De belangrijkste vraag is nu of de kloof tussen Saoedi-Arabië en de VAE weer normaal zal worden of groter zal worden, zegt Marc Lynch, hoogleraar politieke wetenschappen en internationale zaken aan de George Washington Universiteit.
SARAH MCCAMMON, HOST:
Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten hebben een lange geschiedenis als nauwe bondgenoten in het Midden-Oosten. Er begonnen scheuren in de relatie te ontstaan tijdens de burgeroorlog in Soedan, toen de twee landen tegengestelde facties steunden. In december van dit jaar veranderde de confrontatie in een directe militaire aanval van het Saoedische leger en zijn bondgenoten op de Verenigde Arabische Emiraten en zijn bondgenoten in Jemen. Als reactie op de massale militaire actie van Saoedi-Arabië kondigden de VAE de terugtrekking aan van al hun troepen uit Jemen. Om deze ontwikkelingen beter te begrijpen hebben we Marc Lynch, hoogleraar politieke wetenschappen en internationale betrekkingen aan de George Washington University. WELKOM.
MARC LYNCH: Hallo. Bedankt dat je mij hebt.
MCCAMMON: Saudi noemt Jemen een rode lijn voor de Saoedische nationale veiligheid. Ze lanceerden in 2015 een groot offensief om de controle over hun bondgenoten in Jemen te herstellen, een offensief dat ook door de VAE werd uitgevoerd. Kunt u ons om te beginnen helpen begrijpen wat Saoedi-Arabië op het spel staat in Jemen?
LYNCH: Als je geografisch kijkt, kun je zien dat Jemen nauwe en diepe banden onderhoudt met Saoedi-Arabië op het Arabische schiereiland. Er is een lange landgrens. Er zijn stamverhoudingen aan de grens. En er is een lange geschiedenis waarin Saoedi-Arabië een leidende positie in Jemen probeerde te verwerven, en de VAE maken deel uit van die coalitie. Maar ze hebben hier verschillende benaderingen voor. De Saoedi’s hebben een lange en nauwe geschiedenis met Jemen, inclusief het binnenland en de brede geografische dekking van het land, terwijl de Verenigde Arabische Emiraten meer geïnteresseerd waren in de haven van Aden en de maritieme routes naar de Rode Zee, waardoor ze uiteindelijk de krachten binnen het bondgenootschap verdeelden en min of meer hun eigen weg gingen in een algemeen op één lijn liggende anti-Houthi-coalitie.
MCCAMMON: Ik wil meer praten over de Rode Zee. De VAE heeft, zoals u opmerkt, geprobeerd haar invloed daar te vergroten en steunde uiteindelijk separatistische facties in Jemen en nam de controle over verschillende eilanden in Jemen over, waaronder het eiland Socotra, dat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat. Wat is het grotere doel? Wat zijn de doelstellingen van de VAE in Jemen en de Rode Zee?
LYNCH: Dus de VAE hebben geduldig wat ik zou noemen een maritiem imperium opgebouwd, gebaseerd op controle over havens in de Hoorn van Afrika en het Arabische schiereiland, en Aden is daar een belangrijk onderdeel van, net als het eiland Socotra. Maar het komt ook voor in Somaliland en Djibouti en langs de Hoorn van Afrika. Dit is bedoeld om hen een dominante positie te geven in de regio van de Indische Oceaan en de Rode Zee.
MCCAMMON: Nu weten ze zeker dat ze in strijd zouden zijn met de Saoedische belangen in de regio. Wat is de wiskunde daar?
LYNCH: De VAE en Saoedi-Arabië hebben dus al jaren nauwe banden, maar ze begonnen uit elkaar te drijven, het meest dramatisch met het besluit van de VAE om zich aan te sluiten bij de Abraham-akkoorden en zich aan te sluiten bij Israël. Saoedi-Arabië heeft daar eigenlijk geen probleem mee. Ze hebben ook normalisatieovereenkomsten met Israël besproken, zowel met de regering-Biden als met de regering-Trump. Maar ze zijn niet bepaald gecharmeerd van de nauwe band die de VAE met Israël heeft, en van de pogingen van de VAE om dit land te gebruiken als een manier om de inspanningen van de VAE om een leider te zijn in de Arabische wereld kracht bij te zetten.
Wat de Abraham-akkoorden anders maakt dan alle eerdere benaderingen van vredesopbouw in het Midden-Oosten, is dat het in wezen de Palestijnse kwestie volledig omzeilt. En in het verleden werd het fundamentele Arabische standpunt gekoppeld aan het Saoedische vredesinitiatief uit 2002, waarin werd gesteld dat de normalisatie van de betrekkingen met Israël afhankelijk zou zijn van een Palestijnse staat. De Emiraten zeiden feitelijk: nee, we zullen de Palestijnen niet langer gijzelen, en we zullen alleen onze eigen belangen nastreven door deze overeenkomst met Israël te sluiten. Dit vormt een duidelijke uitdaging voor het consensusstandpunt dat Saoedi-Arabië al jaren steunt.
MCCAMMON: Zoals altijd veel complexe dynamiek in het spel. Waar let je op? Wat denk je dat er de komende maanden en jaren zal gebeuren?
LYNCH: Welnu, op de korte termijn denk ik dat iedereen ernaar kijkt om te zien of de retoriek zal afnemen en de Samenwerkingsraad van de Golf al deze kwesties opzij zal zetten en terug zal gaan naar hoe de zaken waren. Dit is een al lang bestaand patroon in relaties in de Golfstaten, waarbij je intense conflicten zult hebben en dan, als de tijd rijp is, iedereen elkaar kust en het goedmaakt, en ze weer verder gaan met hun normale gang van zaken. Je zag het met de vier jaar durende blokkade van Qatar. Dat eindigde in 2021, en nu, weet je, is het alsof dat niet is gebeurd.
Iets anders waar we volgens mij op onze hoede voor moeten zijn, is de mate waarin deze nieuwe door Saoedi-Arabië geleide coalitie iets vertegenwoordigt dat bedoeld is om Israël uit te dagen. Probeert Israël werkelijk met geweld de hegemonie in de regio te vestigen, en welke impact zal dat op ons hebben? Het is dus mogelijk dat de Saoedische coalitie die ik beschreef bedoeld was om in zekere zin de groeiende macht van Israël, waarvan de VAE als speerpunt wordt gezien, in evenwicht te brengen.
MCCAMMON: Dat is professor Marc Lynch van de George Washington Universiteit. Bedankt voor uw tijd.
LYNCH: Dank je.
Copyright © 2026 NPR. Alle rechten voorbehouden. Bezoek onze website gebruiksvoorwaarden En toestemming pagina binnen www.npr.org voor meer informatie.
De nauwkeurigheid en beschikbaarheid van NPR-transcripties kunnen variëren. De transcriptietekst kan worden herzien om fouten te corrigeren of updates aan de audio aan te passen. Audio op npr.org kan na de oorspronkelijke uitzending of publicatie worden bewerkt. Het officiële verslag van een NPR-programma is een audio-opname.
