Hoe een Pulitzer-winnaar een vergeten grensopstand tussen de VS en Mexico nieuw leven inblazen

In een tijd waarin het Amerikaanse immigratiebeleid opnieuw centraal staat in het nationale gesprek en de aanwezigheid van immigratie- en douanehandhavers tot protesten in het hele land heeft geleid, voert een nieuwe roman van Pulitzer Prize-winnende auteur Cristina Rivera Garza een baanbrekend onderzoek uit dat de vergeten geschiedenis van de grens tussen de VS en Mexico blootlegt.

“Cottons autobiografie” is het verhaal van een arbeidsstaking die plaatsvond in het begin van de 20e eeuw aan de noordelijke grens met Mexico. Het genre-overstijgende werk van Rivera Garza is uiteindelijk een eerbetoon aan de vaak onzichtbare arbeiders die het land bewerkten en steden bouwden aan beide kanten van de grens.

“Mijn hoop is dat lezers kunnen zien hoe kunstmatig deze grenzen zijn, hoe ze kruisen met grotere projecten, zowel op persoonlijk niveau, maar ook op institutioneel en staatsniveau”, zei Rivera Garza in een recent Zoom-interview vanuit Parijs. “En hoe organische migratie ons leven beïnvloedt. Beweging op zoek naar betere omstandigheden – dat is de basis van wat we als mensen doen.”

De familie Rivera Garza zelf is een gezin dat al generaties lang over de grens heen en weer trekt, op zoek naar werkmogelijkheden en hoop koestert op betere levensomstandigheden voor hun kinderen. Rivera Garza zei dat hij ongeveer tien jaar geleden de urgentie begon te voelen om het boek te schrijven, als reactie op de ‘steeds gewelddadiger wordende’ publieke discussies over migratie. Schrijven “Cottons autobiografie” begint met zijn verlangen om de waarheid te achterhalen over zijn grootouders van vaderskant, wier verhalen hij in de loop der jaren slechts stukje bij beetje heeft samengevoegd.

“In de erbarmelijke en betreurenswaardige omstandigheden waarin we ons bevinden, is het van cruciaal belang om te bevestigen dat migratie centraal staat in de geschiedenis en het heden van de Verenigde Staten”, zei Rivera Garza. “En er is een verband tussen arbeid en liefde en ruimte en erbij horen als een van de grootste verhalen van de Verenigde Staten.”

Lezers begeleiden Rivera Garza door haar ouderlijk huis terwijl ze belangrijke stukken archiefonderzoek naar de arbeidsstaking van 1934 waarbij haar grootouders betrokken waren, blootleggen. “Er is een zeer duidelijk historisch verband tussen de vroege vestiging van arme gemeenschappen die zijn aangevoerd met katoen, zowel uit de Verenigde Staten als Centraal-Mexico, en het fracken dat daar de afgelopen jaren heeft plaatsgevonden, waardoor de zogenaamde ‘War on Drugs’ in deze regio levend blijft”, aldus Rivera Garza.

De staking vond plaats in een inmiddels vergeten boerendorp, waar uit archiefonderzoek van Rivera Garza via telegraafgesprekken bleek dat de activistische, invloedrijke Mexicaanse romanschrijver José Revueltas is eigenlijk hier. Revueltas schreef later over zijn ervaringen met het leven en werken met de arbeiders in zijn beroemde roman uit 1943, ‘Human Mourning’ (‘El luto humano’). Maar afgezien van het fictieve verhaal van de Revueltas, zijn het verhaal van de arbeiders, het succes van hun beweging en de verbazingwekkende ontginning van het woestijnland voor de geschiedenis verloren gegaan – tot nu toe.

“Er zit een betekenis in het dagelijks leven van deze mensen waar ik dichtbij wil komen”, zei Rivera Garza. “Door elkaar zo goed mogelijk te leren zien en elkaar in onze menselijkheid te benaderen, bestaat de mogelijkheid dat dit ons tot haat kan leiden.”

Rivera Garza sprak met The Times over haar schrijfpraktijk, wat ze leest en meer.

Dit interview is aangepast voor lengte en duidelijkheid.

Routinematig of ritueel schrijf op wat je op dat moment aan het doen was aan het werken “Cottons autobiografie”?

Ik weet wanneer ik non-fictie schrijf, omdat mijn bureau vol staat met boeken, documenten en alles wat er op aarde is. Als ik daarentegen fictie schrijf, gebruik ik minder ruimte. Maar ik schrijf altijd ’s ochtends als mijn energie het hoogst is, en ik schrijf graag als ik wakker word, zodat ik droomenergie kan krijgen. De beperkte ruimte is voor mij perfect om te schrijven.

Had u nog iets anders op uw bureau of in de buurt liggen terwijl u dit boek schreef?

Wat ik altijd bij de hand heb is groene thee. En als ik goede matcha heb, probeer ik het ook.

Schrijf je voor muziek of voor stilte?

Rustig, meestal. Ik kan me beter concentreren op het ritme van de taal, zowel wat ik in documenten lees als in mijn eigen documenten. Meestal heb ik daar stilte voor nodig.

Hoe lang heb je aan dit boek gewerkt?

Jarenlang, zeker vijf jaar, maar ik heb niet alleen aan dit project gewerkt, moet ik eerlijk zijn. Meestal werk ik aan twee of meer projecten. Ik geef les, dus dat betekent dat ik het grootste deel van mijn lesjaren andere dingen doe. Als ik zeg dat ik het hele jaar door werk, is het vooral de zomer, waarin ik echt alle gebieden kan doorlopen die ik in het boek uitleg, en me kan concentreren op het schrijven. En ik schrijf meestal niet meer dan drie tot vier uur per dag, omdat ik anders te moe word, en ik merk dat wat ik ook schrijf na vier uur, ik het uiteindelijk verwijder. En toen moest ik iets fysieks doen. Ik moet lopen of hiken, of zwemmen, of iets doen waardoor ik uit mijn hoofd en weer in mijn lichaam kom.

Is er een boek dat je momenteel leuk vindt of wilt lezen?

Ik was op reis en ik reisde licht, dus ik had niet veel boeken meegenomen, maar ik was aan het lezen “Malakria,” de eerste roman van de Mexicaanse dichter Elisa Díaz Castelo, en ik vond het geweldig. Dan “Een uitzicht met uitzicht” van de Australische schrijver Gerald Murnane. Twee boeken die ik tegelijkertijd lees.

Toledo is een in New Mexico geboren schrijver die in Los Angeles woont. Momenteel werkt hij aan een roman die zich afspeelt in het Amerikaanse zuidwesten, over zusterschap en de dekolonisatie van identiteit door spiritualiteit, ecologie en kunstmaken.