Recensie ‘Put Your Soul on Your Hand and Walk’: Een Palestijnse dichter brengt hoop

Er zullen verhalen blijven worden verteld over wat de inwoners van Gaza de afgelopen jaren hebben doorstaan, en de film zal deel uitmaken van de inspanningen om die last te verlichten. Dit voorjaar heeft de Iraanse filmmaker Sepideh Farsi er vertrouwen in dat ze een uniek en waardig portret van de ervaring van een Palestijnse vrouw zal onthullen wanneer het filmfestival van Cannes haar documentaire ‘Put Your Soul on Your Hand and Walk’ accepteert, haar jaar vol gepassioneerde videochats met de positief ingestelde 25-jarige fotojournalist en dichter Fatma Hassona. De dag na het nieuws in Cannes werden Hassona en zijn gezin gedood door een Israëlische raket.

Het is niet ongebruikelijk dat een voltooide film van de ene op de andere dag iets heel anders wordt. Maar wat er toch magisch is aan ‘Put Your Soul on Your Hand and Walk’, gezien het tragische gewicht ervan, is de kracht van Hassona’s persoonlijkheid en Farsi’s keuzes bij het maken van films kunnen nog steeds: spreken tot de onuitsprekelijke schoonheid van het menselijk vermogen tot hoop en verbinding.

In zijn openingsverhaal legt Farsi uit hoe hij een manier zocht om Gaza binnen te komen om het te begrijpen buiten de berichtgeving in de media. Fysiek bleek dat onmogelijk, maar via een vriend van een vluchteling maakte hij in april 2024 contact met Hassona. In hun eerste videogesprek, opgenomen door het Farsi en vervolgens in Caïro, op aparte smartphones, verdreef Hassona’s stralende gezicht onmiddellijk het idee dat alle Palestijnen in een staat van nederlaag zouden moeten verkeren te midden van onophoudelijke bombardementen. Op de vraag hoe hij zich voelde, zei Hassona – die de dag ervoor net getuige was geweest van een enorme explosie –: “Ik ben trots.” Met ongedwongen lichtheid verzekerde hij Farsi ervan dat ze hun leven zouden blijven leiden en zouden lachen, dat ze ‘bijzondere mensen’ waren. Hij wist dat het er elke dag om ging om zichzelf er niet aan te laten wennen. De titel van de documentaire is Hassona’s beschrijving van wat hij deed toen hij zijn huis verliet.

Je gelooft hem. Die krachtige glimlach lijkt op het tegenovergestelde van een bom. We zien echter ook de cynische houding van Farsi tegenover de bestaande situatie, nadat hij in de jaren na de Islamitische Revolutie in zijn land als tienerdissident gevangen zat en nu in ballingschap verkeert. In haar voice-over beschrijft Farsi de ontmoeting met Hassona terwijl ze in de spiegel kijkt en beseft “hoe onze levens worden bepaald door muren en oorlog.”

Farsi-draden in veel van Hassona’s foto’s. Beelden van het dagelijks leven te midden van de vernielingen en het puin – kinderen, fietsers, arbeiders, kleren die van boven drogen in half verwoeste gebouwen – duiden op een onuitblusbare vlam die voortduurt tijdens de campagne van de dood.

Hoewel Farsi weet hoe hij om details over zijn leven in Gaza moet vragen, is de sfeer niet die van een filminterview, maar van oprechte nieuwsgierigheid en warmte, waarbij de hoogte- en dieptepunten van echte interacties waar mogelijk worden vastgelegd. Ondertussen kan men een glimp opvangen van het falen van oorlog, politiek en leiderschap in korte intermezzo’s van nieuwsberichten op de Farsi-televisie. Maar ze worden altijd afgekort, alsof ze willen zeggen: ik hoor liever van mijn vrienden die het hebben meegemaakt.

Hassona’s gezicht is ons zo bekend geworden dat we kunnen zien dat haar opgewekte karakter moeilijk te handhaven is. Maar haar energie en hoop voelen nooit als een uitgeputte hulpbron. “Ik wil ergens normaal zijn!” roept hij uit in een van hun laatste gesprekken, alsof hij een muzikale protagonist is die op het punt staat in lied uit te barsten. Maar Hassona komt nooit verder dan het eerste bedrijf.

Het Farsi legt het einde niet uit: slechts spaarzaam geformuleerde tekst na getuige te zijn geweest van hun laatste gesprek, gevolgd door een video die Hassona door zijn verwoeste stad schoot, op de een of andere manier geworteld in het grimmige en tijdloze alledaagse. Je zult je verloren voelen, maar het is de schaduw van het geloof van deze alleenstaande vrouw in het vinden van het licht dat zal branden.