KABUL, Afghanistan — Tien uur per dag verkoopt Rahimullah sokken vanuit zijn karretje in het oosten van Kaboel, waarmee hij ongeveer $4,5 tot $6 per dag verdient. Het was niet veel, maar het was alles wat hij had om zijn gezin van vijf te voeden.
Rahimullah is, net als veel Afghanen die maar één naam dragen, een van de miljoenen Afghanen die afhankelijk zijn van humanitaire hulp, zowel uit Afghanistan als uit het buitenland. Afghaanse autoriteiten en van internationale liefdadigheidsorganisaties, om te overleven. Naar schatting 22,9 miljoen mensen – bijna de helft van de bevolking – zullen in 2025 hulp nodig hebben, aldus het Internationale Comité van het Rode Kruis maandag in een artikel op zijn website.
Maar enorme bezuinigingen op de internationale hulp – inclusief de stopzetting van de Amerikaanse hulp aan programma’s zoals de voedseldistributie van het Wereldvoedselprogramma (WFP) – hebben deze hulplijnen afgesneden.
Er kwamen ruim 17 miljoen mensen binnen Afghanistan nu gezicht de omvang van de hongercrisis in de winter, waarschuwde het Wereldvoedselprogramma (WFP) vorige week, is het aantal mensen dat risico loopt op de ziekte 3 miljoen meer dan vorig jaar.
De bezuinigingen op de hulp komen op een moment dat Afghanistan wordt getroffen door economische tegenspoed, terugkerende droogtes en twee dodelijke oorzaken aardbeving en massale toestroom Afghaanse vluchtelingen verdreven uit landen als Iran en Pakistan. De daaruit voortvloeiende schokken hebben de hulpbronnen, waaronder huisvesting en voedsel, ernstig onder druk gezet.
Tom Fletcher, De humanitaire chef van de VN vertelde medio december aan de Veiligheidsraad dat de situatie werd verergerd door ‘overlappende schokken’, waaronder recente aardbeving en toenemende toegangsbeperkingen en personeel voor humanitaire hulp.
Hoewel Fletcher zei dat in 2026 bijna 22 miljoen Afghanen VN-hulp nodig zullen hebben, zal zijn organisatie zich richten op de 3,9 miljoen mensen die vanwege de verminderde donorbijdragen de meest dringende behoefte aan levensreddende hulp hebben.
Fletcher zei dat deze winter “de eerste in de afgelopen jaren was waarin er vrijwel geen internationale voedseldistributie plaatsvond.”
“Als gevolg hiervan zullen slechts ongeveer 1 miljoen van de meest kwetsbare mensen voedselhulp ontvangen tijdens het magere seizoen in 2025”, vergeleken met 5,6 miljoen vorig jaar, zei hij.
Dit jaar was een bijzonder slecht jaar voor humanitaire organisaties van de VN, die in de nasleep van de crisis duizenden banen en uitgaven hebben moeten schrappen bezuinigingen op de hulp.
“Wij danken u allen die Afghanistan blijven steunen. Maar naarmate we 2026 naderen, worden we geconfronteerd met het risico van een verdere vermindering van de levensreddende hulp – in een tijd waarin de voedselonzekerheid, de gezondheidsbehoeften, de druk op basisdiensten en de beschermingsrisico’s toenemen”, aldus Fletcher.
De terugkeer van miljoenen vluchtelingen heeft extra druk uitgeoefend op een toch al wankelend systeem. Minister van Vluchtelingen en Repatriëring Abdul Kabir zei zondag dat 7,1 miljoen Afghaanse vluchtelingen de afgelopen vier jaar naar hun land zijn teruggekeerd, blijkt uit een verklaring op de website van het ministerie.
Rahimullah, 29, is een van hen. De voormalige soldaat van het Afghaanse leger vluchtte naar buurland Pakistan nadat de Taliban in 2021 de macht hadden gegrepen. Hij werd twee jaar later terug naar Afghanistan gedeporteerd en ontving aanvankelijk hulp in de vorm van contant geld en voedsel.
“Deze hulp helpt me echt”, zei hij. Maar zonder dat “heb ik nu niet genoeg geld om van te leven. Als God het wil, zal het heel moeilijk voor mij zijn om als ik met een ernstige ziekte of ander probleem te maken krijg, dit te boven te komen, omdat ik geen extra geld heb voor onkosten.”
De massale toestroom van voormalige vluchtelingen heeft er ook voor gezorgd dat de huurprijzen van huizen omhoog zijn geschoten. Huiseigenaar Rahimullah heeft de huurprijs van zijn kleine huisje met twee slaapkamers verdubbeld, met half betonnen, half lemen muren en een zelfgemaakte modderkachel om te koken. In plaats van 4.500 Afghanen (ongeveer 67 dollar) wilde hij nu 8.000 Afghanen (ongeveer 120 dollar) – een bedrag dat Rahimullah zich niet kon veroorloven. Dus moeten hij, zijn vrouw, dochter en twee jonge zonen volgende maand verhuizen. Ze weten niet waar ze heen moeten.
Vóór de machtsovername door de Taliban had Rahimullah een behoorlijk salaris en werkte zijn vrouw als lerares. Maar deze nieuwe regering was zeer wreed beperkingen voor vrouwen en meisjes middelen vrouwen zijn verboden van bijna alle banen, en zijn vrouw is werkloos.
“Nu is de situatie zo dat zelfs als we geld krijgen om meel te kopen, we geen geld hebben om olie te kopen, en zelfs als we geld krijgen om olie te kopen, we de huur niet kunnen betalen. En dan zijn er nog extra elektriciteitsrekeningen”, zei Rahimullah.
In de provincie Badakhshan in het noorden van Afghanistan is Sherin Gul wanhopig. In 2023 ontving zijn gezin van twaalf meel, olie, rijst, bonen, noten, zout en koekjes. Het is een redder in nood.
Maar het duurde maar zes maanden. Nu is er niets. Haar man was oud en zwak en kon niet werken, zei ze. Met tien kinderen, zeven meisjes en drie jongens in de leeftijd tussen 7 en 27 jaar, ligt de last van het onderhouden van het gezin nu op zijn 23-jarige zoon – de enige die oud genoeg is om te werken. Maar zelfs hij vond maar af en toe werk.
“We waren met z’n twaalfen… en de ene persoon die aan het werk was, kon de kosten niet dekken”, zei hij. “We zitten in grote problemen.”
Soms hebben buren medelijden met hen en geven ze eten. Vaak hebben ze allemaal honger.
“Er zijn momenten waarop we ‘s avonds niets te eten hebben en mijn kinderen zonder eten in slaap vallen”, zei Gul. “Ik geef ze gewoon groene thee en ze vallen huilend in slaap.”
Vóór de machtsovername door de Taliban werkte Gul als conciërge en verdiende hij genoeg om zijn gezin te onderhouden. Maar het arbeidsverbod voor vrouwen heeft haar werkloos gemaakt, en ze zegt dat ze last heeft van zenuwinzinkingen en vaak ziek is.
Wat hun lijden nog vergroot, is de koude winter in het noorden van Afghanistan sneeuw stopte met bouwwerkzaamheden waar zijn zoon soms werk kon vinden. En er zijn extra kosten voor brandhout en houtskool.
“Als deze situatie voortduurt, kunnen we te maken krijgen met ernstige hongersnood”, zei Gul. “En het zal heel moeilijk voor ons zijn om te overleven in dit koude weer.”
___
Associated Press-schrijvers Farnoush Amiri van de VN, Jamey Keaten in Genève en Elena Becatoros in Athene hebben bijgedragen aan dit rapport.
