De verrassende geboorte van een jongen brengt hoop voor een Amazonestam die met uitsterven wordt bedreigd en er nog maar drie meisjes over zijn

São Paulo – Pugapia en haar dochters, Aiga en Babawru, leefden jarenlang als de enige overlevende leden van Akuntsu, een inheems volk dat verwoest was door door de overheid gesteunde pogingen om delen van het Amazone-regenwoud te ontwikkelen. Naarmate ze ouder werden zonder kinderen te krijgen, voorspelden velen dat Akuntsu zou verdwijnen als de vrouw stierf.

Dat veranderde in december, toen Babawru — de jongste van de drie, in de veertig — bevallen van een jongen. De komst van Akyp brengt niet alleen hoop voor de nakomelingen van Akuntsu, maar ook voor de inspanningen om het even kwetsbare regenwoud te beschermen.

“Dit kind is niet alleen een symbool van het verzet van het Akuntsu-volk, maar ook een bron van hoop voor de inheemse bevolking”, zegt Joenia Wapichana, voorzitter van het Braziliaanse agentschap voor inheemse bescherming, bekend als Funai. “Hij vertegenwoordigt hoeveel erkenning, bescherming en rentmeesterschap van dit land nodig is.”

Het beschermen van inheemse gebieden wordt algemeen gezien als een van de meest effectieve manieren om de ontbossing in het Amazonegebied, het grootste regenwoud ter wereld en een belangrijke regelaar van het mondiale klimaat, tegen te gaan. Onderzoekers waarschuwen dat aanhoudend bosverlies de opwarming van de aarde zou kunnen versnellen. Uit een analyse uit 2022 van MapBiomas, een netwerk van niet-gouvernementele groepen die landgebruik monitoren, bleek dat inheemse gebieden in Brazilië in drie decennia slechts 1% van de inheemse vegetatie verloren, vergeleken met 20% van het particuliere land in het hele land.

In de staat Rondonia, waar Akuntsu woont, is ongeveer 40% van het oorspronkelijke bos gekapt, en wat onaangeroerd blijft, bevindt zich voornamelijk in natuurbehouds- en inheemse gebieden. Akuntsu Land valt op satellietbeelden op als een boseiland omringd door veeweiden en sojabonen- en maïsvelden.

De ontbossing in Rondonia komt voort uit door de overheid gesteunde pogingen om het regenwoud te bezetten tijdens het militaire regime van Brazilië in de jaren zeventig. Ongeveer tegelijkertijd stimuleerde een infrastructuurprogramma, gedeeltelijk gefinancierd door de Wereldbank, de binnenlandse migratie naar het Amazonegebied, inclusief de aanleg van een snelweg door de staat.

Volgens censusgegevens is de bevolking van Rondonia in de jaren tachtig meer dan verdubbeld. Kolonisten kregen landtitels beloofd als ze het bos zouden kappen voor landbouw en liepen het risico hun claims te verliezen als de inheemse bevolking aanwezig was, wat leidde tot gewelddadige aanvallen door ingehuurde schutters tegen inheemse groepen, waaronder Akuntsu.

Funai maakte in 1995 voor het eerst contact met Akuntsu en vond zeven overlevenden. Deskundigen denken dat hun bevolking tien jaar eerder rond de twintig telde, toen ze werden aangevallen door boeren die de regio probeerden te koloniseren. Funai-agenten vonden bewijs van de aanval en toen ze contact opnamen met Akuntsu, vertelden de overlevenden hem wat er was gebeurd. Sommigen hebben nog steeds schotwonden.

De laatste Akuntsu-man stierf in 2017. Sindsdien woont Babawru bij zijn moeder, Pugapia, en Aiga, zijn zus. De vrouwen, wier exacte leeftijd onbekend is, kozen ervoor om geïsoleerd te blijven van de niet-inheemse wereld en toonden er geen interesse in.

In 2006 verleende Funai territoriale bescherming aan Akuntsu en richtte het Rio Omere Traditional Land op, dat ze vervolgens deelden met de Kanoe-gemeenschap. De twee groepen, ooit vijanden, begonnen contact te leggen, meestal via bemiddeling door ambtenaren. De relatie is complex en vereist niet alleen samenwerking, maar ook culturele verschillen en taalbarrières.

De Associated Press verzocht via Funai om gefaciliteerde interviews met de vrouwen, maar het bureau reageerde niet.

Amanda Villa, een antropoloog van het Observatorium van Geïsoleerde Volkeren, zei dat Akuntsu-vrouwen afhankelijk zijn van Kanoe-mannen voor taken die als mannelijk worden beschouwd, zoals jagen en velden ontginnen. De twee groepen wisselden ook spirituele kennis uit — Kanoe’s huidige spirituele leider leerde bijvoorbeeld van het overleden hoofd van de Akuntsu-familie.

Maar de belangrijkste ontwikkeling voor de toekomst van Akuntsu vond misschien vorig jaar plaats, toen Babawru zwanger werd van een Kanoe-man.

Taalkundige Carolina Aragon is de enige buitenstaander die met de drie vrouwen kan communiceren na jarenlang hun taal te hebben bestudeerd en gedocumenteerd. Hij werkt nauw samen met Funai en vertaalt bijna dagelijkse gesprekken via videogesprekken. Aragon ondersteunde Babawru ook op afstand tijdens haar bevalling en was bij haar tijdens de echo die haar zwangerschap bevestigde.

Aragon zei dat Babawru geschokt was toen hij het nieuws hoorde. “Ze zei: ‘Hoe kan ik zwanger worden?'” Aragon herinnerde zich dat Babawru geen voorzorgsmaatregelen altijd nam om te voorkomen dat hij zwanger zou worden.

De overlevende Akuntsu-vrouwen hebben besloten dat ze geen moeder zullen worden. De beslissing werd niet alleen ingegeven door de afwezigheid van andere mannen in hun gemeenschap, maar ook door de overtuiging dat hun wereld ongeorganiseerd was – omstandigheden die volgens hen ongeschikt waren voor het opvoeden van kinderen.

“Je kunt deze beslissingen rechtstreeks herleiden tot de context van het geweld dat ze hebben meegemaakt”, zegt Villa, de antropoloog. “Ze hadden een nogal rampzalig inzicht.”

Akuntsu gelooft dat ze geen nieuw leven in de wereld kunnen brengen zonder Akuntsu-mannen die niet alleen taken kunnen uitvoeren, maar ook kunnen onderwijzen die als de verantwoordelijkheid van mannen worden beschouwd, zoals jagen en sjamanisme.

“Het uiteenvallen van de sociale relaties na de genocide heeft hun leven gevormd en zich in de loop der jaren verdiept. Dit zet mensen aan het denken — en denk nog eens na — de toekomst’, zei Aragon. ‘Maar de toekomst kan iedereen verrassen. Er is een jongetje geboren.”

Aragon zei dat de vrouwen een “nieuw hoofdstuk” begonnen, waarbij ze ervoor kozen het kind te verwelkomen en hun tradities aan te passen met de steun van Kanoe en Funai. Villa zei dat het feit dat de pasgeborene een jongen was, de mogelijkheid creëerde om mannelijke rollen zoals jagers te herstellen.

Onderzoekers en functionarissen die lang met de drie vrouwen hebben samengewerkt, begrijpen dat de bescherming van het gebied afhangt van het voortbestaan ​​van Akuntsu als natie. Ze proberen een herhaling te voorkomen van wat er is gebeurd met Tanaru, een inheemse persoon die werd gevonden nadat hij tientallen jaren alleen en zonder contact had gewoond.

Na de ontdekking hadden de autoriteiten moeite om de Tanaru-regio te beschermen. Na hij stierf in 2022niet-inheemse groepen begonnen het land te betwisten. Eind vorig jaar heeft de federale overheid het gebied eindelijk beveiligd en er een beschermde natuurbeschermingseenheid van gemaakt.

A rapport Vorig jaar gepubliceerd door Survival International, een in Londen gevestigde organisatie voor inheemse rechten, zei dat bijna 65% van de 196 ongecontacteerde inheemse groepen die in 10 landen zijn geïdentificeerd, te maken kregen met bedreiging door houtkapongeveer 40% uit de mijnbouw en ongeveer 20% uit de landbouwindustrie. Hij waarschuwde dat de helft van de groep “kan worden weggevaagd binnen tien jaar als overheden en bedrijven niets doen om de dreiging het hoofd te bieden.

Wapichana van Funai zei dat Babawru’s kind “de hoop vertegenwoordigt dat de volgende generatie een inheems volk zal omvatten, een Akuntsu, die het voortbestaan ​​van deze gemeenschap verzekert.”

Door jaren van zorgvuldig werk verzekerde Funai de territoriale bescherming van Akuntsu en hielp hij de betrekkingen met Kanoe te bevorderen. De organisatie regelt ook spirituele steun van geallieerde sjamanen, waardoor de vrouwen zich veilig kunnen voelen en nieuw leven in de wereld kunnen brengen na tientallen jaren van angst en verlies.

Akuntsu vormt een emotionele band met het bos en de vogels. Nu versterken ze die banden met nieuw menselijk leven in hun wereld.

‘Wat voor soort relatie heeft deze jongen met zijn eigen territorium?’ zei Aragon. Ik hoop dat het het beste zal zijn, want hij heeft daar alles wat hij nodig heeft.”