Recensie ‘All the Devils Are Here’: Patrick Page en de gemene Bard

Er is iets verfrissend 19e-eeuws aan het reizende Shakespeare-seminar van Patrick Page, ‘All the Devils Are Here’, dat donderdag van start gaat in de BroadStage in Santa Monica.

De show, een rondreizende tutorial die hij maakte en solo uitvoerde, gaf Page de kans om te animeren met een stormstormend geknetter van Shakespeare’s ondeugende schurkengalerij. Villainy is vanzelfsprekend bij deze podiumveteraan, die misschien niet met zijn lippen klapt als hij het kwaad nabootst, maar hij gaat zeker niet voor flamboyante kleuren. Als Amerikaanse Shakespeareaan die zich staande kon houden tegenover de Engelsen, combineerde hij melodieuze dictie met een gespierde verbeeldingskracht.

Page ontving een Tony-nominatie voor zijn optreden in de musical “Hades-stad”, waarin hij Hades speelt, heerser van de onderwereld, met een sexy, wrede boosaardigheid en een stem zo diep dat hij net zo duister resoneert als die van Leonard Cohen. En hij heeft eerder succes gehad met het creëren van bizarre schurken op Broadway met de Grinch en, van “Spider-Man: Sluit de duisternis af”, Norman Osborn/Green Goblin.

Maar Shakespeare is lange tijd een toetssteen geweest. Hij wijdt zich aan zijn werk, zoals blijkt uit zijn overwinning in de Shakespeare Theatre Company-productie van “King Lear” uit 2023 in Washington, DC, geregisseerd door Simon Godwin. De producenten waren zo verstandig om het wereldwijd te streamen voor iedereen buiten de hoofdstad van het land die de spanning van Page’s Lear wil ervaren.

Godwin, artistiek directeur van de Shakespeare Theatre Company en associate director van het National Theatre in Londen, plaatst in zijn enscenering van ‘All the Devils Are Here’ weinig afstand tussen Page en het publiek. De eenvoud van de productie is direct gericht op het leveren van soepele Page-prestaties. Acteurs gaan van het praten over een personage over naar het worden van een personage, simpelweg door hun houding en stemtoon te veranderen.

Nabijheid is het punt. De slechteriken van Shakespeare zijn, op enkele uitzonderingen na, net als jij en ik, wat betekent dat ze menselijk zijn. Hun ergste daden zijn het resultaat van verlangens en angsten die we allemaal kennen. We zijn misschien niet in staat tot wreedheid, maar in dromen worden we allemaal wel eens gekke mensen, die gedurende de dag lucht geven aan opgekropte gevoelens.

Page maakt de tendentieuze bewering dat Shakespeare de slechterik heeft geschapen, en splitst deze vervolgens op om uit te leggen wat hij precies bedoelt. Zijn stelling is dat Shakespeare al vroeg in zijn carrière als toneelschrijver een bestaand model van het kwaad volgde. Deze wrede en wraakzuchtige tegenstanders waren meestal buitenstaanders, joden (in het geval van Christopher Marlowe’s ‘The Jew of Malta’), Moren (zoals Aaron the Moor in Shakespeare’s ‘Titus Andronicus’) of lichamelijk gehandicapten (met name Richard, hertog van Gloucester, die voor het eerst verscheen in Shakespeare’s ‘Henry VI’ en zo succesvol bleek dat hij zijn eigen toneelstuk ‘Richard III’ kreeg).

We kunnen meeleven met deze machiavelianen, die geen enkele moeite hebben met de wraak die Hamlet zal overkomen. Page beschrijft ze zonder veel introspectie. Ze vertellen wat ze gaan doen en dan doen ze het goed. Ze kunnen diep ironisch zijn, alert op elke hypocrisie die hun cynische wereldbeeld versterkt, en zelfs flirten met sinistere, op macht beluste manieren.

Om deze reden zijn zij, net als de belangrijkste schurken van “Batman”, de meest vermakelijke personages in hun verhalen. Deze wetteloze ploeg deelt dramaturgisch DNA met de gemene figuren uit middeleeuwse moraliteitstoneelstukken, personificaties van zondigheid die hun plannen aan het publiek zouden onthullen en theaterbezoekers als mede-samenzweerders zouden casten in een meeslepend stuk dat duidelijk zijn stempel op de jonge Shakespeare heeft gedrukt.

Iago, een van de grootste schurken van Shakespeare, is een bijgewerkte versie van dit standaardpersonage. Page las het boek ‘The Sociopath Next Door’ van Martha Stout om het gebrek aan empathie en spijt van het personage te begrijpen. Maar dan speelt hij een scène na waarin Iago op subtiele wijze Othello’s geest vergiftigt door te geloven dat zijn vrouw een affaire heeft met een knappe luitenant. Sociopaten als Iago zijn misschien lege omhulsels van het kwaad, maar ze kunnen ook slimme manipulatoren zijn. Shakespeare stopte al zijn kennis van de menselijke natuur in Iago’s masterclass hersenspoeling.

Maar voordat Page bij Iago aankomt, brengt hij tijd door met Shylock uit ‘The Merchant of Venice’. Shakespeare vermenselijkt het Elizabethaanse toneelstereotype van de kwaadaardige Jood door Shylock veel redenen te geven om wraak te nemen op zijn christelijke vervolgers. Marlowe behandelt Barabbas in “The Jew of Malta” als een komische duivel, maar Shakespeare laat Shylock vragen: “Heeft een Jood geen ogen?… Als je ons prikt, zullen we dan niet bloeden?”

Ja, Shakespeare at zijn taart en at die ook op. Maar de weergave van Page, misschien wel de meest complete in zijn galerij, levert overtuigend bewijs dat zijn toneelschrijven een sprong voorwaarts maakt.

Uit ‘Hamlet’ brengt Page ons Claudius op zijn knieën om te bidden om vergeving waarvan hij weet dat hij die niet verdient. (“Kan iemand vergeving ontvangen en toch zijn overtredingen begaan?” vroeg hij zich af, terwijl hij het antwoord al wist.) Hier zien we dat zelfs het meest gesloten geweten kan worden aangevallen door wispelturige gedachten.

Lady Macbeth heeft er geen moeite mee als ze een kwade geest oproept om haar seks te ontketenen in ‘Macbeth’. Hij weet dat de conventionele moraal een risico is en doet een beroep op deze krachten ‘om de toegang en het pad naar berouw tegen te houden’, zodat niets de moorddadige plannen die in hem plaatsvinden kan belemmeren.

Om precies de juiste toon van terreur te treffen in de met mist bezaaide setting van Arnulfo Maldonado, die lijkt op de privékamer van een schrijver of een gek, begint Page met de huiveringwekkende bezweringen van Lady Macbeth. Hij komt later in zijn onderzoek terug op de tragedie nadat schuldgevoelens de familie Macbeth van elkaar hebben vervreemd en ze vastzitten in een nachtmerrie die ze zelf hebben veroorzaakt.

King Lear vraagt ​​zich verdrietig af: “Is er een oorzaak in de natuur die het hart verhardt?” Shakespeare kon het kwaad niet verklaren, maar hij kon het wel uit de eerste hand zien. En wat hij ziet, zo betoogt Page, is een weerspiegeling van onszelf: de mensheid, in al haar gefragmenteerde en zelfvernietigende domheid.

De casus die Page soepel overbrengt, is overtuigend. Hij is een acteur die flexibel genoeg is om elk portret van voldoende psychologische kleur te voorzien. Het is niet eenvoudig om zulke complexe rollen achter elkaar recht te doen. Het genie van deze verontrustende personages ligt ingebed in hun dramatische context, die meer vereist dan retorische accenten en vocale modulaties om ze tot leven te brengen.

Maar door ze collectief op een levendige en intelligente manier te presenteren, moedigt Page ons aan om deze demonen te zien voor wat ze zijn: een onlosmakelijk onderdeel van ons collectieve verhaal, zoals elke lezing van de hedendaagse politieke krantenkoppen zal bevestigen.