Machine” wordt vaak ingekort om aan de hedendaagse smaak te voldoen. Dit drama mag het publiek niet vermoeien. Maar deze visueel opvallende heropleving van Actors’ Gang maakt duidelijk dat Rice nog steeds ons nummer heeft.