Als Trump naar Cuba kijkt, herinner ik me hoe anders de dingen in het verleden waren

Het Witte Huis heeft de Cubaanse olievoorziening belemmerd en bedreigdvriendelijke overname“op het door de communisten gerunde eiland, tegen de achtergrond van militaire operaties in Venezuela en Iran.

De Amerikaanse president Donald Trump suggereerde dat het land van hem was volgende doelzei: “Ofwel bevrijd ik hem, neem hem mee, ik denk dat ik met hem kan doen wat ik wil. Op dit moment is hun land erg zwak.” Dat olie tekort waardoor de Cubaanse economie op de rand van de afgrond staat. Maar ik herinner me nog dat het er nog niet zo lang geleden op leek dat de twee landen de betrekkingen zouden normaliseren na tientallen jaren van vijandigheid.

Ik landde voor het eerst in Havana in maart 2012 om verslag te doen van het bezoek van paus Benedictus XVI. De luchthaven is klein. Ik moest immigratieambtenaren herhaaldelijk uitleggen dat we daar als journalisten waren, dat we toestemming hadden en dat alles van tevoren was geregeld. Ik ben dankbaar dat mijn team Spaans spreekt om te helpen met het proces.

Delen van de stad voelden vreemd vertrouwd aan door de beelden van vervaagde pastelkleurige gebouwen die ik had gezien en oude Amerikaanse auto’s die op de een of andere manier nog steeds in de opgelapte delen reden.

Cuba en Amerika zijn al meer dan vijftig jaar geopolitieke vijanden. Cuba werd communistisch toen de revolutie van 1959 Fidel Castro aan de macht bracht en de eilandstaat, slechts 150 kilometer van Florida, zijn banden met de Sovjet-Unie versterkte. De Cubaanse regering heeft Amerikaanse eigendommen en Amerikaanse bedrijven geconfisqueerd als reactie op het groeiende Amerikaanse embargo. Als reactie daarop stelde president John F. Kennedy in 1962 een volledig embargo in. De voorraden voedsel, brandstof en consumptiegoederen werden al snel schaars.

Maar terwijl ik daar was, voelde ik dat er iets begon te veranderen.

Tussen 2012 en 2016 heb ik tien reizen gemaakt, waarbij ik als field producer voor CNBC diende, samen met internationaal correspondent Michelle Caruso-Cabrera. Bijna elk bezoek lijkt iets belangrijks te hebben: momenten die het gevoel hebben keerpunten te markeren. Maar uiteindelijk voelde het momentum plotseling onzeker.

Bij mijn eerste bezoek probeerde Havana klaar te lijken voor de komst van de paus. Nieuwe, met verf bedekte delen van de Malecón, die nog steeds aan het drogen zijn op plaatsen langs de verwachte route van de paus. In een land dat is gevormd door decennia van communisme, is zijn aanwezigheid voelbaar op meer dan alleen een religieuze gebeurtenis. Dit voelde als een signaal, subtiel maar onmiskenbaar, dat Cuba zich zou openstellen.

Daarna begonnen de zaken snel te bewegen.

Nog geen jaar later nodigde de regering een kleine groep journalisten, waaronder wij, uit om de zogenaamde ‘hervormingen’ onder de loep te nemen. We spraken met centrale bankiers en met eigenaren van kleine bedrijven die proberen hun weg te vinden in een veranderend systeem, maar niet allemaal tegelijk.

We weken af ​​van de officiële route en gingen naar Hershey, Cuba, een stad gebouwd door Milton Hershey om suiker veilig te stellen voor zijn chocoladebedrijf in het begin van de 20e eeuw. Het is een van de vele herinneringen aan Cuba’s verleden in Amerika vóór de revolutie. De voormalige Coca-Cola-fabriek heeft een nieuwe bestemming gekregen door de staat. In een gebouw van Western Union is het telecommunicatiebedrijf van het land gevestigd. De winkels van Woolworth zijn lokale discountwinkels geworden.

In juli 2015 kondigde president Barack Obama het herstel van de diplomatieke betrekkingen aan. We verhuisden snel vanuit New York naar Miami en vervolgens met een chartervlucht naar Havana. Op het veld heerste er een waar gevoel van vreugde. Maar het is niet onbewaakt. Mensen zijn hoopvol, maar voorzichtig.

Een maand later ging de Amerikaanse ambassade voor het eerst in meer dan vijftig jaar weer open. Ik zag hoe de vlag werd gehesen vanaf het balkon van een ingestort flatgebouw aan de overkant van de straat. Vooral voor de jongere generatie van Cuba voelt dit als een keerpunt: meer kansen, meer toegang, meer keuzes lijken binnen handbereik.

Het bezoek van Obama in maart daaropvolgend droeg bij aan die gevoelens. De reisbeperkingen voor Amerikanen werden versoepeld en de beperkte handel begon te hervatten. Het embargo is nog steeds van kracht, zoals vastgelegd in de Amerikaanse wet, maar het embargo is enigszins verzacht.

Die week waren er een Rolling Stones-concert en een Major League Baseball-wedstrijd, de eerste op het eiland in vele jaren.

Toch is er nog steeds terughoudendheid. Cubanen hebben geleerd niet te overhaast te zijn. Voor velen komt optimisme voort uit de herinnering aan hoe snel dingen kunnen vervagen. Niet iedereen is tenslotte van mening dat de Verenigde Staten de betrekkingen met het land moeten heropenen. Velen beweren dat het normaliseren van de betrekkingen de communistische regering ten goede zou komen zonder zinvolle hervormingen op te leggen.

Alles veranderde echter. In 2016 meerde Carnival Cruise Line, onder het merk Fathom, aan in Havana, het eerste Amerikaanse cruiseschip dat het eiland sinds 1978 bezocht. In november had JetBlue een rechtstreekse vlucht vanuit New York. Een tijdlang voelde het alsof de barrière in realtime werd neergehaald.

Daar verslag uitbrengen is nooit eenvoudig. Machtigingen kunnen zonder waarschuwing mislukken. Telefoon werkt zelden. WiFi is moeilijk te vinden. Restaurants delen lange menu’s uit, maar als je erom vraagt, krijg je vaak te horen dat het enige wat beschikbaar is rijst en bonen zijn. Ik liep langs gebouwen met elegante gevels, maar ging naar binnen en vond ze hol, afbrokkelend, niets anders dan stof en puin.

Bij elke reis kun je echter kleine tekenen zien dat de transformatie doorgaat. Door familie gerunde restaurants begonnen hun deuren te openen bij mensen thuis. Airbnb-advertenties beginnen zich te verspreiden. Het is niet dramatisch, maar het is er wel.

Mijn laatste reis was in november 2016, vlak na de dood van Fidel Castro, om verslag te doen van zijn begrafenis. Hij had jaren daarvoor de macht overgedragen aan zijn broer Raoul, maar de dood van de man die de revolutie symboliseerde was een groot moment.

Deze keer was Havana stil.

De muziek stopt. De alcohol verdween. De stad ging een periode van officiële rouw in. Mensen stonden in lange rijen om condoleanceboekjes te tekenen.

Van buitenaf leek het een voor de hand liggend einde. In Cuba is het niet zo eenvoudig.

Terwijl ik daar stond, was het moeilijk om niet het gevoel te krijgen dat de energie van voorgaande jaren begon te verdwijnen. Dezelfde vragen komen steeds terug. Wat gebeurt er nu? Wat gebeurt er met de hervormingen? Over de betrekkingen met de Verenigde Staten?

Toen ik voor de laatste keer wegging, had ik het gevoel dat ik getuige was geweest van iets zeldzaams, een kort tijdsbestek waarin de geschiedenis zich leek te versnellen, waarin reeds lang bestaande patronen losser werden, al was het maar een klein beetje, en de toekomst even open aanvoelde.

In de daaropvolgende jaren is een groot deel van dat momentum afgezwakt en in sommige gevallen zelfs omgekeerd. De VS trokken hun ambassadepersoneel terug, in november 2017 werden nieuwe reisbeperkingen opgelegd en de stroom Amerikaanse bezoekers daalde. De openheid die ooit dichtbij voelde, is veranderd in een meer vertrouwde spanning, een spanning die oplaait alsof de veranderingen die ik zag nooit hebben plaatsgevonden.

De geschiedenis heeft niet altijd een duidelijk begin of een schoon einde. In Cuba heeft dit de neiging om van richting te veranderen.

Wat er daarna zal gebeuren tussen deze twee buren valt nog te bezien.