Recensie ‘Palestine ’36’: antikolonialistisch drama heeft actuele impact

Opstanden hebben doorgaans een lange geschiedenis en kunnen, als ze effectief genoeg zijn, veel gelijkgestemde nakomelingen achterlaten. Dat is de passie die de Palestijnse filmmaker Annemarie Jacir in haar historische drama ‘Palestine ’36’ ademt, terwijl ze de Arabische opstand van 1936-1939 tegen een steeds straffiger en bedrieglijker Britse bezetting dramatiseert, en een veelzijdig verhaal van rebellie presenteert met veel hedendaagse weerklank.

Dat gezegd hebbende, had de vierde speelfilm van Jacir – boordevol plotwendingen – meer context kunnen hebben en minder van de valkuilen waarin grote sagen gemakkelijk vervallen. Maar het belangrijkste element dat ten grondslag ligt aan Jacirs versie van het oude epos (en het helpt de fouten ervan te overleven) is dat we een plaats zien die buiten het bijbelse epos zelden met zo’n breedte, detail en reikwijdte wordt beschreven. Alsof de pagina’s van een lang ongebruikt geschiedenisboek eindelijk waren geopend, zorgde het stof voor kleur en doel.

Een deel van die breedte is al vroeg te zien in een aantal verbluffende journaalbeelden uit die tijd, die aansluiten bij de reeds gevestigde verhaallijn van Jacir. We ontmoeten de in het dorp geboren Yusuf (nieuwkomer Karim Daoud Anaya), een ambitieuze jongeman die zich rusteloos beweegt tussen het bruisende Jeruzalem, waar hij werkt voor een rijke, Brits-vriendelijke Palestijnse zakenman (Dhafer L’Abidine) en zijn journalistevrouw (Yasmine Al Massri), en zijn huis op het platteland waar dorpelingen routinematig het doelwit zijn van de Britse autoriteiten. Als het niet de meedogenloze kapitein Wingate (Robert Aramayo) is die rebellen uitroeit en de lokale bevolking gevangen zet, zijn het vriendelijk ogende functionarissen zoals de secretaris die toezicht houden op nieuw beleid dat vriendelijker is voor het groeiende aantal Joodse kolonisten dan voor degenen die eeuwenlang de heuvels hebben bebouwd.

De verdeeldheid wordt groter naarmate arbeidsstakingen uitmonden in gewapende rebellie, en Jacir traceert behendig de verhardende of veranderende loyaliteit van zowel boeren als rijke karakters. Groot-Brittannië, aan de top vertegenwoordigd door de hooghartige Hoge Commissaris Wauchope (een perfect gecaste Jeremy Irons), is hier duidelijk de slechterik als koloniale macht die snel de Palestijnen brutaal maakt omdat ze zichzelf verdedigen. Het negeren van elk Joods karakter terwijl er al een groeiende transplantatieminderheid is – het enige dat we zien is een kibboets die in de verte is opgetrokken – lijkt echter een al te voorzichtige vermijding van de contextuele realiteit.

Terwijl “Palestine ’36” uiteindelijk de focus opoffert aan de vele karakters, zou je willen dat Jacir de luxe had van het standaard derde uur van een klassiek epos om die complexiteit in een levendig verhaal van verzet op te bouwen. Toch voelt het beter om meer van dit materiaal te willen dan helemaal niet de kans te krijgen om het te zien. Zoals met veel verouderde historische verhalen is “Palestine ’36” (momenteel een van de laatste films die toegang heeft tot locaties uit de echte wereld) zeker meer een bot instrument dan een romanachtig werk. Maar zijn brede denkwijze en diepgewortelde passie vinden gemakkelijk hun plaats en verdienen het om meer van dit soort verhalen te inspireren.