Hoe het ‘rommelige’ en ‘chaotische’ verleden van Renate Reinsve de ‘sentimentele waarde’ vormde

Ik heb geprobeerd erachter te komen wat Renate Reinsve bedoelt.

In films als “De slechtste persoon ter wereld” “Arman,” “Een andere mens” en nu het uitstekende familiedrama van Joachim Trier “Sentimentele waarde”, De Noorse acteur, 38, heeft de afgelopen vier en een half jaar op het scherm roekeloos geflirt, ongecontroleerd gelachen, boos geschreeuwd en gehuild, allemaal met een volkomen onvoorspelbare vitaliteit die hem misschien wel de meest meeslepende artiest maakt die vandaag de dag werkt.

Maar je kunt het onderwerp van je coverstory niet zomaar vragen wat hem vandaag de dag de meest gedurfde film maakt. Dus geïnspireerd door haar nieuwste project – waarin ze Nora speelt, een levendige acteur wiens vader (Stellan Skarsgård) terugkwam van jaren van vervreemding in de hoop hem in zijn autobiografische nieuwe film te casten en deze in het ouderlijk huis te filmen – vroeg ik Reinsve om met mij mee te gaan op een rondleiding door het historische huis.

“Ik heb altijd het gevoel dat mensen onafhankelijker worden als ze thuis zijn”, vertelde Reinsve me op een wolkenloze herfstochtend in Stokroos HuisFrank Lloyd Wrights voorgevoel uit 1921 van het modernisme in Californië. Maar voor een acteur, die zich op zijn minst voorbereidt op een rol, kan dat zelf in de war raken: dus Reinsve, een erkend architectuurexpert midden in zijn tweede grote renovatie, merkte dat hij onbewogen was door de opzwepende ‘Sentimentele Waarde’ van Dragestil uit 1892 (‘drakenstijl’).

“Op een gegeven moment verloor ik uit het oog wie ik was en wie mijn rol was”, zei hij. “Het was alsof ik het verschil niet kon zien… Toen ik thuiskwam, en thuis was zo belangrijk voor mij, voelde ik niets. Ik had er geen verbinding mee. En dat was heel Nora. En ik schaamde me om het te vertellen (Trier), omdat ik me niet realiseerde dat dat proces had plaatsgevonden. Dat heb ik nooit gedaan.”

Dat Nora zoveel overeenkomsten bevat met Reinsves eigen ervaringen – een grootmoeder die de nazi-bezetting van Noorwegen heeft meegemaakt, een tumultueus gezinsleven, een jongere zus die als beschermer optreedt – maakt de ondoorzichtigheid alleen maar groter, en daarmee de voorstelling. ‘Sentimental Value’ is een donkerder, subtieler werk dan ‘The Worst Man in the World’, minder vatbaar voor de omhelzing van de kijker, maar uiteindelijk rijker; dit is de film die dit jaar is uitgebracht en die ik het liefst nog een tweede keer wil zien.

“Ik ging nooit zitten en dacht: ‘Ik ga hierover speculeren en dit en dit in zijn persoonlijke relaties’, maar ik kende natuurlijk de geschiedenis”, zei Trier, die Reinsve voor het eerst in een eenregelige rol castte in zijn film ‘Oslo, August 31’ uit 2011. “Ik herinner me dat ik het hem bracht voordat het scenario af was en dat ik uitlegde dat waar ik aan wilde werken iets lichts en hoopvols was in deze zeer gecompliceerde relatie. Ik herinner me dat hij erg emotioneel was toen we erover praatten. En ik dacht: ‘Hij snapt het. Hij weet waar ik over wil praten.'”

Voor Reinsve, die opgroeide in het bosdorp Solbergelva, buiten Oslo, zorgden slechte relaties, vooral met zijn moeder, voor een rebelse inslag: naar eigen zeggen werd hij uitgesloten van alles, van padvinders en het familiebedrijf – de ijzerhandel van zijn grootvader – tot uiteindelijk het huis en de school. Hij woonde een tijdje bij zijn grootmoeder, verzorgde zichzelf en vluchtte uiteindelijk als tiener naar Edinburgh, Schotland, waar hij een jaar in een pensionbar werkte voordat hij terugkeerde naar Noorwegen.

Van zijn gemengde gezin van stiefzussen, halfzussen en stiefzussen blijft Reinsve het dichtst bij zijn ‘rots’, Cecile, een leraar die ook parttime als zijn assistent werkt, en soms uren aan de telefoon doorbrengt om zijn liefde voor de wetenschap (zijn laatste is de kwantummechanica) te bespreken met zijn vader, een computeringenieur. Hoewel hij thuis vaak in de problemen kwam, beschrijft hij ook levendig de momenten in zijn jeugd die zijn ontluikende creativiteit aanwakkerden, of hij Pink Floyd ontdekte in de platencollectie van zijn moeder, een foto-ontwikkeltool kreeg of troost vond in het theater, wat al snel het enige vak op school werd dat hem interesseerde.

“Ik werd gevraagd om veel plaatsen te verlaten”, herinnert hij zich lachend. “Ik was zo rommelig, zo in de war… Maar alle keren dat mij werd gevraagd een plek te verlaten, zag ik dat als een kans. En de enige plek waar mij nooit werd gevraagd om te gaan, was acteren.”

Met haar doorbraak als romantische heldin in Triers film ‘The Worst Person in the World’ uit 2021, waarvoor ze in Cannes de prijs voor beste actrice won, haalden de filmmakers eindelijk de filmmaker in, die zei dat hij het script speciaal voor Reinsve had geschreven omdat ‘ik tien jaar had gewacht tot ze doorbrak en niemand haar de hoofdrol had gegeven.’

Kort voordat de opnames voor het project begonnen, herinnert hij zich, lunchte hij met Isabelle Huppert, die Reinsve net op het podium in Oslo had gezien en opgetogen was over ‘deze jonge acteur in het paars’.

“Hij heeft een uit de hand gelopen streak, zoals je kunt zien”, zei Reinsve’s meest frequente filmmedewerker, Joachim Trier, over de acteur. “Ik had het gevoel dat de camera zijn gedachten kon lezen.”

(Bexx François/For Time)

“Isabelle is nogal kritisch, dus een compliment van haar mag door niemand lichtvaardig worden opgevat”, aldus Trier over de Franse acteur, die Reinsve zelf omschreef als een idool. “En ik zei: ‘Dat meisje gaat de hoofdrol spelen in mijn volgende film.’”

Met credits, rollen buiten het kunsthuis – zoals Kane Parsons’ aankomende sciencefiction-horrorfilm voor A24, ‘The Backrooms’ – en nu zoemen de OscarsReinsve is ook begonnen met het navigeren door de hobbelige wateren van roem, wat haar reisschema en haar relaties heeft veranderd. Hij heeft nog steeds tijd om zich over te geven aan zijn favoriete vormen van rust en ontspanning, waaronder surfen, klimmen en zoveel mogelijk genieten van ‘Friends’, maar nu moet Reinsve jongleren met oude vrienden thuis in Oslo en nieuwe vrienden die zich hebben ontwikkeld tijdens het maken en promoten van films over de hele wereld. En dat alles komt op de tweede plaats na haar 6-jarige zoon met voormalige partner, animator Julian Nazario Vargas.

“Sommige mensen hebben op de een of andere manier het vermogen om hetzelfde beeld van jou te hebben en ze laten zich er niet door intimideren”, zei hij over zijn groeiende bekendheid. “Maar sommige mensen doen dat wel, en dat maakt het ingewikkeld. Want je kunt niets zeggen om mensen ervan te overtuigen niet te projecteren wat ze op jou projecteren. Dat geldt ook voor de mensen die je ontmoet – je kunt voelen of ze iets op je projecteren of dat ze nieuwsgierig zijn naar wie je werkelijk bent. … Mijn zoon, het maakt hem niets uit. Helemaal niet. Hij merkt dat er iets anders is met de posters overal enzovoort, maar ik denk dat ik erin ben geslaagd hem te laten begrijpen dat hij de belangrijkste is. Omdat van hem.”

Een grotere uitdaging is de leercurve van Hollywood, vooral die van de Amerikaanse televisie. “Misschien was het niet de juiste plek om naartoe te gaan”, zei hij over de Apple TV-serie “Presumed Innocent” uit 2024, waarin hij een aanklager speelt die wordt vermoord terwijl hij een affaire heeft met zijn baas.

“Ik had het gevoel dat er geen ruimte was voor iets echt creatiefs en het stond in steen gebeiteld”, legt hij uit. “Je hebt niet één regisseur die een visie heeft en die moet je waarmaken. Je hebt de macht verspreid over zoveel mensen dat je geen plek meer hebt om te volgen… Ik denk dat het in Amerika ook heel, heel zeldzaam is dat regisseurs dat platform krijgen om te ontwikkelen wat ze willen ontwikkelen: een persoonlijk verhaal.”

Hij geeft de voorkeur aan de aanpak van Trier, die hij begon te ontwikkelen tijdens zijn studie bij meesters als Stephen Frears en Mike Leigh aan de National Film and Television School in Londen: ongeveer zes weken lang drie keer per week bijeenkomen om ideeën uit te wisselen, vertrouwen op te bouwen en ruimte te creëren voor gerichte verkenning, gevolgd door een ‘droger’ van het maken van films, met 10 tot 12 uur per dag en uiteindelijk improvisatie. Een van mijn meest opvallende ontdekkingen in dit verhaal, na jaren van interviews waarin de acteurs volhielden dat hun personages ‘allemaal op de pagina’ stonden, was hoeveel van de ‘sentimentele waarde’ die op het scherm verschijnt, afwezig is – en zeker niet de omhelzing tussen broer en zus op bed tijdens de emotionele climax van de film, die wordt het beeld is doorslaggevenden die Reinsve de prijs uitreikte aan zijn tegenspeler Inga Ibsdotter Lilleaas.

Reinsve zei dat dit moment in “Sentimental Value” een improvisatie was van co-ster Inga Ibsdotter Lilleaas, die zijn zus speelde.

(Kasper Tuxen)

“Ik wilde dat de acteurs iets onverwachts zouden bijdragen, zelfs aan zichzelf, want dat zorgt voor een levendige energie”, legt Trier uit. “Het is niet hetzelfde als ‘realisme’, dat is een heel moeilijke term voor mij… Uiteindelijk gaat het om het wegnemen van de spanning van ‘intentie’, het idee dat ze me iets proberen te laten zien. Daar ben ik niet in geïnteresseerd.”

Nadat ik de film voor het eerst had gezien, werd ik feitelijk gefascineerd door de bewegingen van Reinsve (deels geeuwen, deels strekken, deels zelfknuffelen) die ik onmogelijk van tevoren kon plannen: het was iets het ging over hem dat ik vanaf het begin wilde begrijpen.

‘Hij heeft een onbeheersbaar karakter, zoals je kunt zien,’ beaamde Trier. “Hij liet zich los in de structuur van de scène. Ik denk dat geweldige kunst voortkomt uit de juiste balans tussen controle en chaos, en dat had hij… Hij had al die emotionele reacties waardoor ik het gevoel kreeg dat de camera zijn gedachten kon lezen.”

Het was misschien het element van chaos in het acteren, dat doet denken aan haar ‘rommelige’ jaren, dat Reinsve tegelijkertijd intrigeerde en op de proef stelde. Zij zegt dat zij het was die Nora’s beschrijving bedacht van de aantrekkingskracht van het vak dat we in de film zien: ‘Als je het podium op gaat, is het erg contra-intuïtief’, legt het personage uit, dat geplaagd wordt door plankenkoorts. “Je hele lichaam schreeuwt als je het publiek binnenstapt. Je kunt je nergens verstoppen… Ik vind het geweldig!”

“Met Joachim was hij op zoek naar iets heel authentieks en heel vergelijkbaar met de manier waarop ik emotionele situaties benader, en dat was veel intimiderend voor mij”, zegt Reinsve, maar hij stelt zich voor dat hij zou blijven samenwerken met filmmakers die hetzelfde verwachten, en zou blijven werken aan hun eigen unieke visie, in plaats van de troost van conventionele roem te zoeken.

Trier zei het botweg: ‘Hij zal niet’, voorspelde hij, ‘een van die ijdele acteurs worden die op safe spelen.’

La Huppert zou trots zijn.

(Bexx François / For Time)