‘Alpha’ recensie: ‘Raw’, ‘Titane’-regisseur Julia Ducournau stuit op een idee

In de films van Julia Ducournau zijn de levens van haar personages vaak wanordelijk. Maar zijn derde film legt de lat hoger en stelt zich voor dat hele gemeenschappen worden bedreigd door een uitbraak van ziekten, het dodental stijgt en de paniek zich verspreidt. Zeer metaforisch en minder provocerend dan de vorige films van de Franse schrijver-regisseur, is “Alpha” een huiselijk drama dat zich niet noodzakelijkerwijs aan het einde van de wereld afspeelt. Maar je kunt dat einde vanaf hier zien.

Nieuwkomer Mélissa Boros schittert als Alpha, een 13-jarige die samenwoont met haar naamloze dokter-moeder (Golshifteh Farahani). Ducournau geeft nooit details over de tijdsperiode, maar afgaande op de low-tech televisies en het gebrek aan smartphones lijkt het alsof we ergens in de jaren negentig zijn beland, met een reeks flashbacks die ons acht jaar terug in het verleden brengen.

Alpha gaat al vroeg naar een feestje en ontdekt, in een dronken verdoving, dat zij de ontvanger is van een ruwe tatoeage met de letter ‘A’ op haar linkerarm – een jeugdige indiscretie die haar moeder van streek maakt, vooral omdat ze vreest dat de tatoeage afkomstig is van een vuile naald. In het verleden heeft een dodelijk bloedvirus, informeel bekend als de Rode Wind, de bevolking al ongeveer tien jaar geplaagd.

‘Alpha’ is een duidelijke AIDS-parabel, inclusief hoe de homomannen in de film worden belasterd omdat ze het virus hebben opgelopen. Maar Ducournau voegt er een angstaanjagende nieuwe wending aan toe, waarin geïnfecteerde mensen worden afgebeeld die zilverachtige uitslag op hun huid ontwikkelen voordat ze uiteindelijk in porseleinachtige beelden veranderen als ze sterven. Alpha’s moeder, die tevergeefs in een ziekenhuis werkt om deze ongeneeslijke patiënten te behandelen, wil niet dat haar enige kind de ziekte krijgt.

Terwijl Alpha wacht op de resultaten van de bloedtest, wordt ze opgeschrikt door de plotselinge verschijning van een magere, angstige vreemdeling in hun appartement. Snel legt hij uit dat hij Amin (Tahar Rahim) is, de broer van zijn moeder, die Alpha zich niet kan herinneren toen hij klein was. De sporen op haar armen suggereren een leven gewijd aan een destructieve heroïneverslaving, maar Amins zus is vastbesloten hem weer gezond te maken, ook al vergroot dit de last voor zijn overwerkte alleenstaande moeder alleen maar.

Dukurnau schokte het publiek met zijn eerste twee films: de vegetarische, kannibaal-horror-indiefilm uit 2016 “Rauw” en 2021 “Titanium,” een bizarre body-horrorriff over verdriet, geslacht en die vreemdheid won de Gouden Palm in Cannes. Met ‘Alpha’ gebruikt hij opnieuw een coming-of-age-verhaal om de kwetsbaarheid en maakbaarheid van onze fysieke wezens te onderzoeken. Maar terwijl zijn vorige foto’s ondanks hun vreemde scenario’s nooit verstoken waren van tederheid, zijn zijn nieuwste foto’s veel melancholischer. Helaas was dit ook het minste wat hij kon bereiken.

Boros is erg onzeker als Alpha, zijn dikke bril en slechte houding maken hem impopulair op school – een situatie die nog verergerd wordt door af en toe een bloeding uit een lelijke tatoeage of wanneer de dokter bloed afneemt voor zijn tests. Een gênant incident in een zwembad omringd door weerzinwekkende klasgenoten weerspiegelt een iconische scène uit ‘Carrie’, waarin Ducournau een analogie maakt met traumatische tienerrituelen zoals menstruatie. Maar hij ziet de tiener niet als een symbool van puberale onhandigheid.

Rahim verloor ongeveer 40 pond om Amin te spelen, waarbij elke centimeter van zijn magere, pezige lichaam werd besteed aan het verkrijgen van zijn volgende oplossing. In flashbacks – Ambrine Trigo-Oaked speelt de jongere Alpha – zien we een glimp van genegenheid voor haar geliefde neefje, maar Rahim illustreert dat Amins vernietigende passie altijd haar voornaamste liefde zal zijn. Het maakt niet uit dat Amin ook Red Wind heeft, een besef dat voorkomt in een reeks die, net als verschillende andere reeksen in ‘Alpha’, er niet meteen uitziet alsof het gebeurde in een verhaallijn uit de jaren 90 of eerder. Deze mix van verleden en heden moet de indruk wekken dat dit gezin al heel lang met onoverkomelijke obstakels worstelt – zo lang zelfs dat de deelnemers zich een tijd zonder dergelijke obstakels niet meer kunnen herinneren.

Maar ‘Alpha’ stijgt zelden boven zijn intellectuele attributen of oppervlakkige thema’s uit. Farahani is formidabel als dokter, moeder en liefhebbende zus. Maar zijn karakter bezwijkt voor de ingewikkelde plannen van Ducournau. Aanvankelijk interessant, blijkt de door elkaar gegooide chronologie uiteindelijk louter decoratief te zijn, totdat een teleurstellende laatste wending verklaart waarom zo’n functioneel apparaat werd gebruikt.

Zelfs de grafische weergave in de film van de fysieke manifestaties van deze dodelijke ziekte voelt uiteindelijk te “poëtisch” aan – en eerlijk gezegd neerbuigend – om het lijden van het tijdperk van AIDS en COVID echt weer te geven. Ducournau wilde illustreren hoe angst zelf een dodelijke besmetting kan worden, een realiteit die iedereen die deze moeilijke tijden heeft meegemaakt goed kent. Terwijl ‘Alpha’ zijn stijlvolle, dromerige conclusie bereikt, vindt het een meeslepend eindbeeld dat het collectieve verdriet en de emotionele verwoesting weergeeft die door de plaag van de afgelopen jaren is aangericht. Maar wat interessant is, is dat dit moment niets te maken heeft met zijn karakter, dat opnieuw overweldigd wordt door zijn grootse ideeën.