Toen mijn moeder stervende was, kwam het ziekenhuis elke dag en bleef daar ongeveer negentig minuten. Ze beantwoorden vragen, kijken wat er gecontroleerd moet worden en doen wat goede professionals doen: ze zorgen ervoor dat brute situaties minder onmogelijk lijken.
En toen vertrokken ze.
Negentig minuten gingen snel voorbij terwijl je zag hoe je moeder weigerde. De rest van de dag verliep op een manier die niet aanvoelde als tijd, maar eerder als blootstelling. Elk geluid wordt een datapunt. Elke kleine verandering voelt als een beslissing waarvoor je niet bent opgeleid. Zijn ademhaling klonk vreemd. Wat doen we? Hoe vaak moeten we het omdraaien om doorligwonden te voorkomen? Wat is de luiersituatie precies?
Dat is de kloof, de lange, rustige periode tussen professionele hulp. In die uren is wat je het liefste wilt geen wonder. Het was gewoon iemand die het vroeg.
AI kwam mijn leven binnen op manieren die ik nooit had verwacht
AI vond zijn weg naar mijn leven toen ik het het minst verwachtte. Niet als vervanging voor aandacht of liefde, en niet als kortere weg naar het omgaan met verdriet. Het is een hulpmiddel dat niet moe wordt. Een plek waar je vragen kunt stellen waarvoor je je schaamt. Het is een manier om niet lang genoeg in cirkels te blijven ronddraaien om de volgende beslissing te nemen.
Voordat we in het ziekenhuis aankwamen, was de ziekte van mijn moeder al een kwestie van 24 uur per dag informatie. Gedurende de laatste jaren van zijn leven verergerden zijn hart- en nierziekten en namen zijn complicaties toe. Er zijn artsen en specialisten, tests, laboratoriumuitslagen, scans, telefoontjes en voortdurende medicatiewisselingen. De last van de continuïteit rust op ons, en het is gemakkelijk om het gevoel te hebben dat we nog maar één detail verwijderd zijn van het missen van iets belangrijks.
Ik bleef teleurgesteld dat ik mijn “gegevens” niet beter beheerde. De datum. Tijd. Lijst met medicijnen. Toen tools als ChatGPT snel vooruitgang boekten, had ik plotseling iets dat ik voorheen niet had: hulpmiddelen die me konden helpen begrijpen wat ik zag en organiseren wat ik me niet kon herinneren.
In de praktijk is het geen magisch vermogen. Afhankelijk van de dag speelt AI verschillende rollen: assistent, organisator, vertaler, soms gewoon een rustige stem bij klachten die terug kan praten. Ik heb een aantal aangepaste GPT’s gemaakt met specifieke taken in gedachten. Eén richt zich op de behandeling. Eén van hen hielp me een duidelijke boodschap aan de dokter te formuleren. De ene is voor ‘domme vragen’, dit zijn vragen die je aarzelt te stellen omdat je denkt dat je ze al zou moeten weten. Anderen dienen als eenvoudige gezondheidsprofielen, een plek om belangrijke details op te slaan, zodat ik mezelf kan heroriënteren als ik uitgeput ben.
Dit klinkt misschien overdreven totdat je lang genoeg in het gezondheidszorgsysteem hebt gewoond en beseft hoe inconsistent het is. Mensen veranderen. Portalen veranderen. Instructies gewijzigd. Het kleine AI-‘team’ was consistent. Het is er op elk moment als mijn brein mistig is en ik rommelige gedachten in heldere woorden moet omzetten.
Het werd zelfs emotionele steun op een manier die ik niet had verwacht. Ik bouwde zoiets als een mantelzorgtherapeut, een plek waar ik kon zeggen wat ik voelde, inclusief schuldgevoelens, en feedback kon krijgen die, ook al wist ik dat het een algoritme was, nog steeds voor echt amusement zorgde.
AI IS NIET PERFECT
Dit is het deel dat mensen niet graag hardop zeggen. AI levert soms onjuiste informatie op. Hij vergat de medicatie uit het spreadsheet. Dat is iets van de lijst schrappen. Hij herinnerde zich de dokter niet toen ik het vroeg. Als u deze hulpmiddelen bij de zorgverlening gebruikt, moet u ze nogmaals controleren, vooral als het gaat om medicatie, herinneringen en timing. Je moet hem behandelen als een vriend die veel weet, maar misschien geen zelfvertrouwen heeft.
Maar zelfs met deze beperkingen zijn de verschillen enorm. Het gaat niet om het delegeren van liefde. Het gaat over het delegeren van de delen van de ervaring die niet het laatste deel van mijn cognitieve energie hoeven weg te zuigen.
Toen mijn moeder uiteindelijk stierf, nam AI’s reis een andere richting. Hij werd projectmanager voor uitvaartarrangementen en herdenkingsdiensten. Hierdoor denk ik na over praktische details, zoals eten voor 30 personen en hoeveel bloemen kosten. Het helpt me om toespraken te maken door rommelige gesproken memo’s, mijn ongestructureerde verhalen en de toon die ik wil, en deze in mijn stem vorm te geven op een moment dat ik niet zomaar het brein van mijn beste schrijver kan ‘aanzetten’.
In sommige opzichten was het meest verrassende deel dat ik een controlegroep had. Mijn vader stierf zo’n drie tot drie en een half jaar geleden, vlak voor het AI-tijdperk. Het verschil tussen toen en nu is dag en nacht. Voor mijn moeder maakte het hebben van deze hulpmiddelen de dingen niet zo eenvoudig als mensen bedoelen als ze ‘gemakkelijk’ zeggen. Het maakte hem waardiger voor iedereen, inclusief hemzelf.
WAT VERANDERT IS GEEN VERDRIET. DAT IS GEWELDIG
Waardigheid is niet de afwezigheid van pijn of de nette stroom van emoties. Waardigheid betekent kunnen verschijnen zonder te verdrinken in chaos. Het is het vermogen om je moeder in de ogen te kijken en aanwezig te zijn, in plaats van verstrikt te raken in je wervelende gedachten, terwijl je probeert te onthouden of je dat ene ding hebt opgeschreven dat alles had kunnen veranderen.
Uiteindelijk was het belangrijkste dat AI mij gaf geen antwoord. Het geeft mij ruimte. Ruimte om na te denken, adem te halen, te kalmeren, bij mama te blijven in plaats van te verdrinken in logistiek en angst.
Verdriet zal altijd iets van je vragen. Het vereist tranen, herinneringen, liefde en een soort moed die niet als moed voelt als je ernaar leeft. Maar het vergt ook papierwerk, telefoontjes, deadlines en beslissingen die worden genomen op dagen dat je nauwelijks een zin kunt vormen. AI kan dat verdriet niet verdragen. Hij droeg een deel van het gewicht om hem heen, zodat ik hem, en daarna mezelf, met een beetje meer waardigheid kon dragen.
Edwin Endlich is voorzitter van de National Alliance for Financial Literacy and Inclusion en haar voorzitter marketing ambtenaar bij Wysh.
