In 2024 wij meer broeikasgassen uitstoten in onze atmosfeer in één jaar vergeleken met het voorgaande jaar. De stijging ten opzichte van 2023 is klein – 0,8 procent – maar de mondiale emissies stijgen nog steeds, ook al zegt de wetenschap dat we de mondiale emissiecurve moeten kunnen ombuigen in 2020 gedaald.
Emissies in onze atmosfeer spelen een rol bij het opwarmen van de aarde, het verzuren van de oceanen en het veroorzaken van rampen veroorzaakt door klimaatverandering: hittegolven, branden, overstromingen, droogtes en stormen. Voor sommige klimaateffecten kan vernietiging worden gevolgd door uitputtende herstelinspanningen. Maar voor de meeste natuurlijke systemen, zoals tropische koraalriffen, heeft de druk die we op deze ecosystemen uitoefenen het stadium van permanente achteruitgang en totale ineenstorting bereikt.
Nu we de opwarming van de aarde met 1,5 graden Celsius naderen – de wereldwijd overeengekomen limiet in de Overeenkomst van Parijs –we lopen het risico een omslagpunt te veroorzaken. Het zijn slapende reuzen en als ze gezond zijn, verminderen ze stress en koelen ze de planeet af; systemen met drempels die, indien overschreden, onomkeerbare veranderingen zouden veroorzaken, van verminderde stress naar verhoogde stress, waardoor een verlies aan de veerkracht van de aarde zou worden veroorzaakt en het tempo van de veranderingen zou worden versneld.
Wanneer het kritieke punt is overschreden, is er ook een niet-triviaal risico op een gevaarlijke cascade, namelijk dat de eerste reeks kantelsystemen een impact heeft op andere kantelelementen, waardoor deze elementen over hun drempel worden geduwd, waardoor een reeks dominostenen wordt geactiveerd en de mogelijkheid dat de aarde zich uit haar stabiele toestand beweegt verder wordt vergroot.
Veel belangrijke elementen zijn nu algemeen bekend: het Amazone-regenwoud, de Groenlandse ijskap en Atlantische meridionale kantelcirculatie (of AMOC). Op welk niveau van opwarming ze het kritieke punt zullen passeren, wordt echter nog steeds door de wetenschap onderzocht en beperkt.
Voor sommige systemen is echter wij hebben veel hoger zekerheid. Tropische koraalrifsystemen – regenwouden in de oceaan – staan bekend om hun biodiversiteit, onvoorstelbare rijkdom aan kleuren en leven, bieden broedplaatsen voor talloze vissoorten en voorzien in het levensonderhoud van meer dan 400 miljoen mensen. Bossen zullen waarschijnlijk ook een van de eerste ecosystemen zijn die volledig verloren gaan door de klimaatverandering als we geen verandering zien in de maatregelen om de uitstoot terug te dringen.
Dit zou zeer schadelijk zijn. Naast hun belang voor het milieu vormen koraalriffen de ecologische basis voor grote sectoren van de wereldeconomie, waaronder toerisme en visserij. ter waarde van tientallen miljarden dollars. Dat doen zij ook belangrijke natuurlijke bescherming voor veel kustgebieden tegen stormen en erosie.
Het grootste koraalrif ter wereld en het rijkste mariene ecosysteem ter wereld – het Great Barrier Reef van Australië –in 2025 opnieuw een massale bleekgebeurtenis ervaren. Verbleking treedt op wanneer koraal algen in zijn systeem verdrijft en bleekwit wordt. Koralen zijn dieren die in symbiose leven met algen. Hoewel ze koraalverblekingsgebeurtenissen kunnen overleven, hebben ze tijd nodig om te herstellen. Maar ook het Great Barrier Reef ondervond dit in 2024. En in 2022, 2020, 2017 en 2016.
