Demonstranten in Iran beschrijven de verwoestende impact van het harde optreden

“Mijn vrienden zijn allemaal hetzelfde als ik. We kennen allemaal wel iemand die is omgekomen bij de protesten.”

Voor Parisa, een 29-jarige vrouw uit Teheran, was het harde optreden van veiligheidstroepen in Iran eerder deze maand anders dan alles wat ze ooit eerder had gezien.

“Bij de meest wijdverbreide protesten tot nu toe kende ik persoonlijk geen enkele persoon die werd gedood”, zei hij.

Parisa zei dat ze minstens dertien mensen kende die waren omgekomen sinds de protesten over de verslechterende economische omstandigheden op 28 december in de hoofdstad uitbraken en vervolgens escaleerden in een van de dodelijkste periodes van anti-regeringsonrust in de geschiedenis van de Islamitische Republiek.

Terwijl een mensenrechtengroep meldde dat het aantal bevestigde doden de 6.000 had overschreden, beschreven verschillende jonge Iraniërs die de afgelopen dagen met de BBC spraken, ondanks een bijna totale internet-shutdown, het dodental.

Parisa zei dat een 26-jarige vrouw die ze kende, werd gedood door een “kogelregen op straat” toen de protesten op donderdag 8 en vrijdag 9 januari door het hele land escaleerden en de autoriteiten met dodelijk geweld reageerden om ze te verpletteren.

Zelf nam hij donderdag deel aan protesten ten noorden van Teheran, die volgens hem vreedzaam verliepen.

“Niemand pleegde geweld en niemand kwam in botsing met de veiligheidstroepen. Vrijdagavond openden ze echter nog steeds het vuur op de menigte”, zei hij.

“De geur van buskruit en kogels vulde de buurt waar de botsingen plaatsvonden.”

Mehdi, 24, ook uit Teheran, uitte zijn inschatting van de omvang van de protesten en het geweld.

“Ik heb nog nooit iets gezien dat in de buurt kwam van dit soort kiezersopkomsten, moorden en geweld door veiligheidstroepen”, zei hij.

“Ondanks de moorden op donderdag (8 januari) en de dreiging van verdere moorden op vrijdag komen er nog steeds mensen naar buiten, omdat velen van hen het niet langer kunnen verdragen en niets meer te verliezen hebben”, voegde hij eraan toe.

Mehdi beschreef dat hij getuige was geweest van meerdere moorden op demonstranten van dichtbij door veiligheidstroepen.

“Ik zag een jonge man vlak voor mijn ogen gedood worden door twee scherpe kogels”, zei hij.

“De motorrijder schoot een jongeman met een geweer in het gezicht. Hij viel ter plekke en kon nooit meer overeind komen.”

Het in de VS gevestigde Human Rights Activists News Agency (Hrana) zei dat het tot nu toe de moord op minstens 6.159 mensen heeft bevestigd sinds het begin van de onrust, waaronder 5.804 demonstranten, 92 kinderen en 214 mensen die banden hebben met de regering. Ze onderzoeken ook meer dan 17.000 gemelde sterfgevallen.

Skylar Thompson, uit Hrana, vertelde de BBC dat het dodental waarschijnlijk zal stijgen.

“We doen er alles aan om ervoor te zorgen dat alle geverifieerde informatie die we rapporteren aanwezig is naast de naam en locatie”, voegde hij eraan toe.

Een andere groep, de in Noorwegen gevestigde Iran Human Rights (IHR), heeft gewaarschuwd dat het dodental de 25.000 zou kunnen overschrijden.

De Iraanse autoriteiten zeiden vorige week dat meer dan 3.100 mensen waren gedood, maar de meerderheid bestond uit veiligheidspersoneel of omstanders die werden aangevallen door “relschoppers”.

Het is de meeste internationale nieuwsorganisaties, waaronder de BBC, verboden om in Iran verslag uit te brengen. Maar een video waarin veiligheidstroepen live kogels op de menigte afvuren, is door de BBC geverifieerd.

Sahar, een 27-jarige uit de hoofdstad, zei dat hij zeven van de vermoorde mensen kende.

Hij beschreef hoe de reactie van de veiligheidstroepen op de rellen op 8 januari snel escaleerde.

Tijdens het protest die avond zochten Sahar en haar vrienden onderdak in een nabijgelegen huis nadat traangas was afgevuurd.

“Mijn vriend stak zijn hoofd uit het raam om te zien wat er aan de hand was en ze schoten hem in zijn nek”, zei hij.

Een andere vriend raakte gewond door kogels en bloedde later dood nadat hij het ziekenhuis had vermeden uit angst om te worden vastgehouden, aldus Sahar.

Sahar zei dat zijn derde vriend stierf terwijl hij werd vastgehouden door de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC).

“Zij (de agenten) vertelden de familie dat ze naar het inlichtingenbureau van de IRGC moesten komen. Na een paar dagen belden ze en zeiden: ‘Kom het lichaam halen.'”

Op 9 januari, zei Sahar, werden openlijk en ‘genadeloos’ scherpe kogels afgevuurd door geüniformeerde veiligheidsagenten.

“Ze richtten lasers op mensen en de lokale bevolking opende de deuren van de parkeerplaats zodat we ons konden verstoppen”, zei hij.

De communicatiestoring maakte het trauma nog groter.

“Momenteel is er helemaal geen nieuws”, zei Sahar. “Zonder internet of telefoonlijnen wisten we niet wat er met iemand gebeurde. We konden nauwelijks bellen om wat nieuws te krijgen.”

Parham, 27, beschreef het wijdverbreide gebruik van kogelgeweren door veiligheidstroepen in Teheran, waarbij ze zich specifiek richtten op de gezichten en ogen van demonstranten.

Een van zijn vrienden, Sina, 23, werd op 9 januari in zijn voorhoofd en oog geschoten.

“We brachten hem naar het ziekenhuis, maar de dokter kon ons alleen een recept geven en ons vertellen dat we snel moesten gaan”, zei Parham.

In het oogziekenhuis, voegde hij eraan toe, bleven gewonde demonstranten arriveren.

“Elke tien minuten voelde het alsof ze een andere persoon binnenbrachten die door kogels was geraakt.”

Een medewerker van het ziekenhuiscafé zei dat hij “70 mensen met oogletsel tijdens één dienst had zien binnenkomen”, aldus Parham.

Sina – bij wie nog steeds een kogeltje achter een van haar ogen en op haar voorhoofd zit – zei dat ze bang waren om in het eerste ziekenhuis gearresteerd te worden omdat ze een ID-nummer moesten opgeven, dus gingen ze naar een particulier oogziekenhuis.

Hij zei dat hij “geluk” had vergeleken met andere mensen die hij in het oogziekenhuis zag, die “pellets over hun hele gezicht en in beide ogen” hadden.

De BBC heeft medische documenten gezien op naam van Sina waarin stond dat er “een 5 mm dik metalen vreemd lichaam” achter haar oog zat.

De medische dossiers van een aantal andere demonstranten die schotwonden opliepen, zijn ook ontvangen en geverifieerd door de BBC.

Demonstranten en activisten beschreven ook een patroon van de weigering van de autoriteiten om de lichamen van de doden aan hun families over te dragen.

Mehdi zei dat de neef van zijn vriend werd vermoord en dat zijn familie van ambtenaren te horen kreeg dat ze een grote som geld moesten betalen om zijn lichaam in ontvangst te nemen of ermee in te stemmen dat hij op de lijst van de veiligheidstroepen zou worden geplaatst.

“Ze zeiden: ‘Betaal 1 miljard tomans (ruim 7.000 dollar; £ 5.000) zodat we zijn lichaam aan de familie kunnen overhandigen, of je moet zeggen dat hij lid was van de Basij en een martelaar was voor de openbare veiligheid en het bestrijden van onrust.’”

Navid, een 38-jarige uit Isfahan, zei ook dat twee goede vrienden wier familieleden waren vermoord het ultimatum hadden aanvaard.

“Ze zeiden dat je een bedrag van enkele duizenden dollars moet betalen of dat we Basij-kaarten moeten uitgeven zodat ze tot de doden van de veiligheidstroepen behoren”, citeerde hij zijn vrienden.

Mensenrechtengroeperingen hebben gewaarschuwd dat deze praktijk de families van de demonstranten heeft gestraft en het ware dodental heeft verdoezeld.