Opschorting van vluchten van Air Canada naar Cuba nadat het land luchtvaartmaatschappijen had gewaarschuwd voor een brandstoftekort, betekende dit de laatste klap voor de economie van het eiland, onder toenemende druk van de regering-Trump.
Cuba heeft economische tegenslagen meegemaakt vóór de Amerikaanse president Donald Trump het effectief afsnijden van olietransporten naar het eiland door de belangrijkste leverancier te blokkeren, Venezuelaen dreigde met tarieven tegen elk land dat tussenbeide kwam om het gat op te vullen.
Nadat de VS begin januari de Venezolaanse president Nicolas Maduro had gearresteerd, voorspelde Trump dat de Cubaanse regering “op het punt stond te vallen”.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio vertelde de senatoren eind vorige maand tijdens een hoorzitting dat “we graag veranderingen zouden zien” in het regime, maar voegde eraan toe dat de VS dergelijke veranderingen niet zouden “doorvoeren”.
Het Witte Huis noemde Cuba een “ongebruikelijke en buitengewone bedreiging” voor de VS vanwege de alliantie van het communistische land met Rusland, China en Iran.
Vorige week sprak de Cubaanse president Miguel Díaz-Canel zei dat zijn regering bereid was te onderhandelen met een regering-Trump die een deel van de economische pijn zou kunnen verzachten. Of dat de val van de Cubaanse regering betekent, blijft een open vraag.
“Misschien bereiken we een breekpunt”, zegt Max Cameron, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit van British Columbia, die Latijns-Amerika bestudeert.
Cuba kampt al jaren met brandstoftekorten, en vooral sinds het uitbreken van de COVID-19-pandemie, toen de Venezolaanse staatsoliemaatschappij PDVSA de export verminderde om brandstoftekorten in eigen land te voorkomen.
Andere leveranciers, zoals Rusland en Mexico, hebben ook de olietransporten verminderd, wat volgens de Cubaanse regering het gevolg is van nieuwe Amerikaanse sancties die eerst tijdens de ambtstermijn van Trump en daarna door de voormalige Amerikaanse president Joe Biden zijn opgelegd.
Dit tekort veroorzaakte stroomuitval op het door brandstof aangedreven elektriciteitsnet van het eiland. In 2024, de gehele bevolking van ruim 10 miljoen mensen werd in duisternis gehuld wanneer het netwerk geen brandstof meer heeft.
Cubanen hebben de afgelopen jaren ook te maken gehad met tekorten aan voedsel en medicijnen, die werden verergerd door orkanen die de levering van essentiële goederen verstoorden.
Ontvang het laatste nationale nieuws
Voor nieuws dat van invloed is op Canada en de rest van de wereld kunt u zich aanmelden om de laatste nieuwswaarschuwingen direct bij u te ontvangen zodra het zich voordoet.
Trumps olieblokkade van Venezuela, en 29 januari besteld dat landen onderworpen zouden worden aan tarieven als ze olie aan Cuba zouden leveren, wat het lijden waarmee het land te maken kreeg verder zou vergroten.
Diaz-Canel heeft noodmaatregelen opgelegd, waaronder het verkorten van de werkweek en de schooldag, het beperken van het vervoer tussen provincies en het rantsoeneren van brandstof voor essentiële diensten.
‘Ik weet dat we moeilijke tijden zullen doormaken. Maar we zullen ze samen overwinnen, met creatieve veerkracht’, zei hij tijdens een zeldzame persconferentie op 5 februari, waar hij de bewoners vertelde dat ze ‘opofferingen’ moesten doen en ‘terug moesten vechten’.
Mark Entwistle, die van 1993 tot 1997 ambassadeur van Canada in Cuba was, zei dat de drukcampagne van Trump tegen Cuba ook landen als Canada in een “slechte greep” bracht.
“De realiteit is dat we de vrijhandelsovereenkomst tussen Canada, de VS en Mexico moeten beheren en heronderhandelen”, zei hij in een interview.
“De Canadese regering … moet de Amerikaanse betrekkingen op een slimme manier beheren, (maar tegelijkertijd) wil niemand zien dat een ander land in Amerika gepest en verpletterd wordt en mogelijk in chaos terechtkomt.”
Entwistle zei dat de federale overheid ook de veiligheid en beveiliging van duizenden Canadezen in Cuba moet garanderen.
Global Affairs Canada zegt op de hoogte te zijn van ruim 7.200 Canadezen in Cuba en consulaire bijstand te verlenen aan iedereen die daarom vraagt.
Het wijst er ook op reisadvies van de overheid voor Cubadie op 3 februari werd geüpgraded om reizigers te waarschuwen ‘voorzichtig te zijn’, daarbij verwijzend naar steeds erger wordende stroomstoringen en tekorten aan basisbehoeften.
Canadezen zijn lange tijd een belangrijke markt geweest voor de lucratieve toeristenindustrie van Cuba, die ooit jaarlijks 3 miljard dollar genereerde, maar moeite heeft gehad om terug te keren naar het niveau van vóór de pandemie. Veel resorts zijn gedwongen hun boekingen te sluiten of te verminderen vanwege brandstof- en voorraadtekorten.
Vorig jaar bezochten ongeveer 754.000 Canadezen het eiland, 12 procent minder dan het jaar daarvoor en ruim onder het jaargemiddelde van 1,3 miljoen mensen vóór de pandemie, volgens Cuba’s nationale statistiekbureau ONEI.
Dit aantal overtreft nog steeds andere toonaangevende markten zoals Rusland en zelfs Cubaanse staatsburgers die vanuit de VS komen, en overtreft zelfs het gecombineerde aantal bezoekers uit verschillende andere landen.
Pedro Monreal, een Cubaanse econoom, zei deze week tegen X dat de Cubaanse toeristenindustrie steeds afhankelijker wordt van Canadese bezoekers, en dat de recente daling van de bezoekersaantallen een “longontsteking” in de toeristische sector heeft veroorzaakt.
De vraag wie de schuldige is van de Cubaanse economische crisis heeft aanleiding gegeven tot debat tussen de Cubaanse regering en de Verenigde Staten.
Amerika kent sinds het begin van de jaren zestig een economisch embargo tegen Cuba, kort na de socialistische revolutie onder leiding van Fidel Castro in 1959. Het embargo werd in de jaren negentig in de wet vastgelegd en is sindsdien op verschillende punten versoepeld en versterkt.
Een periode van hernieuwde betrekkingen tussen de VS en Cuba onder de regering-Obama eindigde toen Trump in 2017 het Witte Huis overnam, een aanpak die onder de regering-Biden werd voortgezet.
Díaz-Canel zei vorige week dat de Amerikaanse sancties het land tussen maart 2024 en februari 2025 meer dan 7,5 miljard dollar hadden gekost, en noemde de ‘energieblokkade’ opgelegd door Trump ‘psychologische oorlogsvoering’.
Rubio, de zoon van Cubaanse immigranten met nauwe banden met de Cubaanse gemeenschap in Miami, vertelde op 28 januari aan de Amerikaanse Senaatscommissie voor buitenlandse betrekkingen dat de economische problemen van Cuba de schuld waren van decennia van wanbeheer door de overheid.
“Het lijden op het platteland van Cuba is acuut en diep, en dit komt niet door het embargo. Het is omdat ze niet weten hoe ze de economie moeten runnen”, zei hij.
“Wat was de schuld van het Amerikaanse embargo dat Cuba, een van de grootste suikerproducenten ter wereld, daartoe bracht? importeert nu suiker? Omdat geen van hun sectoren van de samenleving werkt. Het was bevroren en kapot.”
Entwistle en Cameron zeiden dat beide partijen gedeeltelijk verantwoordelijk waren voor de huidige situatie. Ze zeggen dat Cuba’s investeringen in gezondheidszorg en sociale diensten, hoewel lovenswaardig, ten koste gaan van de infrastructuur die al tientallen jaren in verval is.
Ondertussen heeft het Amerikaanse embargo buitenlandse investeringen afgeschrikt en aanbestedingen bemoeilijkt, hoewel landen die onvriendelijk tegenover de VS stonden, zoals Rusland, China en Venezuela, vaak zijn tussenbeide gekomen om te helpen.
Het embargo was, in de ogen van veel experts en onderzoekers, ook gericht op het uitlokken van een regimeverandering en het afdwingen van Cuba van het communisme.
Hoewel Entwistle zei dat het Cubaanse volk ‘uitgeput’ was door de verslechterende economische crisis en ‘een regeringswisseling wilde zien’, voegde hij eraan toe dat de druk van de VS het Cubaanse nationalisme en ‘anti-Amerikanisme’ aanwakkerde.
“Als er in Washington de opvatting heerst dat alle Cubanen op het eiland wachten op hun komst, of dat het Cubaanse volk al het lijden zal verdragen dat een regeringswisseling met zich mee kan brengen – lijden dat zelfs door de Amerikaanse regering zelf wordt veroorzaakt – dan is dat een verkeerde inschatting”, zei hij.
Cameron voegde eraan toe dat de val van het regime in Cuba een machtsvacuüm en burgeroorlog zou kunnen veroorzaken die een nieuwe veiligheidscrisis voor de VS en de bredere regio zouden kunnen veroorzaken.
“Je wilt Cuba niet in een nieuw Haïti veranderen”, zei hij.
