Dick Van Dyke zou zaterdag 100 zijn geworden, een gebeurtenis waar zo lang naar werd uitgekeken dat als hij het niet deed, het kosmisch verkeerd zou voelen. Het kan voor mij nutteloos zijn om me voor te stellen dat de schoonheden van “The Dick Van Dyke Show” en “Mary Poppins” na hun tijd bekend en geliefd waren bij mensen, maar aangezien beide beschikbaar blijven om naar te kijken en nog steeds door ouders met hun kinderen worden gedeeld, lijkt het mogelijk.
Hoewel het professionele schema van Van Dyke ongebruikelijk is – zijn geannuleerde publieke optreden in juni haalde de krantenkoppen en zorgde voor golven van bezorgdheid door het hele land – is hij de afgelopen tien jaar zichtbaar gebleven in interviews en posts op sociale media, vaak tijdens het dansen of sporten, en af en toe als acteerwerk. In 2023 verscheen hij in ‘The Masked Singer’ als ‘The Gnome’ en speelde hij vier afleveringen in ‘Days of Our Lives’ als een man met geheugenverlies. (Het leverde hem – nog een – Emmy op.) Hij vierde zijn 99e verjaardag door te verschijnen in een Coldplay-video, opgenomen in zijn huis in Malibu, dansen op het nummer “All My Love” wanneer Chris Martin aan de piano zingt. (Ze vervolgden met “Jimmy Kimmel Live!” Haar nieuwste boek, ‘100 Rules for Living to 100: An Optimist’s Guide to a Happy Life’, werd vorige maand gepubliceerd, na ‘My Lucky Life In and Out of Show Business’ (2011) en ‘Keep Moving: And Other Tips and Truths About Aging’ (2015).
Vrijdag komt er een PBS-special, ‘Starring Dick Van Dyke’, die verschijnt als onderdeel van de serie ‘American Masters’ – en wie zou ontkennen dat hij die titel heeft verdiend? (Een niet-gerelateerde film, “Dick Van Dyke 100th Celebration”, zal worden vertoond exclusief bij Regent Theaters op zaterdag en zondag.) Geregisseerd door John Scheinfeld (“Elvis herontdekken: de comeback van ’68,” “USA vs. John Lennon”), is het een viering van een gemakkelijk gevierde man en artiest, een vreugdemaker wiens kenmerkende lied – van “Bye Bye, Birdie”, dat hem tot een Broadway-ster en een film- en tv-ster maakte – “Put On a Happy Face” was. Hoewel het alcoholisme van de acteur hier wordt besproken, wordt in een lang citaat uit a Dick Cavett-interview in 1974 – hij is nuchter sinds 1972 – de donkere tijden liggen meestal achter hem. Het einde van zijn eerste huwelijk met Margie Willett, de moeder van zijn vier kinderen, werd alleen uitgedrukt door de woorden ‘gescheiden’ en het digitaal wissen van hem van familiefoto’s; Hierbij moet gezegd worden dat Van Dyke geen officiële banden heeft met deze film en hier geen nieuwe geïnterviewde is.
Onder de prestatieclips die de belangrijkste redenen zijn om de film te zien, zijn getuigenissen van beroemde vrienden en fans verzameld, die neerkomen op: Van Dyke was een genot om te kennen, mee te werken of naar te kijken. We horen van Carol Burnett, samen met hem te zien in pre-fame clips van “The Garry Moore Show” en opnieuw samen in zijn variétéshow “Van Dyke and Company” uit 1976 (die op briljante wijze een ongepland slow-motion gevecht tussen een paar oude jongens improviseert). Julie Andrews, zijn tegenspeler uit ‘Mary Poppins’, vindt Van Dyke’s controversiële Cockney-accent niet zo slecht, ‘en hij is zo vermakelijk, grappig en lief dat mensen er geen last van zullen hebben.’
Dick Van Dyke op een publiciteitsfoto voor de Disney-muziekfilm ‘Mary Poppins’.
(Silver Screen-collectie/Getty Images)
Steve Martin gaf het een ‘likability-factor van 10’, en Martin Short (die naast Martin zat) herinnerde zich dat hij ‘DVD’ in het script had geschreven met de betekenis ‘doe Dick Van Dyke’. Ted Danson, een andere langbenige acteur, in wiens sitcom ‘Becker’ Van Dyke in verschillende afleveringen een gastrol speelde terwijl zijn vader een ‘serieuze make-over’ maakte, zei dat ‘hij alle menselijke dingen deed, maar op een elegante manier.’ Jim Carrey – bekend om zijn Van Dyke-achtige lef – betoogde in de aftiteling van zijn sitcom dat de beroemde trip op de poef van de ster ‘geen vergissing was, het is een metafoor; als je valt, moet je snel opstaan en om jezelf lachen, want je bent dom – we zijn allemaal dom – en het leven is een hobbel op de weg van onverwachte poefjes.’
Conan O’Brien vergeleek hem met Gumby en danste met hem in zijn TBS-talkshow. Larry Mathews, die de zoon van Ritchie speelt in ‘The Dick Van Dyke Show’, noemde het ‘ontspannend’. We zien ook Pat Boone, die eind jaren vijftig op Van Dyke’s variétéshow verscheen; Karen Dotrice, die de kleine Jane Banks speelde in “Poppins”; NPR-mediaanalist Eric Deggans, die context biedt; en Victoria Rowell, uit de Van Dyke-mysteriereeks uit 1993, ‘Diagnosis: Murder’, die drie seizoenen langer duurde dan ‘The Dick Van Dyke Show’ en in sommige kringen misschien wel zijn bekendste is.
En natuurlijk zijn er archiefinterviews met wijlen Carl Reiner, die ‘The Dick Van Dyke Show’ creëerde en de ster ‘de meest getalenteerde man ooit betrokken bij een sitcom’ noemde, en zijn co-ster Mary Tyler Moore, wiens seksuele chemie met Van Dyke, als Rob en Laurie Petrie, in 1961 iets nieuws was voor televisie en sindsdien zelden geëvenaard is. (Ze waren misschien wel het enige sitcomkoppel dat samen danste en zong.) De serie, die liep tot 1966, toen Reiner en zijn gezelschap hem, omdat ze zich niet wilden vervelen, uit de lucht haalden, vormde het perfecte kader voor het geschenk van de ster, een zeer reële komedie op de werkvloer/familie die ruimte maakte voor de komedie en fysieke reacties van Van Dyke’s stomme films.
Puur als film heeft “Starring Dick Van Dyke” de uitdaging om een honderd jaar oud leven en een carrière die meer dan acht decennia besloeg te volgen; het is een logge mengelmoes, waarvan de stroom, zoals bij veel soortgelijke documentaires, afhangt van wie ermee instemt om te praten, wat ze zeggen, welke foto’s en films beschikbaar zijn (en betaalbaar) en, natuurlijk, wat de filmmakers interesseert. Teleurstellend genoeg zijn er geen fragmenten uit de sitcom ‘The New Dick Van Dyke Show’ uit 1971, die Van Dyke hier weigert te noemen, maar ik vond het best leuk, en verrassend genoeg wordt er geen melding gemaakt van de reünie uit 2004. “De Dick Van Dyke-show opnieuw bezocht,” geschreven door Reiner en met alle levende castleden. (Ik heb ook wat problemen met de grappige frame-afbeeldingen.)
Maar er is veel te zien (en te horen), teruggaand naar beelden van de toekomstige ster op de lokale radio in Danville, Illinois, waar hij als tiener begon te werken, en beelden van hem in de Merry Mutes, de lip-sync dubbelact die eind jaren veertig zijn nachtclubcarrière lanceerde; verschillende mislukte stints als presentator van een ochtendshow (met Walter Cronkite), tekenfilmpresentator en presentator van een spelshow; en speelde “Put on a Happy Face” met zijn Broadway-collega Susan Watson.
Het is toepasselijk dat de meeste tijd wordt besteed aan “The Dick Van Dyke Show” en “Mary Poppins” (samen met “Mary Poppins keert terug”, waarin Van Dyke, als de zoon van de oude bankier die hij in het geheim in de eerste film speelde, op een tafel danst – op 93-jarige leeftijd. De productie- en repetitiefoto’s zijn erg leuk – en ook een traktatie voor fans van Moore en Andrews – waarbij iedereen er jong en mooi uitziet. Hij omschrijft zichzelf als ‘lui’ en ‘gelukkig’, ongemotiveerd (behalve om de kost te verdienen voor zijn gezin), ‘geen acteur’. Maar de wereld beslist zelf.
Afgezien van ‘Chitty Chitty Bang Bang’ uit 1968, een soort ‘Poppins’-redux die zijn eigen consistentie had, en Reiner’s geschreven en geregisseerde ‘The Comic’, een drama uit 1969 over een stomme filmkomiek die rekening houdt met talkies, bevatte de theatrale ‘Poppins’ die hij schreef slechts één flaptekst en één collage (niet eens een montage) van posters. Er is meer aandacht besteed aan ‘The Morning After’, een tv-film uit 1974 waarin Van Dyke een alcoholische zakenman speelde; toen maakte hij zijn eigen drankprobleem openbaar.
Naar het einde toe krijgt de documentaire af en toe een promotionele toon, met berichten over goede doelen die Van Dyke steunt. Maar de twee uur durende show van Van Dyke zal zeker vermaken. Het enige dat u hoeft te doen, is de clip instellen en uit de weg gaan. Een man zoekt wanhopig naar een zakdoek terwijl hij een niesbui probeert te onderdrukken, ’s werelds oudste goochelaar keert terug – deze grappige dingen hebben geen context nodig.
Onvermijdelijk is dit ook een tijdsverhaal, aangezien een eeuw aan foto’s en films elke levensfase markeert. Zijn lange armen, lange benen en totale lengte waren niet meer wat ze vroeger waren. Maar zijn lange (niet per se verdrietige) gezicht is nog steeds even herkenbaar en expressief als altijd.
