Nieuwjaar is een tijd voor goede voornemens. Dit jaar lijken overheden, platforms en activisten dezelfde kant op te gaan: kinderen moeten minder tijd online doorbrengen en bedrijven moeten precies weten hoe oud hun gebruikers zijn.
Van TikTokoneindig scrollen naar chatbots zoals Grok xAI die binnen enkele seconden ongecensureerde antwoorden op vrijwel elke vraag kunnen genereren, de verslavende en ongepaste online opties baren wetgevers en toezichthouders zorgen. Het resultaat is een nieuw soort wapenwedloop: wetgevers, vaak geschokt door de krantenkoppen over geestelijke gezondheid, extremisme of seksuele uitbuiting, wenden zich tot leeftijdsgrenzen, gebruiksbeperkingen en regelrechte verboden als oplossingen voor de problemen van sociale media. Pas de afgelopen week, we hebben Grok Bewijsstuk A zien worden in het debat over schadelijke inhoud, omdat het gebruikers helpt zich uit te kleden, terwijl landen verbodsbepalingen, blokkades en tijdslimieten op het gebruik van de technologie overwegen of handhaven.
“Momenteel lijkt het debat over regelgeving zich uitsluitend te concentreren op de negatieve invloed van bepaalde internetdiensten en op het verbieden van de toegang van minderjarigen tot die diensten”, zegt Catalina Goanta, hoogleraar privaatrecht en technologie aan de Universiteit Utrecht. Deze zwart-witbenadering is voor politici gemakkelijk te ontcijferen, maar communiceert niet noodzakelijkerwijs de nuances van technologie en haar positieve potentieel. “Het wetenschappelijke debat laat ons een genuanceerder beeld zien van wat minderjarigen kan schaden, en dit zal van meer aspecten afhangen dan alleen het kind dat de mobiele telefoon vasthoudt,” zei Goanta.
Wetgevers kwamen snel in actie om bescherming te bieden aan jongere gebruikers. A December 2025 voorgestelde wetgeving in Texas Apple en Google zouden echter de leeftijd van gebruikers moeten verifiëren en ouderlijke toestemming moeten verkrijgen voor het downloaden van apps door minderjarigen vlak voor Kerstmis geblokkeerd.
Terwijl regelrechte verboden worden geblokkeerd, implementeren landen intussen regels die de toegang tot sociale media beperken. De standaard dagelijkse limiet van Virginia is één uur voor kinderen onder de 16 jaar gelanceerd met ‘commercieel redelijke’ leeftijdsscreeningsvereisten. Het is echter gebeurd voor de rechtbank uitgedaagd met een rechtszaak ingediend door NetChoice, een vereniging die ernaar streeft “het internet veilig te maken voor vrij ondernemerschap en vrije meningsuiting.” De groep, waarvan onder meer Amazon, Google, Meta en OpenAI deel uitmaken, zei dat het implementeren van tijdsblokken op sociale media hetzelfde was als het beperken van de mogelijkheid om boeken te lezen of documentaires te bekijken.
“Al deze wetten zijn aangevochten en de uitspraak van de rechtbank over de wet van Texas heeft geen gunstige invloed op andere staatswetten”, zegt Adam Kovacevich, oprichter en CEO van de Kamer van Vooruitgang, die hij omschrijft als een “centrumlinkse beleidscoalitie voor de technologie-industrie.”
Hij zei echter dat sommige van deze lastige gesprekken ook zouden worden geholpen door de grote technologiebedrijven zelf: “Het is belangrijk om te onthouden dat de wet op de leeftijdsverificatie in de app store is geschreven en voorgesteld door Meta, grotendeels als een manier om zichzelf te verschuiven van verdediging naar aanval.”
De wet van Texas is slechts een van de vele die in opkomst zijn in de Verenigde Staten – en over de hele wereld. Aan de overkant van de Atlantische Oceaan, Frankrijk voerde een verbod op sociale media in, net als Australië voor jongeren onder de 15 dit jaar, terwijl de officiële (zij het onwaarschijnlijke) oppositiepartij van Groot-Brittannië, de Conservatieven, dat ook heeft gedaan. steunt het verbod op sociale media voor kinderen onder de 16 jaar.
De rechtszaak is een voorbode van wat er in 2026 gaat gebeuren, zei Kovacevich. “Wetgevers blijven pushen en pushen met mandaten voor leeftijdsverificatie, waarschuwingslabels en ontwerpmandaten, en ze blijven tegen dezelfde twee dingen aanlopen”, zei hij: “Privacyrechten van gebruikers en het Eerste Amendement.”
Deze wetgevende golf maakt deel uit van een bredere beweging van technologische matiging, gericht op sociale media, apps en AI. In Groot-Brittannië zijn in juli 2025 bepalingen inzake kinderveiligheid in de Online Safety Act van kracht geworden, die vereisen dat platforms waartoe kinderen waarschijnlijk toegang hebben, “zeer effectieve” leeftijdsgarantiemaatregelen implementeren en jonge gebruikers beschermen tegen inhoud die zelfbeschadiging, zelfmoord, geweld en pornografie aanmoedigt.
Met Grok staat de wet voor de eerste grote test voor de verantwoordelijke instantie, communicatieregulator Ofcom. In de hele Europese Unie worden de regels van de Digital Services Act met betrekking tot de gegevens van minderjarigen en aanbevelingssystemen ook aangescherpt. De vraag is nu of rechtbanken – en gebruikers – de wrijving die deze wetten veroorzaken, zullen tolereren.
“Regelgevers moeten de bestaande spanningen oplossen”, zei Goanta. “Willen we dat kinderen het recht hebben om hun toegang tot en handelingen op het internet te reguleren – het kinderrechtenverhaal. Of gaan we ervan uit dat ze beperkte capaciteiten hebben omdat ze nog niet volledig ontwikkeld zijn, en dat het hun voogden zijn die beslissingen voor hen nemen?” Hij wijst erop dat er veel oplossingen zijn die tussen deze twee uitersten liggen. “Maar het resulterende spectrum zou het middelpunt van het debat moeten zijn, en niet van morele paniek.”
