Pijnlijke vraag voor de NAVO en de EU als Trump Groenland overneemt

Dinsdag had de Coalition of the Will, die voornamelijk uit Europese leiders bestaat, een ontmoeting in Parijs met de gezant van de Amerikaanse president Donald Trump, om te proberen verdere vooruitgang te boeken op het gebied van een duurzaam vredesakkoord voor Oekraïne.

Toen de Oekraïense president Volodymyr Zelenski volhield dat de plannen om de oorlog met Rusland te beëindigen ‘voor 90% waren verwezenlijkt’, was niemand in de zaal bereid het risico te nemen dat Amerika in beeld zou blijven.

Maar er is een gigantische Groenlandse olifant op die majestueuze plek schitterende ontmoetingen in Parijs.

Groenland is het grootste eiland ter wereld – zes keer zo groot als Duitsland. Het ligt in het noordpoolgebied, maar is een autonome regio van Denemarken.

En Donald Trump houdt vol dat hij het wil; hebben het nodig voor de Amerikaanse nationale veiligheid.

De Deense premier Mette Federiksen woonde de bijeenkomst in Parijs bij. Hij was de belangrijkste EU-bondgenoot van veel van de aanwezige leiders; De belangrijke NAVO-bondgenoot van Groot-Brittannië.

Geen van deze landen wilde het risico lopen Donald Trump tegen te werken, maar nu de politieke temperatuur in Washington en Kopenhagen stijgt, hebben zes grote Europese landen, waaronder Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland, hierover een gezamenlijke verklaring afgegeven. aan de zijlijn van de onderhandelingen in Oekraïne.

Ze zeggen dat de veiligheid in het Noordpoolgebied collectief moet worden bereikt, waarbij de NAVO-bondgenoten, waaronder de Verenigde Staten, en Denemarken en Groenland zelf beslissen over kwesties die verband houden met Denemarken en Groenland.

Maar is dit genoeg om de ambities van Trump een halt toe te roepen?

Het antwoord kwam binnen enkele uren: Nee.

Het Witte Huis gaf in zijn eigen verklaring aan dat het “een aantal opties besprak” om Groenland te verwerven – allemaal eenzijdig, inclusief de aankoop van het eiland.

Bijzonder huiveringwekkend voor de Europese leiders was een communiqué van het Witte Huis, afgeleverd door perssecretaris Karoline Leavitt, waarin stond dat “het gebruik van het Amerikaanse leger altijd een optie is voor de opperbevelhebber”.

Nu is dit niet de eerste keer dat Trump zijn voornemen uitspreekt om Groenland over te nemen, maar vooral tijdens zijn eerste termijn als president hebben velen in Europa – achter gesloten deuren – de spot gedreven met het idee.

Maar na de controversiële militaire interventie van de regering-Trump afgelopen weekend in Venezuela, lacht niemand meer.

De Deense premier zei dat de bedoelingen van Trump met betrekking tot Groenland serieus moeten worden genomen en de leiders verlieten de bijeenkomst over Oekraïne diep bezorgd.

Denk eens aan de ironie hier. Een aantal leiders van Europese landen en andere landen, waaronder de NAVO en de Europese Unie, proberen de regering-Trump te betrekken bij het beschermen van de toekomstige soevereiniteit van een Europees land (Oekraïne) tegen de agressieve territoriale ambities van een externe macht (Rusland), direct nadat Amerika het soevereine Venezuela militair is binnengevallen, zijn president heeft vastgehouden en ook de soevereiniteit van een ander Europees land (Denemarken) actief blijft bedreigen.

Wat nog erger is, is dat Denemarken en de VS allebei lid zijn van de transatlantische NAVO-alliantie.

Volgens Kopenhagen zijn ze zeer nauwe bondgenoten. Of was.

Denemarken zegt dat als de regering-Trump Groenland eenzijdig overneemt, dit het einde zou betekenen van de transatlantische defensiealliantie waar Europa sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog op heeft vertrouwd voor zijn veiligheid.

Sommigen zouden kunnen beweren dat Trump nooit een grote fan van de NAVO is geweest. Ten minste.

Kopenhagen heeft geprobeerd de regering-Trump te betrekken bij Groenland.

Volgens bilaterale overeenkomsten beschikken de VS al over een militaire basis in Groenland, die aan het begin van de Koude Oorlog is gevestigd. Ze hebben het personeelsbestand daar teruggebracht van ongeveer 10.000 op het hoogtepunt van de Koude Oorlog-operaties tot ongeveer 200 en de VS zijn er tot voor kort lange tijd van beschuldigd de Arctische Veiligheid te hebben verwaarloosd.

Denemarken heeft onlangs beloofd 4 miljard dollar te investeren in de verdediging van Groenland, waaronder schepen, drones en vliegtuigen.

Maar de regering-Trump heeft geen interesse getoond in gesprekken met Denemarken.

Zondag beweerde president Trump dat Groenland: “op dit moment erg strategisch is, Groenland is overal gevuld met Russische en Chinese schepen. We hebben Groenland nodig vanuit een oogpunt van nationale veiligheid en Denemarken zal dat niet kunnen doen.”

Denemarken ontkende deze laatste verklaring.

Een EU-functionaris zei tegen mij op voorwaarde van anonimiteit: “Deze situatie onderstreept – nogmaals – de fundamentele zwakte van Europa ten opzichte van Trump.”

Terwijl de buurlanden van Denemarken in de Scandinavische regio zich snel verbaal verdedigden na de opmerkingen van Trump afgelopen weekend over Groenland, heerste er aanvankelijk een oorverdovende stilte bij de Grote Drie van Europa: Londen, Parijs en Berlijn.

Ten slotte zei de Britse premier Sir Keir Starmer maandag dat alleen Denemarken en Groenland over de toekomst van het eiland zouden kunnen beslissen. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz heeft in het verleden iets soortgelijks gezegd.

Emmanuel Macron bezocht Groenland in december uit solidariteit met Kopenhagen. En vandaag kwam er een gezamenlijke verklaring naar voren.

Maar directe kritiek op de VS was niet opgenomen in het communiqué.

“Als er een gezamenlijke verklaring zou zijn van de 27 partners van de EU, plus de Britse NAVO-bondgenoot, ter ondersteuning van de Deense soevereiniteit, zou dat een krachtige boodschap naar Washington sturen”, vertelde Camille Grande van de Europese Raad voor Buitenlandse Betrekkingen mij. Van 2016 tot 2022 was hij adjunct-secretaris-generaal voor defensie-investeringen bij de NAVO.

Slechts zes van de Europese bondgenoten van Denemarken gaven de verklaring echter gelijktijdig uit.

En dit is de kern van het probleem. De openhartigheid van Trump, die sommigen intimidatietactieken noemen, heeft de Europese leiders bijzonder nerveus gemaakt.

Ze kiezen er over het algemeen voor om te proberen de Amerikaanse president te organiseren, vaak in een poging om de bilaterale betrekkingen te onderhouden, in plaats van alleen of samen te staan, en het risico te lopen de confrontatie met de Amerikaanse president aan te gaan en de mogelijke gevolgen onder ogen te zien.

In de nieuwe wereld van de grote machtspolitiek waarin we vandaag de dag leven, waar de Verenigde Staten en China, maar ook andere landen zoals Rusland en India, domineren, lijkt Europa aan de zijlijn te staan ​​en het risico te lopen vertrapt te worden.

Elk jaar bespreek ik de EU-politiek, en de EU belooft een grotere rol te spelen op het wereldtoneel, maar als het om Trump gaat, ziet de EU er erg zwak uit.

Eind vorig jaar is de EU er niet in geslaagd haar belofte na te komen om Oekraïne financieel te steunen door gebruik te maken van bevroren Russische staatsactiva in de EU. Ze zamelen op andere manieren geld in, maar critici zeggen dat het blok er publiekelijk niet in slaagt een potentieel sterke boodschap naar Moskou en de regering-Trump te sturen, die het blok herhaaldelijk als zwak heeft bestempeld.

En op een gebied waar de EU al lange tijd internationaal voor staat, namelijk als enorme handelsmacht, heeft de EU er opnieuw voor gekozen om zich aan Trump te houden.

Toen hij vorig jaar 15% importheffingen op EU-goederen oplegde, slikte het blok zijn trots in en beloofde het geen wraak te nemen, zeiden insiders uit angst de Amerikaanse steun te verliezen waar het continent op vertrouwt voor zijn veiligheid en defensie.

En nu zijn er Groenland en Denemarken – waar de EU-landen diep verdeeld zijn in hun houding ten opzichte van de regering-Trump en dus hoe ver ze zullen gaan om Kopenhagen te verdedigen.

Als gevolg hiervan vertelde Juliane Smith, de Amerikaanse ambassadeur bij de NAVO tot aan de herverkiezing van Trump als president, dat deze situatie “het risico loopt de EU te breken” en een existentieel dilemma voor de NAVO met zich meebrengt.

“Europa zou president Trump en zijn team serieus moeten nemen als ze praten over het ‘krijgen’ van Groenland”, vertelde Julianne Smith mij.

“Dit betekent dat we meer moeten doen dan alleen maar aandringen op terughoudendheid. De grootmachten van Europa willen misschien beginnen met noodplanning; overwegen hoe ze kunnen profiteren van (internationale bijeenkomsten, zoals) de komende Veiligheidsconferenties in München en Davos waar hoge Amerikaanse functionarissen aanwezig zullen zijn; en ook het overwegen van gedurfde en innovatieve ideeën zoals een nieuw defensiepact.”

Het NAVO-verdrag maakt geen onderscheid tussen aanvallen op bondgenoten uit het buitenland of op andere NAVO-bondgenoten, maar er bestaat overeenstemming dat artikel 5 van het bondgenootschap – ook wel de alles-voor-één- en één-voor-allen-clausules genoemd – niet van toepassing is op het ene NAVO-land dat het andere aanvalt.

Neem bijvoorbeeld het geschil tussen de lidstaten Türkiye en Griekenland over Cyprus. Het ergste geweld vond plaats in 1974, toen Türkiye binnenviel. De NAVO kwam niet tussenbeide, maar haar machtigste lid, de VS, kon helpen bemiddelen.

Als we teruggaan naar de geografie, is Denemarken een van de kleinere, zij het zeer actieve, bondgenoten van de NAVO. De VS zijn het grootste en sterkste lid van de NAVO. Tot nu toe.

De diepe nervositeit in Europa vandaag de dag is voelbaar.

De grote mogendheden van Europa hebben misschien een gezamenlijke verklaring uitgegeven waarin zij de NAVO benadrukken als forum voor het bespreken van de veiligheid in het Noordpoolgebied en erop aandringen dat alleen Denemarken en Groenland de toekomst van de eilanden kunnen bepalen, maar hoe ver zullen Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland en anderen gaan om die soevereiniteit te garanderen?

“Niemand gaat militair tegen de Verenigde Staten vechten voor de toekomst van Groenland”, zei een zelfverzekerde plaatsvervangend stafchef van het Witte Huis maandag in een interview met CNN.

Camille Grande van ECFR vertelde me over de spanningen in Groenland – opnieuw zei ze – “over de noodzaak voor Europese landen om de veiligheidsafhankelijkheid van de VS te verminderen en met één stem te spreken.”

Trump vroeg alle NAVO-bondgenoten – behalve Spanje – afgelopen zomer om zich in te zetten voor enorme verhogingen van hun eigen defensie-uitgaven.

Maar Europa blijft op veel gebieden sterk afhankelijk van de VS, waaronder het verzamelen van inlichtingen, commandovoering en luchtmacht. Washington was zich hiervan terdege bewust.

Insiders van de NAVO zeggen dat de Europese lidstaten van de NAVO momenteel, zelfs in besloten bijeenkomsten, nauwelijks kunnen nadenken over wat er zou kunnen gebeuren als Washington Groenland militair aanvalt.

Dat zouden ze waarschijnlijk moeten doen.

Krediet bovenaan de afbeelding: NurPhoto/Getty Images

BBC diepgaand is de thuisbasis van websites en apps voor de beste analyses, met frisse perspectieven die aannames ter discussie stellen en diepgaande rapportage over de grootste problemen van vandaag. U kunt zich nu aanmelden voor meldingen die u waarschuwen telkens wanneer een InDepth-verhaal wordt gepubliceerd – klik hier om te zien hoe.