Elsa Schiaparelli lang voordat het internet werd uitgevonden, begreep wat het betekende om viraal te gaan. Gedurende zijn hele carrière gebruikte de Italiaanse couturier verrassing, humor en beroemdheid om zijn huizen te verfraaien.
Schiaparelli omgedoopt tot felroze naar ‘verrassing!’ en claimde het als haar kenmerkende kleur, veranderde schoenen in schattige hoeden en kleedde de hertogin van Windsor, Wallis Simpson, in een kreeftenjurk gemaakt in samenwerking met Salvador Dalí. De as kunst/mode/celebrity is een gemeenschappelijk element geworden in het draaiboek van het luxemerk, maar in 1937 was Schiaparelli, die Jean Cocteau, Pablo Picasso, Man Ray, Leonor Fini en Dalí als vrienden beschouwde, een pionier.
Onder zijn tijdgenoten was Coco Chanelzijn leven en stijl zijn beter bekend en Christelijke DiorHaar silhouetten zijn gemakkelijker te herkennen, maar Elsa Schiaparelli kan beweren de meest briljante modeontwerpster van de 20e eeuw te zijn. Honderd jaar nadat hij zijn label lanceerde, lijkt zijn vermogen om verbinding te maken met cultuur (zowel populair als high) opmerkelijk actueel.
‘Hij leidde een buitengewoon leven’, zei hij Stanfills Sonnettensenior curator mode bij V&Adie binnenkort gastheer zal zijn Schiaparelli: Mode wordt kunsteen grote tentoonstelling die het verhaal vertelt van het huis vanaf het begin in de jaren twintig tot nu onder het huidige eigendom. Tod’s‘ Diego Della Valle en creatieve richting Daniël Roseberry. “Elsa Schiaparelli was een ontwrichter en een regelbreker. Ze was een sterke vrouw, een ondernemer. Al deze elementen vormen samen een figuur die nog steeds erg fascinerend is”, aldus Stanfill.
Elsa Schiaparelli zou nooit op haar pad blijven. Geboren in een adellijke Romeinse familie en opgegroeid in een goede familie Corsini-paleisEr werd van hem verwacht dat hij goed zou trouwen en een gezin zou stichten, maar Schiaparelli was impulsief en waardeerde zijn vrijheid. Als kind liet ze ooit een doos met vlooien los op een feestje omdat de volwassenen haar niet wilden toestaan, en in 1911 werd ze naar een klooster gestuurd nadat haar sensuele poëzie de aandacht van haar ouders trok. Ze verliet Rome in 1913 en nam een baan als gouvernante in Londen aan om een huwelijk met een Russische edelman te vermijden. Daar ontmoette ze een Pools-Zwitserse docent spirituele mystiek, Willem de Wendt, en de volgende dag verloofden ze zich en trouwden kort daarna. Ze verhuisden naar Nice en vervolgens naar New York, maar in 1922 arriveerde Schiaparelli in Parijs, gescheiden van haar man en voedde hun tweejarige dochter alleen op.
Hij voelde zich aangetrokken tot creatieve kringen, raakte bevriend met surrealistische kunstenaars en ontwerpers – het was een legendarische couturier Paul Poiret die haar adviseerde om in de modewereld te stappen nadat ze haar persoonlijke stijl had bewonderd. Hij volgde haar advies op en lanceerde het product trompe-l’oeil gebreide ‘strik’ in 1927, wat meteen een hit was. Als liefhebber van nieuwigheid en innovatie breidde hij zich snel uit naar andere categorieën, waarbij hij altijd een experimentele flair en een gedurfde benadering in zijn ontwerpen bracht. In 1928 produceerde hij een serie innovatieve skipakken, die hem inspireerden om zichtbare ritsen als modekenmerk te gebruiken, waarvoor hij ook plastic en zelfs gebreide glasvezel gebruikte. “Hij is niet bang om nieuwe en experimentele vezels te gebruiken. In een van zijn collecties vertelt hij over waterdichte wol”, zegt Stanfill. In 1933 was Schiaparelli uitgegroeid tot sieraden, haute couture en parfumerie, en hij had 400 medewerkers. Twee jaar later opende hij een nieuwe studio Plaats Vendomehet meest prestigieuze adres in Parijs.
“Het komt van een zeer sterke persoonlijkheid”, zei Stanfill over het traject van Schiaparelli. “Ze creëerde haar eigen weg in een wereld die voor haar als Italiaan gesloten zou zijn geweest, (omdat ze toen) ongetraind was (in mode) en vocht zich een weg naar het hart van de couturewereld. Ze deed het op haar eigen manier. Het is behoorlijk inspirerend.”
In veel opzichten was Schiaparelli de blauwdruk voor de moderne creatieve directeur van de mode, terwijl hij een reeks grensverleggende creatieve samenwerkingen orkestreerde. Het machtsevenwicht is belangrijk, zei Stanfill. “Hij nam niet alleen motieven en afbeeldingen van surrealisten of kunstenaars en plakte ze op zijn kleding. Hij werkte met hen samen en moedigde hen aan om samen te werken en met hem samen te werken om dit aanbod te creëren.” Eind jaren dertig, zo zegt Stanfill, “was Schiaparelli werkelijk op het kruispunt van creativiteit en werkte hij samen met enkele van de belangrijkste kunstenaars van die tijd.”
Zijn vele samenwerkingen met kunstenaars staan centraal in de tentoonstelling, ook in 1937 Jean Cocteau teken een borduursel op het jasje met een prachtig snoer gouden kralen voor het haar. De surrealisten hadden, wellicht meer dan welke andere artistieke stroming dan ook, een bijzondere belangstelling voor mode. “Ze zien kleding als een unieke arena waar ze zich goed bij voelen”, zegt Stanfill. “Voor de surrealisten was kleding vaak erotisch. Voor Dalí waren schoenen een soort erotische aanvulling op de voeten van een vrouw.” Schiaparelli’s samenwerking met Salvador Dalí omvatte onder meer de beroemde kreeftenjurk, die een jaar vóór Dalí werd gepresenteerd Kreeft telefoon. Er is ook een afschuwelijke maar mooie skeletjurk uit 1938 te zien; De botten, gemaakt met de trapunto-quilttechniek, zouden de Tweede Wereldoorlog betekenen. Er is ook een traanjurk te zien, ontworpen door Dalí, eveneens uit 1938, met een trompe-l’oeil motief van gescheurde stukken vlees, vaak aangehaald als voorloper van de noodlijdende punk-esthetiek.
Schiaparelli bracht mode naar het hart van de hoge cultuur en vice versa. Om het verhaal te vertellen over hoe hij zoveel hedendaags creatief werk kruiste, werkte Stanfill samen met drie andere V&A-curatoren aan de tentoonstelling: Rosalind McKeverconservator schilderijen en tekeningen; Simon Sladensenior curator theater en performance; En Lydia Castoneen fotografiecurator. Evenals kleding geschilderd door Picasso En Meneer Raysieraden door Jean Schlumberger evenals films en audio. “Hij was een ontwerper die de regels overtrad en zijn klanten aanmoedigde zich te kleden op een manier die destijds behoorlijk provocerend was. Hij wilde dat mensen twee keer keken naar wat ze droegen”, zei Stanfill. “Haar kleding alleen al zou een geweldige tentoonstelling zijn, maar door deze andere elementen te combineren, die een completer verhaal vertellen, krijg je een diepere waardering en begrip van hoe creatief ze was.”
“Wat mij aantrok was de herkenbaarheid van Elsa’s werk”, zegt creatief directeur Daniel Roseberry van Schiaparelli. “Ze verbond zich met de maatschappij op een manier die zelfs Coco Chanel, Jeanne Lanvin of Cristóbal Balenciaga heeft dat nooit gedaan. Er was destijds een afstand tussen de cultuur en de meeste Franse modehuizen. Elsa’s focus ligt niet alleen op smaak, levensstijl of zelfs schoonheid, maar meer op het brein dan dat. Het gaat erom hoe de uitdrukking van het surrealistische een intiemere verbinding kan creëren tussen kunst, popcultuur en mode, maar ook tussen ontwerpers en klanten.”
Voor Roseberry, die in 2019 bij het huis kwam, stelt de komende tentoonstelling hem in staat zijn complexe relatie met de geschiedenis van het huis verder te ontwikkelen. “Ik probeer een luchtige toets aan het archief te houden. Hoe hoger de inzet, hoe lichter de toets”, zegt hij. “Aan het begin van mijn reis bij Schiaparelli had ik absoluut geen interesse om in de archieven te duiken. Ik zei: ‘Geen lippen, geen handen, geen kreeften.’ En dankzij het huis mochten ze mij dat doen. Ze lieten me op mijn eigen voorwaarden binnen voordat ze besloten dat ik op een natuurlijke en organische manier terug wilde komen in de archieven. Maar nogmaals, er ontstaat een mysterieuze chemie tussen een ontwerper en de broncode van een huis. Je kunt het niet overhaasten. Er is geen formule. Het is echt intuïtief. En zie je huis als een weerspiegeling van jezelf.”
De in Texas geboren ontwerper, die bij het huis kwam werken Tom Browneheeft een unieke mix van Parijse haute couture en Amerikaanse popcultuur gepresenteerd. Als volmaakte verteller en showman zijn veel van haar meest virale werken te zien in de tentoonstelling, waaronder de ‘longjurk’ uit 2021, gedragen door Bella Hadid naar Filmfestival van Cannes en de stijgende fantasie van zijn antropomorfe steenarendcape AW24 modecollectie.
Nadenkend over de verschillen en overeenkomsten tussen hemzelf en Schiaparelli, gaf Roseberry commentaar op zijn intelligentie. “Ik denk niet dat er een andere couturier is die zo grappig is als Elsa, en dat blijkt uit haar werk. Ze heeft een groot gevoel voor humor, speelsheid en een connectie met de popcultuur buiten de Parijse modehuiscultuur die uniek is voor haar”, zei hij. Eén ding dat hij echter niet wil nabootsen, is zijn relatie met kunstenaars. “Toen ik net begon, vroegen mensen wanneer de eerste samenwerking met een kunstenaar zou zijn. Wie zou een match zijn voor Salvador Dalí voor mijn Schiaparelli? En ik dacht: Elsa is de samenwerking, ik werk met haar samen! Het gaat niet om het herstellen van de autoriteit van de instelling met nieuwe externe medewerkers. Zo denk ik er nog steeds over.”
Stanfill gelooft dat Roseberry een belangrijk hoofdstuk in de geschiedenis van het huis schrijft en, net als Elsa vóór haar, op unieke wijze is afgestemd op het moment. “Ik denk dat hij niet is zoals andere ontwerpers. Hij trekt economische aandacht. Maar tegelijkertijd heeft hij afstand genomen van een Amerikaans modehuis dat zich richtte op herenkleding en bevond hij zich – net als Elsa – als een buitenstaander in Parijs, te midden van een merk met een haute couture-traditie. En dat alleen al toont de breedte en indrukwekkendheid van zijn talent. Gecombineerd met de kwaliteit van wat er op de catwalk wordt getoond, en de verscheidenheid aan materialen, silhouetten en kleuren, denk ik dat we het in dit artikel over Daniel Roseberry zullen hebben. toekomstige generaties.”
‘Schiaparelli: Fashion Becomes Art’ loopt van 28 maart tot 8 november in het V&A, South Kensington. 10 Magazine nummer 76 – CREATIVITEIT, VERANDERING, VRIJHEID – verschijnt op 18 maart in de kiosk. Bestel uw exemplaar vooraf Hier.
SCHIAPARELLI: MODE WORDT KUNST
Fotograaf ROB RUSLING
Mode-editor ANNA TREVELIAN
Tekst CLAUDIA CROFT
Model OMAHYRA MOTA GARCIA in het topmanagement van Parijs
Haar YUMIKO-WANDELING in één vertegenwoordiging
Make-up JOEY CHOY in de Muurgroep
Ontwerper toewijzen CORENTINN NOG
Digitale operators MANON CLAVELIER
Assistent van de fotograaf WINKEL KAMERON En TIMOTHEUS GEMEENSCHAP
Mode-assistent LILA SOEN bij Noob Agency, AMY TA En GEORGIË EDWARDS
Productie ZAC APOSTOLOU En SONYA MAZURYK
Kleding en accessoires overal SCHIAPARELLI SS26
