Een kleine utopische gemeenschap in de Ethiopische regio Amhara heeft decennialang gevochten voor gelijkheid, vrede en pacifisme. Momenteel bevindt de regio zich in de schaduw van een burgeroorlog.
De Arwa Amba zijn een pacifistische groep van ongeveer 500 tot 600 mensen, gevestigd in de bergen van Noord-Amhara, ruim 550 kilometer van de hoofdstad Addis Abeba.
Deze baanbrekende gemeenschap, opgericht in de jaren zeventig, wordt door organisaties als de Verenigde Naties geprezen voor haar inspanningen om armoede, uitbuiting en genderongelijkheid te bestrijden.
Naarmate de populariteit groeide, verwelkomde Arwa Amba elk jaar duizenden bezoekers en begeleidde hen in de basisideeën, in de hoop dat deze ideeën zich wijd en zijd zouden verspreiden.
Maar de COVID-19-pandemie en het conflict hebben alles veranderd.
De bezoekersaantallen nemen af, en gevechten tussen de gewapende groep Fano en federale troepen van de Ethiopische Nationale Defensiemacht (ENDF) hebben de afgelopen twee jaar een groot deel van de Amhara-regio geteisterd.
“Er dreigt een burgeroorlog in onze regio, en die is nog steeds zorgwekkend”, vertelde Gebeyehu, lid van het “welkomstcomité” van Arwa Amba, vanuit Ethiopië aan Euronews.
“Dit is zeer verontrustend.”
Nu zijn Arwa Amba-leden zelfs terughoudend om het dorp te verlaten uit angst voor geweld. De oprichter, Zumra Nuru, en anderen waren ook publiekelijk doelwit.
“Zumra’s zoon is in Addis omdat ze hem probeerden te ontvoeren. Er zijn veel bandietengroepen”, legt Claudio Maria Lerario uit, een fotograaf die maanden in Arwa Amba woonde en het dagelijkse leven documenteerde.
Andere leden van de gemeenschap zijn ontvoerd en niemand neemt de verantwoordelijkheid. Scholen werden gedwongen te sluiten. Dit is vooral moeilijk voor gemeenschappen die gebaseerd zijn op principes, waaronder kinderrechten en onderwijs.
Wat is Arwa Amba?
De grondlegger van de gemeenschap, Zumra Nuru, werd in 1947 in Ethiopië geboren. Hij zei vaak dat hij vanaf zijn vierde jaar gegrepen werd door één vraag: waarom zou iemand anderen uitbuiten? Toen hij zijn moeder tot diep in de nacht zag werken terwijl zijn vader rustte, herinnerde hij zich later, werd het gevoel van onrechtvaardigheid alleen maar groter.
“Ik heb geen andere ideeën om te bespreken, dit is de enige. Mijn hele wezen wordt verteerd door deze gedachten en mijn geest is voortdurend in contemplatie”, zei hij in een interview in 2018.
In de jaren zeventig had hij een kleine groep volgers rond zijn visie verzameld, maar deze bleven door de jaren heen verspreid over het land.
Pas in het daaropvolgende decennium verenigden ze zich op één plek: het dorp Arwa Amba. Van hieruit wordt een coherente reeks utopische principes geschetst, die Gebeyehu en zijn collega Aleme aan Euronews hebben uitgelegd.
Respecteer de rechten van vrouwen en kinderen, zorg voor mensen die ziek zijn of niet kunnen werken, roei “verwerpelijke uitspraken en verachtelijke daden” uit en behandel alle mensen als “broeders en zusters”. Er is geen religie in Arwa Amba, zelfs geen persoonlijkheidscultus.
“We zijn gelijk op het gebied van werk, vermogensbeheer en besluitvorming. Er is geen verschil in status tussen mannen en vrouwen in de Arwa Amba-gemeenschap”, aldus Gebeyehu.
De toewijding van de gemeenschap aan deze leidende principes heeft in de loop der jaren veel mensen naar het dorp gebracht, waaronder de Ethiopisch-Amerikaanse filmmaker Salma Mekuria.
“De reden dat ik een film (over hen) heb gemaakt, is omdat mensen die uit het niets kwamen, geen opleiding hadden genoten, het idee hadden dat je het soort samenleving kon kiezen dat je wilde en hard kon werken om die op te bouwen”, vertelde hij Euronews vanaf Martha’s Vineyard, een welvarend eiland in Massachusetts, waar hij nu woont.
Volgens documentairemakers en leden van de gemeenschap die door Euronews werden geïnterviewd, gingen veel mensen die in Arwa Amba opgroeiden naar de universiteit – een bewijs van de kracht van het onderwijssysteem van het dorp.
Later kozen ze er echter voor om terug te keren in plaats van een professionele carrière als witte boorden na te streven.
“Het is een heel arm, stoffig dorp,” zei Mekuria. “Maar deze jonge mensen lopen rond met een universitair diploma en werken daar. Misschien niet in hun vakgebied, maar de baan kent geen hiërarchie.”
Lerario werkte dit verder uit door te zeggen: “Er bestaat helemaal geen armoede. Iedereen heeft een mooi huis”, zei hij, terwijl hij de gemeenschap vergeleek met het bredere land waar het armoedecijfer is gestegen tot 43%.
“Iedereen heeft een goede baan. Iedereen heeft een goed onderwijssysteem, gratis. Een welzijnssysteem. Stel je de Scandinavische landen voor”, voegde hij eraan toe.
In tegenstelling tot Scandinavië beschikt Arwa Amba over weinig natuurlijke hulpbronnen om een staatsinvesteringsfonds op te bouwen. Ze zijn echter ook afhankelijk van olie, ongeacht het soort koken. Met dit soort handel kunnen mensen gezonde financiën opbouwen om verschillende vormen van sociale zekerheid te financieren.
Niet iedereen is echter zo enthousiast over het Arwa Amba-model.
De perfecte storm
Gebeyehu zei dat “de meeste van deze principes alleen werkelijkheid werden door de traditionele Ethiopische cultuur uit te dagen, vooral op het platteland van Ethiopië.”
Dit heeft de gemeenschap soms op gespannen voet gebracht met veel conservatievere elementen van de Ethiopische samenleving, en dit wordt nog opmerkelijker gemaakt door het feit dat de Arwa Amba-gemeenschap slechts een paar honderd van de totale bevolking van Ethiopië van ruim 135 miljoen telt.
De multi-etnische samenleving in Ethiopië is in de decennia sinds de oprichting van Arwa Amba getuige geweest van diep geweld.
De samenleving slaagt er niet altijd in de commotie te vermijden. In de jaren tachtig werd het dorp jarenlang gedwongen te ontbinden nadat het communistische Derg-regime het dorp ervan beschuldigde de oppositie te steunen.
Aleme zei dat “er enkele individuen zijn die historisch gezien een hekel hebben aan onze gemeenschap, vanaf de oprichting ervan.”
“Deze mensen hebben geen goed gevoel over ons. Tijdens de rellen probeerden ze valse en verdraaide informatie aan de regering door te geven, zodat de regering actie tegen het volk zou ondernemen”, zei hij over de spanningen met het Derg-regime.
Recentelijk kwamen bij een dodelijk conflict tussen federale strijdkrachten en het Tigray People’s Liberation Front (TPLF) in Noord-Ethiopië tussen 2020 en 2022 tienduizenden mensen om het leven. Sommige schattingen schatten het aantal op 600.000. Weinig mensen zijn bereid het risico te nemen om de reis te maken.
Dit valt ook samen met de pandemie. De grenzen werden gesloten en het reizen werd stopgezet. Mensen kwamen niet meer naar het dorp. Zelfs toen de pandemische beperkingen werden versoepeld, brak er opnieuw een conflict uit tussen federale troepen en leden van de etnisch-nationalistische Fano-militie.
Dit keer vond het gevecht plaats vlak voor de deur van Arwa Amba. Bewoners meldden dat ze regelmatig geweerschoten hoorden.
“Het bezoekersaantal is de afgelopen vijf tot zes jaar vrijwel nihil geweest. Voorheen waren er jaarlijks gemiddeld 14.000 bezoekers”, klaagde Gebeyehu.
“Onze bewegingsvrijheid is beperkt – naar de markt gaan om grondstoffen voor onze producten te kopen en de verkoop van onze producten wordt enorm belemmerd.”
Hij en Aleme blijven echter standvastig geloven in de leidende principes van de gemeenschap en hoe zij kunnen helpen bij het oplossen van conflicten in hun land.
“Als we zouden kunnen leven door de hele mensheid als broeders en zusters te beschouwen, zouden er geen verschillen of vijandschap tussen de mensheid bestaan”, voegde Gebeyehu eraan toe.
