MISOOL, Indonesië — Er is een explosie van kleur onder de oppervlakte van Raja Ampat, een afgelegen archipel in het oosten van Indonesië, waar haaien, manta’s en schildpadden samen met scholen vissen door zeewaaierkoraalformaties glijden, waarvan sommige alleen in de wateren voorkomen.
“Er is geen andere plek op aarde waar zoveel vissen, koralen en al het andere op één kleine plaats te vinden zijn”, zegt Mark Erdmann, een Amerikaanse koraalrifbioloog die meer dan twintig jaar de regio heeft bestudeerd en een centrale figuur was bij het opbouwen van het natuurbehoudsmodel van Raja Ampat.
Deze wereldberoemde duikarchipel ligt in het hart van de Koraaldriehoek, ten zuidwesten van Papoea, waar sterke oceaanstromingen voedingsstoffen vervoeren die in stand houden wat wetenschappers beschrijven als het meest biodiverse mariene ecosysteem ter wereld.
Het ecosysteem van Raja Ampat werd lang beschouwd als een mondiaal model voor het behoud van de zee en staat nu onder druk, nu de zorgen over de uitbreiding van de nikkelmijnbouw en het toenemende internationale toerisme toenemen.
Koraalriffen hebben er niet altijd zo gezond uitgezien als nu. In het begin van de jaren 2000 gebruikten vissers uit andere delen van Indonesië en Zuidoost-Azië explosieven en grote netten, waardoor koraal werd vernietigd, haaienpopulaties werden gedecimeerd en lokale mensen die afhankelijk waren van de visserij gedwongen werden om tot 10 kilometer uit de kust te reizen om hun vangst te vangen.
In die jaren vertrouwde de regering op de mijnbouw- en bosbouwsector als de belangrijkste aanjagers van de economie in de regio.
Die trend zal in 2023 beginnen te veranderen wanneer een mariene evaluatie uitgevoerd door Conservation International gesprekken op gang brengt tussen lokale leiders en milieugroeperingen over hoe het beschermen van de wateren van Raja Ampat kan zorgen voor voedselzekerheid en inkomsten uit duurzaam toerisme, terwijl een van de belangrijkste mariene ecosystemen behouden blijft.
“We nemen verschillende leiders mee om meer ontwikkelde gebieden zoals Bunaken en Bali te bezoeken, in de hoop dat ze zelf van dichtbij de voordelen van het beheer van natuurlijke hulpbronnen kunnen zien”, zegt Syafri Tuharea, een natuurbeschermingsexpert die leiding geeft aan het Raja Ampat Marine Conservation Area.
De uitwisseling werd de basis voor 10 beschermde mariene gebieden die in 2007 werden opgericht, met een oppervlakte van 2 miljoen hectare (4,9 miljoen acres), inclusief 45% van de koraalriffen, zeegrasvelden en mangrovebossen van Raja Ampat.
Tegenwoordig patrouilleren lokale gemeenschappen in de wateren, handhaven ze de visserijregels en houden ze toezicht op de toeristische activiteiten, die grotendeels worden gefinancierd uit de inkomsten uit het toerisme, onder meer uit de toegangsprijs van 700.000 roepia ($40) voor het mariene park.
Na twintig jaar bescherming zijn de resultaten aanzienlijk. Uit een rapport uit 2024 van de Misool Foundation, een van de eilanden onder het beschermde mariene gebied, bleek dat de biomassa van vissen met 109% was toegenomen – een maatstaf die dient als indicator voor de gezondheid van ecosystemen.
Diezelfde wateren herbergen nu 2.007 gedocumenteerde rifmanta’s, een groot aantal gezien het feit dat de soort kwetsbaar is voor uitsterven als gevolg van overbevissing in een groot deel van de Indo-Pacifische oceaan.
Deze successen op het gebied van natuurbehoud vonden plaats naast een bredere transitie naar hernieuwbare energie, een verandering die de vraag naar nikkel snel doet toenemen.
De regering heeft in 2025 nieuwe concessies voor de nikkelmijnbouw verleend op drie eilanden in het noordelijke deel van Raja Ampat, waarvan sommige zich binnen het door UNESCO uitgeroepen Global Geopark-gebied bevinden en dicht bij de beste duiklocaties liggen.
Nikkel is een sleutelcomponent in batterijen voor elektrische voertuigen en is essentieel voor de aanleg van infrastructuur voor de opwekking van wind- en zonne-energie. Dit is van cruciaal belang geweest voor de economische ontwikkeling van Indonesië; volgens gegevens beschikt het land over ongeveer 43% van de mondiale reserves. Amerikaans geologisch onderzoek.
Mijnbouw heeft spanningen aangewakkerd in gemeenschappen, waar bewoners afhankelijk zijn van de visserij en het toerisme, die beide bedreigd kunnen worden.
Naar aanleiding van een publieke woede afgelopen zomer, vier concessies ingetrokkener is echter nog steeds één eiland op Gag Island, waar de mijnbouw in 2017 begon.
“Zwaar materieel, graafmachines, bulldozers – ze zijn er nog steeds (op de eilanden)”, zegt Timon Manurung, directeur van de Indonesische milieugroep Auriga Nusantara.
Hij zei dat niemand verantwoordelijk was voor het herstellen van de schade die al was ontstaan.
De milieurisico’s van de nikkelwinning worden nog verergerd door de geografische omstandigheden van de eilanden, die steil zijn en veel neerslag ontvangen, omstandigheden die ervoor kunnen zorgen dat sediment van mijnbouwlocaties rechtstreeks in zee terechtkomt.
Uiteindelijk zal dit de dood van koraalriffen veroorzaken, zegt Tuharea, de manager van het mariene park.
De getroffen zone ligt ook langs een belangrijke migratiecorridor voor rifmantaroggen, een van de grootste toeristische trekpleisters van de archipel.
Naast de mariene rijkdommen beschikt de regio ook over uitgestrekte zeegrasvelden en mangrovebossen – kustecosystemen die volgens het Milieuprogramma van de VN slechts 0,1% van de zeebodem en 1% van de mondiale tropische bossen uitmaken. Het functioneert als een krachtige natuurlijke put om koolstofdioxide te absorberen en het klimaat te helpen reguleren.
Uit een onderzoek van milieugroep Manurung uit maart bleek dat de ontbossing bijna 1.000 hectare (ongeveer 2.500 hectare) had bereikt.
“Het lijkt misschien niet veel voor Indonesië, maar voor kleine eilanden betekent het veel”, zei hij.
Op een uitkijkplatform met uitzicht op de West Waigeo-archipel in Raja Ampat keken bezoekers uit Frankrijk, Spanje en de Verenigde Staten naar boten die zeilden in turquoise en blauwe tinten.
De bezoekersaantallen zijn de afgelopen tien jaar stabiel gebleven, maar het bezoekersprofiel is dramatisch veranderd. Buitenlandse toeristen domineren nu de bezoeken aan Raja Ampat en zijn goed voor 95% van de ongeveer 42.000 jaarlijkse bezoekers. Volgens gegevens van Raja Ampat Regency is het binnenlandse toerisme de afgelopen tien jaar met ruim tweederde afgenomen.
Internationale toeristen reizen vaker per liveaboard-boot voor een duiktrip van een week. Dit aantal is de afgelopen tien jaar snel toegenomen, volgens Kristanto Umbu Kudu, die al 25 jaar duikers door deze wateren begeleidt.
Natuurbeschermers zeggen dat dit de druk op koraalriffen vergroot als gevolg van verankering, evenals het dumpen van afval en afval.
“Onze gegevens geven aan dat er in 2024 218 toeristenschepen zullen zijn”, zegt Tuharea. “Kun je je voorstellen hoeveel vierkante meter koraalrif zal worden vernietigd door dat anker?”
De autoriteiten overwegen nu afmeersystemen en beperken het aantal schepen.
Bij Blue Magic, een van de beste duikplekken van de archipel, is het ooit kristalheldere water nu gevuld met roze kwallen die verstrikt zijn in afval.
“Het is iets dat mijn hart nog steeds breekt elke keer als ik die grote vlotten van drijvend plastic zie”, zei Erdmann.
Voor duikers die koraalriffen over de hele wereld hebben verkend, staat Raja Ampat nog steeds alleen. Pol Ramos, een Spaanse mariene bioloog en mede-oprichter van Odicean, een project dat mariene educatie combineert met duikexpedities naar de regio, zegt dat het ecosysteem werkelijk buitengewoon is.
“Dit is een van de weinige plekken ter wereld, afgezien van het Amazonegebied, waar de biodiversiteit jaar na jaar toeneemt”, zei hij.
Volgens Erdmann herbergt Raja Ampat ongeveer 75% van ’s werelds bekende harde koraalsoorten en meer dan 1.700 vissoorten.
Maar wat op het spel staat, is niet alleen het verlies van ecosystemen, maar ook de genetische diversiteit die ze bevatten. Elke soort draagt miljoenen jaren aan evolutionaire informatie met zich mee, gecodeerd in zijn DNA, dat Erdmann beschrijft als een bibliotheek met oplossingen van de natuur.
“Nu we een steeds onzekerder toekomst tegemoet gaan als gevolg van de klimaatverandering,” zei Erdmann, “is het de genetische diversiteit die we moeten aanpakken in termen van hoe we ons aanpassen.”
___
De klimaat- en milieuverslaggeving van Associated Press ontvangt financiële steun van particuliere stichtingen. AP is als enige verantwoordelijk voor alle inhoud. Zoek AP standaard om te werken met filantropie, een lijst van supporters en gefinancierde dekkingsgebieden in AP.org.
