President Donald Trump heeft maandag de deadline voor de heropening van Iran verlengd De belangrijke Straat van Hormuz voor bijvoorbeeld internationale verzending De VS zullen de aanval uitstellen tegen Iraanse energiecentrales gedurende vijf dagen.
Kort nadat Trump de aankondiging op zijn Truth Social-site had gedaan, plaatste de Iraanse staatstelevisie een afbeelding met de tekst: “De Amerikaanse president treedt af na de strenge waarschuwing van Iran.” Het uitstel kwam uren vóór de deadline die Trump voor de volgende dag had gesteld.
Met gebruikmaking van hoofdletters zei Trump dat de VS en Iran ‘zeer goede en goede dingen hadden meegemaakt productief gesprekken” die zouden kunnen leiden tot een “volledige en totale oplossing” van de oorlog. De gesprekken zullen “de hele week doorgaan”, zei hij.
Trump voegde eraan toe dat het opschorten van zijn dreigement om energiecentrales aan te vallen “afhangt van het succes van lopende bijeenkomsten en discussies.”
Trump gaf geen details over de onderhandelingen die hadden plaatsgevonden. Iran erkende de gesprekken tussen de landen niet onmiddellijk, maar de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi zei dat hij telefonisch had gesproken met zijn Turkse tegenhanger, Hakan Fidan. Türkiye was eerder intermediair bij de onderhandelingen tussen Teheran en Washington.
De aankondiging van Trump kwam toen de Verenigde Arabische Emiraten meldden dat hun luchtverdediging maandagmiddag nieuw Iraans vuur probeerde te onderscheppen.
Eerder op maandag waarschuwde Iran dat het energiecentrales in het Midden-Oosten zou aanvallen en de Perzische Golf zou mijnen, nadat Trump had gedreigd energiecentrales in de Islamitische Republiek te bombarderen als het de zeestraat niet zou heropenen.
De oorlog, die nu de vierde week ingaat, heeft verschillende dramatische keerpunten gekend: de moord op de hoogste leider van Iran, het bombarderen van de belangrijkste gasvelden van Iran, en aanvallen op olie- en gasfaciliteiten en andere civiele infrastructuur in de Arabische Golfstaten. Het conflict heeft meer dan 2.000 mensen het leven gekost, de wereldeconomie op zijn kop gezet, de olieprijzen enorm doen stijgen en enkele van de drukste luchtcorridors ter wereld in gevaar gebracht.
Het ultimatum van Trump en de beloften van Iraanse vergelding dreigen de inzet opnieuw te verhogen, met mogelijk verwoestende gevolgen voor burgers in de hele regio.
Indien uitgevoerd zou de aanval de stroom naar de meeste gemeenschappen in Iran en rond de Golf kunnen uitschakelen en de ontziltingsinstallaties kunnen verlammen die drinkwater leveren aan veel woestijnlanden. Er bestaat ook toenemende bezorgdheid over de gevolgen van aanvallen op nucleaire installaties.
De verhitte retoriek laat zien hoe de oorlog een punt heeft bereikt dat ondenkbaar was aan het begin van het conflict op 28 februari, toen de Verenigde Staten en Israël Iran begonnen te bombarderen.
Trump stelde deadlines en wisselde bedreigingen uit met Teheran
Trump zei dat de VS de Iraanse energiecentrales zouden “elimineren”, tenzij het land binnen 48 uur zijn greep op de Straat van Hormuz zou opgeven – een deadline die maandagavond Washington-tijd zou verstrijken, maar nu is verlengd.
Iran heeft de zeestraat, waar een vijfde van de olie en andere essentiële grondstoffen in de wereld doorheen wordt vervoerd, gesloten als reactie op Amerikaanse en Israëlische aanvallen. Een aantal schepen is er doorheen gekomen en Iran houdt vol dat de vitale waterweg open blijft – alleen niet voor de VS, Israël of hun bondgenoten.
Dit beleid heeft grote schade aangericht op de energiemarkten, waardoor de prijzen van voedsel en andere goederen tot ver buiten het Midden-Oosten zijn gestegen, en schokgolven door de wereldeconomie zijn gestuurd.
“Geen enkel land zal immuun zijn voor de gevolgen van deze crisis als het in deze richting blijft bewegen”, zegt Fatih Birol, hoofd van het in Parijs gevestigde Internationale Energieagentschap.
De Iraanse paramilitaire Revolutionaire Garde beloofde vergeldingsmaatregelen als Trump zijn dreigement zou waarmaken, door te zeggen dat Iran energiecentrales zou aanvallen in alle regio’s die elektriciteit leveren aan Amerikaanse bases, “evenals de economische, industriële en energie-infrastructuur die eigendom is van Amerika.”
De Iraanse parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Qalibaf zei dat Iran kritieke infrastructuur in de regio als legitieme doelen zou beschouwen, inclusief energie- en ontziltingsfaciliteiten die van vitaal belang zijn voor drinkwater in de Golfstaten.
Het Iraanse semi-officiële persbureau Fars, dat dicht bij de Revolutionaire Garde staat, publiceerde een lijst van de faciliteiten, waaronder de kerncentrale van de Verenigde Arabische Emiraten. Dit weekend lanceerde Iran raketten gericht op Dimona in Israël, vlakbij de hoofdfaciliteit van zijn lang vermoede atoomwapenprogramma. Israëlische faciliteiten raakten niet beschadigd.
Ondertussen beweerde admiraal Brad Cooper van het Amerikaanse Centrale Commando in een interview dat Iran raketten en drones lanceerde vanuit dichtbevolkte gebieden, en verklaarde dat deze gebieden het doelwit zouden zijn.
“Jullie moeten voorlopig binnen blijven”, zei Cooper maandagochtend tegen Iraanse burgers in een interview met het Farsi-talige satellietnetwerk Iran International.
In zijn eerste persoonlijke interview sinds het begin van de oorlog zei Cooper dat de VS en Israël zich richtten op infrastructuur en productiefaciliteiten om het vermogen van Iran om zijn leger weer op te bouwen te vernietigen.
“Het gaat niet alleen om de huidige dreiging”, zei hij. “We hebben toekomstige bedreigingen geëlimineerd.”
Israël valt Teheran aan en Iran waarschuwt voor elke invasie
Israël lanceerde maandag een nieuwe aanval op de Iraanse hoofdstad en zei dat het “een golf van grootschalige aanvallen” had geïnitieerd op infrastructuurdoelen in Teheran, zonder verdere uitleg te geven. In de loop van de middag waren op verschillende locaties explosies te horen. Het is nog niet duidelijk wat de gevolgen van de aanval zijn.
Nu Amerika meer amfibische aanvalsschepen en extra mariniers naar het Midden-Oosten heeft ingezet, waarschuwde Iran voor elke grondaanval.
“Elke vijandelijke poging om de Iraanse kust of eilanden aan te vallen, zal uiteraard en in overeenstemming met de bestaande militaire praktijken leiden tot het ontginnen van alle toegangsroutes … in de Perzische Golf en langs de kust”, waarschuwde de Iraanse Defensieraad in een verklaring.
Het wijdverbreide gebruik van mijnen zou niet alleen militaire schepen in gevaar kunnen brengen, maar ook een aantal commerciële schepen die wachten om door de Straat van Hormuz te varen, en het opruimen zal nog lang na het einde van het conflict doorgaan.
Trump heeft gezegd dat hij geen plannen heeft om grondtroepen naar Iran te sturen, maar hij heeft ook gezegd dat hij open blijft staan voor alle opties. Israël heeft verklaard dat zijn grondtroepen aan de oorlog zouden kunnen deelnemen.
Israël heeft tijdens de oorlog ook de aan Iran gelieerde militante groep Hezbollah in Libanon aangevallen, terwijl de groep honderden raketten op Israël heeft afgevuurd.
De afgelopen dagen heeft Israël veel appartementsgebouwen in Beiroet aangevallen en een brug over de Litani-rivier in Zuid-Libanon gebombardeerd.
De Libanese president Joseph Aoun noemde het aanvallen van de brug “het begin van een landinvasie”, terwijl Egypte de aanval veroordeelde als “collectieve straf” tegen burgers voor de acties van Hezbollah.
De autoriteiten zeggen dat Israëlische aanvallen in Libanon meer dan duizend mensen het leven hebben gekost en ruim een miljoen mensen op de vlucht hebben geslagen.
Het dodental in Iran heeft de 1.500 overschreden, aldus het ministerie van Volksgezondheid van het land. In Israël zijn vijftien mensen omgekomen als gevolg van Iraanse aanvallen. Minstens dertien leden van het Amerikaanse leger zijn gedood, samen met meer dan een dozijn burgers in de bezette Westelijke Jordaanoever en de Arabische Golfstaten.
De olieprijzen zijn sinds het begin van de oorlog met meer dan 50% gestegen
De olieprijzen bleven hoog in de vroege handel, waarbij de prijs van Brent-olie, de internationale standaard, rond de $113 per vat lag, een stijging van ongeveer 55% sinds het begin van de oorlog.
Jorge Moreira da Silva, een hoge VN-functionaris, zei dat de wereld gemengde gevolgen heeft gezien, waaronder “exponentiële stijgingen van de olie-, brandstof- en gasprijzen” die een wijdverbreide impact hebben gehad op miljoenen mensen, vooral in de ontwikkelingslanden in Azië en Afrika.
“Er is geen militaire oplossing”, zei hij.
Een ander teken van de verreikende impact was dat de Zuid-Koreaanse chemiegigant LG Chem maandag zei dat het een grote industriële fabriek moest sluiten omdat de oorlog de aanvoer van nafta, een aardolieproduct dat wordt gebruikt bij het maken van kunststoffen, had verstoord.
AP-schrijvers Charlotte Graham-McLay, Sally Abou AlJoud, Bassem Mroue en Tong-hyung Kim hebben bijgedragen aan dit rapport.
—Jon Gambrell, David Rising en Samy Magdy, Associated Press
