In 2026 is kunstmatige intelligentie dat wel overal -it schrijft code, maakt graphics, produceert audio en video, analyseert contracten en runt de klantenondersteuning. Techgiganten concurreren op modelgrootte en trainingsgegevens, zoals autofabrikanten ooit opschepten over paardenkracht.
Maar in 1985 – aan het begin van het pc-tijdperk – waarschuwden enkele van de scherpste waarnemers in de industrie al dat AI waarschijnlijk “het meest gehate en misbruikte (softwareconcept) van het komende jaar” zou worden.
Wachten op AI-hype
Die zin kwam van Mitch Kapor, voorzitter van Lotus Development, die in januari 1985 op het Personal Computer Forum sprak.
“De volgende grote ontwikkeling, vergelijkbaar met lemmingen, is kunstmatige intelligentie”, zei hij. “Dus in plaats daarvan is AI een opwindende kans voor mensen die de voordelen voor klanten onderkennen.”
Redactie 25 februari 1985 in InfoWereldgetiteld ‘Awaiting AI Hype, Promise’ leest nu als nieuws uit de toekomst.
“Zal 1985 het jaar zijn waarin kunstmatige intelligentie eindelijk uit de ivoren toren van de academische wereld tevoorschijn komt en een nuttig instrument wordt?” James E. Fawcette, Editorial Director & Associate Publisher van het tijdschrift peinsde. “Softwarebedrijven zijn wanhopig op zoek naar nieuwe manieren om gebruikers te lokken die moe zijn van de parade van spreadsheets en tekstverwerkers die kunstmatige intelligentie, of AI, als een redder zien.”
Klinkt bekend?
De kernzorg van het hoofdartikel had kunnen worden geschreven over de explosie van generatieve AI in 2023: “Het probleem is: wat kan AI eigenlijk doen? AI, waarschuwt Fawcette, roept “denkmachines op, compleet met afbeeldingen van Big Brother-computers die ons leven beheersen of beslissingen voor ons nemen.”
Fawcette identificeerde ook twee soorten AI-misbruik. De eerste: ‘AI-hype’, gedefinieerd als ‘een leeg programma dat gebruikers besluitvorming belooft. Typ gewoon een paar feiten in en het zal uw bedrijf runnen, u vertellen welke aandelen u moet kopen, waardoor u mensen kunt manipuleren.’ De tweede: het ‘Rube Goldberg overdesign-syndroom’ – systemen die over-engineered zijn om grote problemen op te lossen, en niet de praktische.
Als je de laatste tijd op LinkedIn hebt gesurft, heb je beide gezien.
“Gezien de verwoestende impact die deze twee stromingen hebben gehad, is het niet verrassend dat sommige personal computing-evangelisten de AI-terminologie volledig vermijden”, vervolgde Fawcette. “Microsoft’s Bill Gates bedacht de term zachtere software om zijn visie te beschrijven op programma’s die de werkpatronen van een gebruiker zouden leren en helpen deze uit te voeren.”
Twee jaar eerder, op 29 augustus 1983 InfoWereld In een stuk bespreken Bill Gates en Charles Simonyi dit idee. “AI is een zeer complex doel”, zegt Simonyi. “Je hebt een filosoof nodig om te definiëren wat AI is.”
In plaats van kunstmatige intelligentie te gebruiken, stellen ze ‘zachtere software’ voor als een realistischer doel.
Dit, zo legde Simonyi uit, is empirisch. “Het verandert zijn gedrag in de loop van de tijd, op basis van zijn ervaringen met gebruikers” met als doel het leven gemakkelijker te maken voor gebruikers in de “echte wereld.”
Simonyi is een legendarische softwarearchitect die leiding gaf aan het team dat Microsoft Word en Excel creëerde. Als u ooit een vervolgkeuzemenu hebt gebruikt, op een pictogram hebt geklikt of een WYSIWYG-editor (What You See Is What You Get) hebt gebruikt, gebruikt u de erfenis ervan.
Zijn beschrijving van “zachtere software” lijkt veel op de huidige gepersonaliseerde machines en adaptieve copiloten. Maar in 1983 werd het radicaal.
“Met zachtere software,” InfoWereld schreef: “Het programma ‘onthoudt’ misschien dat elke keer dat u om dubbele spatiëring vraagt, u ook uitvulling in de rechtermarge en bepaalde kopjes op elke pagina wilt. Het programma heeft dit geleerd door uw gewoonten te observeren.’
Simonyi voorspelt dat computers in de toekomst ‘partners zullen worden in de zin dat ze op uw gedrag anticiperen en u dingen voorstellen. Computers zullen zichzelf vormgeven op basis van gebeurtenissen die zich in een bepaalde periode hebben voorgedaan.’
We kunnen het zeker herkennen in de hedendaagse AI-software en assistenten.
Superieur
“Ook al klinkt zo’n beschrijving futuristisch,” InfoWereld schreef: “Microsoft heeft de eerste voorzichtige stappen gezet in de richting van wat Gates en Simonyi geloven dat een zachtere implementatie van de softwaredroom is. Ze noemen het pakket een ‘expertsysteem’. De eerste groep expertsystemen is ontworpen om de functionaliteit van Microsofts spreadsheetprogramma Multiplan te verbeteren.”
Multiplan zou later worden vervangen door Excel, de volgende generatie spreadsheetsoftware van Microsoft.
“In plaats van gebruikers te confronteren met rijen lege cellen in een spreadsheet, kunnen expertsystemen formules maken, categorieën maken en gegevens analyseren,” InfoWereld geavanceerd. “Gates zegt dat zachtere software binnen vijf jaar gemeengoed zal zijn. Simonyi zegt dat dit een van de weinige ideeën is waarvan hij wil dat programmeurs er rekening mee houden als ze een ontwerp voor een programma ontwikkelen.”
Twee jaar later, in de uitgave van 27 mei 1985, InfoWereld besprak de eerste versie van Excel voor Macintosh (Windows 1.0 zou pas later dat jaar beschikbaar zijn). Recensent Amanda Hixson schreef dat “de macro-functie voor het leren door voorbeelden in Excel… de eerste stap is in de richting van software die de belofte van ‘zachtere software’ waarmaakt, zoals Bill Gates zijn droom beschreef van een product van de volgende generatie, ontworpen om computergebruik zo eenvoudig mogelijk te maken en toch maximale prestaties te leveren.”
Excel-macro’s waren een vroege vorm van door de gebruiker getrainde automatisering. Zoals Hixson schrijft, kunnen gebruikers “het typen… of de leer-door-voorbeeld-methode van Excel gebruiken”, waarbij “Excel onthoudt wat je in het werkblad hebt gedaan, de macrocode schrijft terwijl je dat doet, en je vervolgens opnieuw laat uitvoeren wat je hebt gedaan door de macro aan te roepen.” U hoeft geen kennis te hebben van programmeren “om geweldige Excel-macro’s te maken.”
Lotus 1-2-3 domineerde destijds de spreadsheets, maar Gates bekritiseerde de filosofie achter Lotus Jazz, de nieuwste complete softwaresuite van het bedrijf. “Wij geloven niet in de Jazz-filosofie… die al je nutsvoorzieningen – woorden, cijfers, databases… in vijf verschillende richtingen verspreidt. Er is dus een belangrijk compromis.” De aanpak van Microsoft, zei hij, is om “alle drie deze gebieden te gebruiken en binnen elk gebied een goede integratie te bewerkstelligen.”
Excel presteerde uiteindelijk beter dan Jazz, niet door wonderen te beloven, maar door, zoals Hixson schreef, ‘consistentie, kracht, veel functies en macro’s’ te leveren.
Een copiloot is geen orakel
In 1985, InfoWereldDe redactie had software voor ogen die “verkooprapporten zou kunnen genereren, maar deze keer een staafdiagram van de Europese markt zou kunnen weergeven.”
Wat ooit speculatief klonk, voelt voor ons nu routine aan nu AI-systemen kwartaalrapporten samenstellen, vergaderingen in realtime samenvatten en grafieken uit één enkele zin produceren. Ze fungeren als ‘agenten’ en voeren taken uit meerdere stappen uit in verschillende applicaties.
In hetzelfde hoofdartikel stond ook een zin die vandaag de dag nog steeds resoneert: “Dit jaar zullen we (AI) voor het eerst ervaren. Laten we hopen dat sommige applicaties net zo intelligent zijn als de software-algoritmen die worden gebruikt om ze te implementeren.”
Bill Gates verwierp destijds de intelligentie in software niet, maar wel de mythologie eromheen. Door te spreken over ‘zachtere software’ stelt hij systemen voor die leren van gebruikers, zich aanpassen aan de context en optreden als partners, een soort copiloot, in plaats van als alwetende orakels.
Volg TechRadar op Google Nieuws En voeg ons toe als voorkeursbron om nieuws, recensies en onze deskundige meningen in uw feed te krijgen. Klik dan zeker op de knop Volgen!
En jij kunt dat natuurlijk ook Volg TechRadar op TikTok voor nieuws, recensies, unboxings in videovorm en ontvang regelmatig updates van ons Wat is het Ook.
