Het aantal gevallen van seksueel geweld dat in een kliniek in de hoofdstad van Haïti wordt behandeld, is de afgelopen vier jaar verdrievoudigd naarmate het bendegeweld toeneemt in het onrustige Caribische land, waarschuwde een gezondheidsorganisatie woensdag.
Artsen Zonder Grenzen zegt “gealarmeerd en verontwaardigd” te zijn over het hoge niveau van seksueel en gendergerelateerd geweld.
“De mate waarin de aantallen zijn toegenomen is voor ons verrassend”, zegt Diana Manilla Arroyo, hoofd van de missie van de groep in Haïti, in een telefonisch interview.
“Niet alleen de cijfers, maar ook de ernst.”
Meer dan de helft van de patiënten die werden behandeld in de Pran Men’m-kliniek, die tien jaar geleden in Port-au-Prince werd geopend, werd aangevallen door leden van de gewapende groepering van de liefdadigheidsinstelling. aldus een nieuw rapport.
“Meer dan honderd mensen werden tegelijkertijd aangevallen door tien of meer daders”, zei hij, met een gemiddelde van drie daders per zaak.
De kliniek heeft de afgelopen tien jaar bijna 17.000 patiënten behandeld, waarvan 2.300 in de eerste negen maanden van vorig jaar. Ruim 350 van de patiënten waren mannen en jongens, aldus Artsen zonder Grenzen.
De demografie van de slachtoffers van aanvallen is ook veranderd. In 2022 zal bij de helft van alle gevallen in klinieken sprake zijn van patiënten jonger dan 18 jaar, vergeleken met 24% nu.
Volgens Artsen zonder Grenzen is het aantal gevallen in de leeftijdscategorie van 50 tot 80 jaar verzevenvoudigd.
Controle en macht
Gewapende bendes controleren ongeveer 90% van Port-au-Prince, en velen plegen seksuele intimidatie om angst te zaaien, zeggen experts.
Volgens Artsen Zonder Grenzen vonden er misbruiken plaats tijdens ontvoeringen, territoriale overnames en om de humanitaire hulp te controleren.
“Gewapende groepen gebruiken seksueel geweld om gemeenschappen te terroriseren, controleren en onderwerpen”, zei Manilla.
Het rapport citeerde een onbekende 53-jarige vrouw die zei dat ze was verkracht door drie mannen die jong genoeg waren om haar kinderen te zijn.
“Ze sloegen mij en braken mijn tanden”, zei hij. “Nadat ze mij hadden verkracht, verkrachtten ze ook mijn dochter.”
Degenen die het meeste risico lopen, zijn degenen die in tijdelijke onderkomens wonen. Volgens de VN heeft bendegeweld de afgelopen jaren 1,4 miljoen mensen in Haïti gedwongen te vluchten.
Een in het rapport geciteerde 34-jarige vrouw merkte op dat jonge vrouwen en jongens zich in het opvangcentrum verzamelden.
“Moeders worden gedwongen in de buurt te blijven, omdat wanneer een kind begint te groeien, ze op elk moment het doelwit kunnen worden van verkrachting”, zei hij.
Volgens de VN waren bijna 70% van de mensen die tussen januari en september 2025 hulp zochten nadat ze seksuele intimidatie hadden ervaren, intern ontheemden.
De angst voor het melden van gevallen van seksueel misbruik blijft bestaan vanwege het aanhoudende stigma en het gebrek aan vertrouwen in het politie- en rechtssysteem van Haïti.
Verslechterende toestand
Het aantal mensen dat op de vlucht is geslagen door bendegeweld in Haïti is vorig jaar verdrievoudigd en bereikte een recordhoogte van minstens 1 miljoen, zei het VN-migratiebureau vorig jaar.
De Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) zei dat de situatie bijzonder nijpend is in Port-au-Prince, waar ‘meedogenloos bendegeweld’ heeft geleid tot een toename van het aantal intern ontheemden en een bijna verdubbeling van de gezondheidszorg en andere diensten.
De gedwongen terugkeer van ongeveer 200.000 mensen, voornamelijk uit de naburige Dominicaanse Republiek, naar Haïti heeft de crisis verergerd, aldus het VN-agentschap. De twee landen delen het eiland Hispaniola in het Caribisch gebied.
Haïti wordt sinds de moord op president Jovenel Moïse in 2021 getroffen door toenemend bendegeweld.
Gewapende bendes controleren nu een groot deel van Port-au-Prince en de komst van een door de VN gesteunde multinationale veiligheidsmacht heeft tot nu toe weinig impact gehad.
Volgens gegevens van het VN-Mensenrechtenbureau werden in 2024 ruim 5.600 mensen gedood in Haïti, een stijging van 20% vergeleken met 2023.
