In de tien ‘bewegingen’ van de tentoonstelling vindt geur nieuwe manieren om te bestaan. Het ene moment sta je in een gang vol porseleinen rozen, elke roos is door ambachtslieden tot perfecte porositeit gebakken Sèvres-fabriek zodat de bloemblaadjes zelf hun geur afgeven. Vervolgens tuur je in Eden – een virtual reality-bos waar je geuren kunt laten groeien. In een andere kamer druppelt een fontein met L’Or bleu, een drinkbaar parfum dat mede door de kunstenaars is gecreëerd Jan Tom. Het effect is deels een tempelexperiment, deels een laboratorium – ergens tussen Versailles en Silicon Valley.
Kurkdjian was de man die geurbellen verkocht en de tuinen van Versailles vulde met drijvende fruitballen en kaarslicht. Hij haalde het parfum uit het flesje, ging de tijd binnen, ging de ruimte in en betrad de wereld.
Toen hij voor het eerst met Calle samenwerkte, realiseerde hij zich dat parfum dezelfde conceptuele lading kon oproepen als een schilderij of installatie – en dat niet alle geuren mooi hoefden te zijn. Vindt hij dat die grenzen nu overschreden zijn, en zo ja, hoe ruikt artistieke vrijheid hem vandaag de dag?
“Artistieke en commerciële geuren kunnen naast elkaar bestaan; ze ondersteunen elkaar zelfs. Tot op de dag van vandaag blijf ik tegelijkertijd op commercieel en artistiek gebied werken”, zegt de parfumexpert. “Er is door de geschiedenis heen een langdurige relatie geweest tussen de werelden van kunst en parfum – een relatie die wordt gekenmerkt door gedeelde esthetische principes, vakmanschap, culturele betekenis, symbolische rijkdom, zintuiglijke betrokkenheid, innovatie door de tijd heen – allemaal elementen die de twee nauw met elkaar verbinden in de menselijke ervaring van verschillende leeftijden. Bij het creëren van het gelijknamige huis volgde ik volledig mijn creatieve visie, maar er waren technische, regelgevende en commerciële overwegingen die het proces stuurden. Artistieke projecten of installaties bieden daarentegen een ander soort vrijheid. Ze stellen me in staat grenzen te doorbreken, meer te verkennen. conceptuele of abstracte thema’s en dagen zelfs de definitie van parfum uit en het feit dat het parfum lekker moet ruiken. Deze creaties kunnen tijdelijker, persoonlijker, soms gewaagder zijn, zonder enig commercieel doel.
Hij voegde eraan toe: “Er is echter een belangrijk verschil tussen parfums die zijn gemaakt om te worden gedragen en artistieke geuren. De eerste zijn bedoeld om aangenaam te zijn en te behagen. Parfums worden verondersteld goede, mooie emoties op te roepen en aantrekkelijkheid, plezier, glamour en een positieve houding over te brengen. Kunst gaat niet alleen daarover. Kunst gaat over het hele spectrum van emoties, positief en negatief. Dat onderscheid is erg belangrijk voor mij. Schoonheid in de kunst kan worden overgebracht door duistere gedachten of zelfs door lelijkheid of ellende; het tegenovergestelde van wat wordt bedoeld met schoonheid in commerciële producten. Daarom geloof ik dat olfactorische installaties een nieuw veld kunnen bieden in de wereld van geur, echte kunst en nieuwe emoties. Dit is een gebied waar ik vrijelijk gevoelens kan verkennen die ik niet kan uiten in de context van commerciële geuren.
Ook muziek stroomt – letterlijk – door de tentoonstelling. Met Finse dirigent en cellist Klaus MäkeläKurkdjian vertaalde werken van Cellosuite nr. 2 van Bach in vijf verschillende akkoorden, die elk de beweging van de muziek weerspiegelen. Ik vroeg hoe hij deze samenwerking aanpakte – met Mäkelä, met de chef-kok met de meeste Michelinsterren ter wereld foto van Anne-Sophiemet kinetisch beeldhouwen Elias Crespin – en wat het betekent om haar reukstem in zoveel creatieve gesprekken te behouden.
“Ik noem het graag een ‘gesprek’, geen samenwerking. Het gebeurde gewoon”, begint hij. “Mijn benadering met artiesten als Klaus Mäkelä, Anne-Sophie Pic of Elias Crespin is in wezen het zoeken naar resonantie tussen onze verschillende creatieve talen. Wat ons echt verbindt is een gedeelde zoektocht naar emotie, verhaal en transformatie, elk uitgedrukt door onze unieke expressiemiddelen. Klaus Mäkelä vormt het geluid, chef-kok Anne-Sophie Pic maakt de smaak, Elias Crespin bezielt de ruimte en ik creëer de geur, maar onze gemeenschappelijke basis is het verlangen om te bewegen en betrokken te zijn. We verrijkten elkaars creatieve talen door nieuwe perspectieven en innovatieve ideeën te introduceren. Ze daagden me uit om buiten de traditionele grenzen van de parfumerie te denken, waardoor ik nieuwe concepten en media kon verkennen.
