Ruim een jaar na zijn tweede ambtstermijn heeft president Donald Trump 27 rechters in de federale rechtbank benoemd. Zeventien van die rechters – zo’n 63 procent – zijn blank. Zeven van hen, oftewel 25 procent, zijn vrouwen. Geen enkele gekleurde vrouw.
Deze cijfers alleen zijn geen verrassing. Wanneer de eerste termijn van Trump in 2021 afloopt, zijn blanke mannen verantwoordelijk voor 64 procent van zijn rechterlijke bevestigingen, blanke vrouwen 19 procent en gekleurde vrouwen slechts 5 procent. Wat opvalt aan het eerste jaar van zijn tweede termijn is het politieke klimaat rond deze laatste rechterlijke bevestiging, vertelden experts aan The 19th.
In deze periode was Trump stoutmoediger en doelbewuster in zijn inspanningen, waarbij hij diversiteit in ras en geslacht vaak gelijkstelde met professionele incompetentie, terwijl hij tegelijkertijd aangaf dat onafhankelijke leden van de federale rechterlijke macht zijn agenda getrouw moesten uitvoeren. Hij prees publiekelijk de rechters die hem steunden riep op tot impeachment van de rechter die tegen hem regeerde. Ondertussen veroordeelde hij wat hij beschouwde als ‘anti-blank’ racisme en ontmoedigde hij pogingen om het personeelsbestand binnen de federale overheid te diversifiëren.
“Als hij rechters kiest op basis van wie hij denkt dat ze politiek loyaal aan hem zullen zijn, blijken veel van hen blanke mannen te zijn”, zegt Josh Orton, voorzitter van de progressieve juridische belangenorganisatie Demand Justice.
Ongeveer 40 procent van de 831 actieve federale rechters in de Verenigde Staten is vrouw en 17 procent is gekleurde vrouw, volgens gegevens van het Federal Judicial Center. President Jimmy Carter was de eerste die aanzienlijke vooruitgang boekte op het gebied van diversiteit, door tijdens zijn vier jaar in functie 41 vrouwen en 57 gekleurde mensen tot rechters te benoemen. Sindsdien heeft elke Democratische president de diversiteitsbenchmarks van zijn Democratische voorganger overtroffen, en heeft elke Republikeinse president de diversiteitsbenchmarks van zijn Republikeinse voorganger overtroffen.
Tijdens zijn eerste ambtstermijn verbeterde Trump het record van president George W. Bush op het gebied van door Republikeinse presidenten benoemde vrouwelijke rechters lichtjes – van 21 procent naar 24 procent. Het percentage gekleurde rechters tijdens de eerste ambtstermijn van Trump (4,8 procent) was iets lager dan de 6 procent van Bush, het hoogste voor een Republikeinse president.
Dat wil zeggen: het machtsevenwicht dat nog steeds bestaat op de federale bank dat vrouwen degenen zijn die oordelen blijft last hebben van verschillende vooroordelen, zegt Rachael K. Hinkle, professor aan de afdeling Politieke Wetenschappen van de Universiteit van Buffalo.
Het Amerikaanse Hooggerechtshof – dat drie vrouwen in de zitting heeft, waaronder twee gekleurde vrouwen – behandelt jaarlijks minder dan honderd zaken van de federale hoven van beroep. De twaalf regionale hoven van beroep beslissen echter jaarlijks over ongeveer 40.000 zaken. Uit Hinkle’s onderzoek bleek dat vrouwelijke rechters in deze rechtbanken de neiging hebben om werk onder de radar te doen, zoals het schrijven van niet-gepubliceerde adviezen en minder beleidsbepalende macht te hebben dan de gepubliceerde adviezen van de rechtbank. Uit zijn laatste onderzoek blijkt ook dat advocaten eerder zullen vragen om heroverweging van een beslissing van het hof van beroep wanneer de rechter die de mening geeft een vrouw of een gekleurde persoon is.
“Dit is enigszins speculatief, maar ik denk dat het een onbewuste norm kan zijn met betrekking tot competentie,” zei Hinkle. “Het publiek heeft percepties over competentie die verband houden met deze demografische kenmerken. Dus ik denk dat de gegevens als geheel laten zien dat er nog steeds verschillen zijn in percepties over competentie op basis van ras en geslacht.”
Het zal waarschijnlijk tien jaar of langer duren voordat onderzoekers de langetermijnimpact kunnen begrijpen van de manier waarop Trumps gerechtelijke genomineerden het federale rechtssysteem vormgeven, zei Hinkle. Hij sprak de hoop uit dat de rechterlijke macht onafhankelijk zou blijven van politieke druk van buitenaf, maar merkte ook op dat de regering-Trump historisch gemarginaliseerde gemeenschappen leek te associëren met professionele incompetentie.
Project 2025, een rechts-christelijk-nationalistisch document dat de federale regering wil herstructureren, stelt dat “de regering moet stoppen met het berichten over bewustzijn en diversiteit en zich moet concentreren op het aantrekken van het beste talent.”
Hoewel Trump volhield dat hij “niets te maken had met het 2025-project”, suggereert analyse dat zijn regering er inderdaad bij betrokken was ongeveer de helft geïmplementeerd van de projectdoelen binnen zijn eerste jaar als president. Deze prioriteiten variëren van het elimineren van de financiering voor genderbevestigende diensten voor transgender militaire leden tot het verzwakken van onderwijs dat aandacht besteedt aan ras en genderidentiteit.
In het 920 pagina’s tellende document roept Project 2025 herhaaldelijk op tot het elimineren van federaal personeel en programma’s gericht op diversiteit, gelijkheid en inclusie (DEI). De regering-Trump volgde dit voorbeeld door vijf uitvoeringsbesluiten te ondertekenen die DEI-vereisten in de federale overheid en federaal gefinancierde organisaties verbieden. Deze acties en denkwijzen kunnen een directe impact hebben op het rechtssysteem zelf, aldus Alicia Bannon, directeur van justitieprogramma’s bij het Brennan Center for Justice.
“Het uitvoerend bevel van de president en de andere bredere aanvallen op DEI die we hebben gezien, komen allemaal precies op de hielen van programma’s die ons in staat hebben gesteld vooruitgang te boeken met betrekking tot diversiteit in de advocatuur en diversiteit op de rechtbank”, zei Bannon.
Tegen het einde van de regering-Carter hadden slechts vijftig vrouwen en negen gekleurde vrouwen ooit op de federale bank gezeten. Sinds Carter hebben nog eens 563 vrouwen en 182 gekleurde vrouwen deze eer toegekend.
“Ik denk dat het feit dat we in de loop van de tijd meer diversiteit hebben gezien in de advocatuur en in machtsposities, inclusief de rechterlijke macht, een echt bewijs is van hoe belangrijk deze initiatieven zijn,” zei Bannon.
Vrouwelijke rechters en rechters uit raciale minderheden stemmen doorgaans progressiever over kwesties met betrekking tot burgerrechten of gender in vergelijking met hun blanke leeftijdsgenoten.
De afname van het aantal diverse rechters wordt nog verergerd door de focus van de regering op de ideologische loyaliteit van kandidaten voor de rechter, aldus Orton van Demand Justice.
Eén New York Times gevonden rapport van vorige maand dat 92 procent van de beslissingen in zaken die tijdens het eerste jaar van zijn tweede termijn voor de genomineerden van Trump bij Amerikaanse hoven van beroep kwamen, het beleid van de regering-Trump steunden. Dit wordt vergeleken met 68 procent van de beslissingen van andere rechters die het beleid van Trump steunden en die ook door Republikeinen waren genomineerd.
Ander rapport vrijgegeven door Demand Justice in november analyseerde vragenlijsten die vorig jaar door de gerechtelijke genomineerden van Trump waren ingediend en ontdekte dat 30 respondenten niet ondubbelzinnig wilden zeggen dat Joe Biden de verkiezingen van 2020 had gewonnen, en er vaak voor kozen om te zeggen dat Biden ‘als winnaar is gecertificeerd’. Op de vraag of een ‘gewelddadige menigte’ het Amerikaanse Capitool op 6 januari 2021 heeft aangevallen en of zij het erover eens waren dat de aanval een opstand was, weigerden bijna alle respondenten te antwoorden en zeiden dat het een ongepaste uiting van politieke overtuigingen was.
Het is gebruikelijk dat federale rechters publiekelijk commentaar op politieke kwesties achterhouden. Dit is een hoop die erop gericht is het vertrouwen van het publiek te behouden dat rechters vrij kunnen handelen zonder politieke druk. Maar de antwoorden op de vragenlijst van de gerechtelijke genomineerden van Trump komen terwijl Trump, zonder bewijs, blijft beweren dat de verkiezingsresultaten van 2020 ‘gemanipuleerd’ waren. Op de vierde verjaardag van de aanslagen van 6 januari heeft het Witte Huis een website publiceren die de geschiedenis van de aanval herschreven, inclusief het beschuldigen van voormalig Huisvoorzitter Nancy Pelosi en andere Democraten van het verzinnen van een ‘opstandverhaal’.
In een situatie als deze kunnen rechterlijke kandidaten die geen vragen beantwoorden over de verkiezingen van 2020 en de aanslagen van 6 januari zorgen uiten over hun rechterlijke onafhankelijkheid, aldus Bannon.
“Het is de taak van een rechter om op een eerlijke en onpartijdige manier zaken te beslissen op basis van zijn begrip van de wet en de feiten die voor hem liggen”, zei Bannon. “Als je aanwijzingen hebt dat er rechters zijn die in functie zijn en nauwe banden hebben met de president, kan dat aanleiding geven tot bezorgdheid dat zij de zaken uiteindelijk niet eerlijk zullen kunnen behandelen.”
De critici van Trump noemen Emil Bove, die vorig jaar door de Senaat werd benoemd tot lid van het Amerikaanse Hof van Beroep voor het Derde Circuit, het vaakst als voorbeeld van een belangrijke Trump-loyalist op de bank. Bove was ooit een topfunctionaris van het ministerie van Justitie en tevens de persoonlijke advocaat van de president. Hij Trump vertegenwoordigen tijdens zijn strafproces in New York in 2024, dat resulteerde in 34 veroordelingen wegens misdrijf. Tijdens zijn tijd bij de DOJ omvatte Bove’s werk onder meer het aansturen van de uitgebreide immigratiehandhaving en het ontslaan van advocaten die betrokken waren bij de vervolging van de relschoppers van 6 januari.
Het Derde Circuit, dat tot Bove’s controversiële benoeming in de Senaat gelijk verdeeld was tussen rechters benoemd door Republikeinen en Democraten, bekleedt een sterke positie bij het behandelen van federale oproepen uit New Jersey, Pennsylvania en Delaware.
Delaware is de thuisbasis van ongeveer 68 procent van de Fortune 500-bedrijven en 1,5 miljoen andere zakelijke entiteiten, en hoort spraakmakende oproepen in zaken met betrekking tot financiële bescherming van consumenten en geschillen over de Fair Credit Reporting Act. Pennsylvania is een belangrijke swingstate, wat betekent dat het Derde Circuit stemrecht- en verkiezingswetzaken in overweging neemt. Trump betwistte de overwinning van Biden in Pennsylvania in 2020, en een hof van beroep oordeelde uiteindelijk dat de zaak van de Republikeinse kandidaat “heeft geen voordeel.”
Geen van de andere rechters die het afgelopen jaar zijn bevestigd, lijkt directe persoonlijke banden met Trump te hebben, hoewel een kandidaat voor de districtsrechtbank van Tennessee nog steeds op bevestiging wacht, Brian Lea, momenteel fungeert als plaatsvervangend procureur-generaal bij het DOJ. Linkse groeperingen als Demand Justice beweren dat de regering-Trump, door prioriteit te geven aan politieke loyaliteit, het federale rechtssysteem hervormt op een manier die de rechten van vrouwen, LGBTQ+-mensen en mensen van kleur verder zal beperken.
“Als je kandidaten kiest op basis van politieke loyaliteit, is de kans groot dat ze jouw visie op diversiteit als een kwaad zullen delen”, aldus Orton. “Politieke loyaliteit is dus niet alleen schadelijk omdat de loyaliteit van een rechter aan de Grondwet moet liggen en niet aan de president. Ik denk dat dit ook een probleem is omdat het niet alleen om loyaliteit aan de president gaat, maar ook om loyaliteit aan het Trumpisme.”
