Orbán staat voor zijn grootste uitdaging in jaren: NPR

BOEDAPEST – De Hongaarse verkiezingen op zondag 12 april zijn belangrijker dan wie het land met bijna 10 miljoen inwoners regeert. Dit is een test van een politiek model: een model dat bekend staat als ‘illiberale democratie”, dat niet alleen de Hongaarse instellingen transformeerde, maar ook conservatieve bewegingen tot ver buiten de grenzen beïnvloedde. In de laatste dagen van de campagne reisde de Amerikaanse vice-president Vance naar Hongarije om steun te betuigen, waarmee hij de nauwe band van Orbán met president Trump en zijn groeiende invloed onder Amerikaans rechts onderstreepte.

Maar na zestien jaar aan de macht staat Orbán voor een van zijn zwaarste uitdagingen. En de impact zou zich over Europa en de Verenigde Staten kunnen verspreiden.

1. Orbán heeft het politieke systeem van Hongarije veranderd

Na een eerste termijn tussen 1998 en 2002, waarin hij werd gezien als een pro-Europese centrumrechtse leider, kwamen Orbán en zijn partij, Fidesz, in 2010 weer aan de macht. Ze herschreven de grondwet, hervormden het rechtssysteem en consolideerden de controle over belangrijke staatsinstellingen.

Onafhankelijke waarnemers zeiden dat de veranderingen het democratische toezicht hadden verzwakt. Freedom House, een in de VS gevestigde niet-gouvernementele organisatie die sinds 1941 de mensenrechten en de democratie over de hele wereld heeft bestudeerd, classificeert Hongarije nu simpelweg als ‘sommige zijn gratis.” Het V-Dem Instituut, een onafhankelijke onderzoeksorganisatie gevestigd in Zweden, beschrijft het als “electorale autocratie.”

Ondertussen beschreef Orbán het politieke systeem van zijn land als een ‘illiberale staat’, gebaseerd op ‘nationale grondslagen’ of ‘christelijke democratie’.

2. De macht strekt zich nu uit tot de media, het bedrijfsleven en de academische wereld

Critici zeggen dat de invloed van de regering niet beperkt blijft tot de politiek en de wetgeving.

Een groot deel van het Hongaarse medialandschap is nu op één lijn met de overheid, waarbij de publieke omroepen gesloten zijn en particuliere netwerken in handen zijn van zakelijke netwerken dicht bij Fidesz.

Het hoger onderwijs is ook een brandpunt. De Centraal-Europese Universiteit, gefinancierd door de Hongaars-Amerikaanse filantroop George Soros, werd feitelijk uit Boedapest verdreven. In 2017 keurde de regering van Orbán een wet goed die bekend staat als de “Lex CEU” en die zich hierop richtte: deze vereiste dat gerespecteerde instellingen campussen in de VS moesten openen of sluiten. In plaats daarvan verhuisden ze tegen hoge kosten naar Wenen. De voormalige president Michael Ignatieff omschreef Hongarije als “oefenterrein“naar een bredere illiberale politieke beweging.

3. Verkiezingen zijn nog steeds belangrijk, maar het systeem bevoordeelt de gevestigde exploitanten

Hongarije blijft regelmatig verkiezingen houden en oppositiepartijen voeren vrijelijk campagne. Maar analisten zeggen dat de concurrentie ongelijk is.

Veranderingen in de verkiezingsregels, uitbreiding van de uitvoerende macht controle over de rechterlijke machtDe dominantie van de media en het gebruik van staatsmiddelen bieden structurele voordelen voor de regerende partij. Dit betekent dat de uitdager beslissend moet winnen om deze te overwinnen.

4. Nieuwe uitdagers hebben de concurrentie opgeschud

De opkomst van Péter Magyar als leider van de relatief nieuwe Tisza-partij heeft het politieke landschap veranderd.

Péter Magyar op campagne in 2026. Als voormalige insider die uitdager is geworden, vormt hij de sterkste test tot nu toe voor de lang regerende regering van Viktor Orbán – en voor de ‘illiberale democratie’ van Hongarije.

Attila KISBENEDEK/AFP via Getty Images

onderschrift verbergen

ondertiteling wisselen

Attila KISBENEDEK/AFP via Getty Images

Magyar, voormalig lid van Orbáns Fidesz, maakte zich in 2024 op dramatische wijze los: nadat een man die beschuldigd werd van betrokkenheid bij een schandaal over kindermisbruik presidentieel pardon kreeg, begon hij de regering aan te vallen wegens corruptie en veranderde zijn persoonlijke verdeeldheid in een politieke beweging. Sindsdien hebben hij en Tisza geprofiteerd van de frustratie van kiezers over corruptie en economische stagnatie, waardoor enorme menigten door het hele land zijn getrokken.

Hij beloofde de corruptie uit te roeien, de Europese openbare aanklager te laten onderzoeken naar vermeend misbruik van EU-fondsen die naar Hongarije zijn gestuurd, de normen van de rechtsstaat te herstellen om bevroren overdrachten van miljarden dollars naar Europa vrij te maken, en zich beter op één lijn te brengen met de EU en andere westerse instellingen, terwijl hij tegelijkertijd de afhankelijkheid van Russische energie vermindert.

“We willen niet meer in angst leven”, zei Magyar tijdens de bijeenkomst tegen zijn aanhangers. “Dit land is van ons allemaal, niet alleen van degenen die aan de macht zijn.”

Na ruim tien jaar Orbán-heerschappij zouden de kiezersmoeheid – en de economische druk – doorslaggevend kunnen zijn.

5. De inzet gaat veel verder dan Hongarije

Hongarije is lid van de Europese Unie en de NAVO, maar Orbán is regelmatig in botsing gekomen met westerse bondgenoten over kwesties als de rechtsstaat en de betrekkingen met Rusland.

Denktanks als het Duitse Marshallfonds betogen dat Hongarije een belangrijke test is geworden voor de democratische terugval in de westerse landen.

Tegelijkertijd positioneerde Orbán zichzelf als model voor nationalistische bewegingen in het buitenland.

De resultaten van deze verkiezingen zullen een bredere vraag helpen beantwoorden: of het model een blijvertje is – of dat de kiezers bereid zijn een andere richting op te gaan.