Optimisme heeft merk problemen op het werk. Dit komt vaak tot uiting in de druk om tijdens vergaderingen optimistisch te blijven, de geruststelling dat alles goed komt, of een drang om oplossingen te vinden als de druk toeneemt. Als de zaken onzeker aanvoelen, heeft die aanpak de neiging averechts te werken.
Als klinisch psycholoog heb ik gezien hoe goede positieve bedoelingen het werk moeilijker kunnen maken. Als je al uitgerekt bent, helpt het niet om te resetten als je te horen krijgt dat je ‘positief moet blijven’. Uit onderzoek blijkt dat wanneer mensen druk voelen om stress te onderdrukken of moeilijke emoties opzij te zetten, het zenuwstelsel in een staat van verhoogde dreiging blijft, wat resulteert in verminderde activiteit in de prefrontale cortex – het deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor focus, planning en besluitvorming. Met andere woorden: een geforceerde positieve houding houdt de hersenen alert, vernauwt het denken in plaats van het te verruimen, en maakt het moeilijker om zich te concentreren op wat er echt toe doet.
Echt optimisme werkt anders. Dit helpt je betrokken en mentaal flexibel te blijven als de uitkomst onduidelijk is. Op het werk komt dit door klein, praktisch gedrag dat de wrijving vermindert en je cognitief aanwezig houdt in plaats van overweldigd.
Hier zijn drie manieren om echt optimisme op het werk te oefenen, zonder stress te negeren of te doen alsof alles in orde is.
Noem de obstakels voordat u de taak selecteert
Wanneer onzekerheid de kop opsteekt, blijven veel mensen druk bezig dit te voelen productiefook al is het eigenlijke probleem nog niet opgelost.
Vanuit cognitief perspectief zorgt dit voor wrijving. Wanneer grenzen onduidelijk zijn, hebben de hersenen moeite met het nemen van beslissingen. Onbeantwoorde vragen blijven op de achtergrond actief, waardoor ze stilletjes afleiden van gedachten met een hogere waarde, waardoor het moeilijker wordt om ze te prioriteren of op te lossen.
Onderzoek naar affectlabeling laat dat zien het simpelweg uiten van een zorg vermindert de stressgerelateerde hersenactiviteit en herstelt de toegang tot denken van een hogere orde. Wanneer onzekerheid geen naam heeft, blijven de hersenen werken om deze intern te beheren. Als dit duidelijk wordt vastgesteld, wordt de mentale belasting verminderd.
Echt optimisme begint met het benoemen van wat onopgelost blijft. Iets simpels zeggen, zoals “Ik heb nog geen duidelijkheid over de reikwijdte” onzekerheid naar buiten brengen in plaats van je energie stilletjes te laten wegvloeien. Zodra het probleem is benoemd, wordt het gemakkelijker om te beslissen wat u vervolgens moet doen: om advies vragen, signaleren wat u in de weg staat, of werk onderbreken dat op dit moment niet kan worden voortgezet. Heroriënteer je omdat je niet langer iets onuitgesprokens op de achtergrond meedraagt.
Vervang zekerheid door duidelijkheid over de volgende stappen
Naarmate de onzekerheid toeneemt, vooral in groepen, wordt de communicatie vaak zachter in plaats van duidelijker. Het instinct is om dingen glad te strijken, maar zonder concrete richting kan die zachtheid mensen eerder angstig dan kalm maken.
De hersenen zien ambiguïteit als een onopgelost risico. Er bestaat inderdaad vaak onduidelijkheid lastiger voor de hersenen in plaats van de bekende negatieve uitkomsten, wordt de aandachtsspanne uitgeput en worden mensen stilletjes uitgeschakeld zonder een duidelijke richting voorwaarts.
Echt optimisme introduceert structuur. Zelfs kleine dingen die duidelijkheid bieden – wanneer de volgende beslissing wordt genomen, welke input nog ontbreekt, of welk werk kan worden voortgezet – helpen het zenuwstelsel te kalmeren. Richting herstelt de focus, zelfs als de uitkomst nog onzeker is.
Verander de showtaal
Vergeet niet dat uw woorden ertoe doen, vooral als er iets misgaat. Wanneer gesprekken over prestaties zich richten op falen, neemt het zenuwstelsel bedreiging waar en verandert het gedrag. Mensen worden voorzichtiger en defensiever, houden vaak vast aan veiligere ideeën en vermijden risico’s die het werk vooruit kunnen helpen.
De hersenen geven dus prioriteit aan zelfbescherming het oplossen van problemen vertraagt natuurlijk.
Het verschuiven van taal naar nieuwsgierigheid houdt de hersenen actief. Door je te concentreren op wat je hebt geleerd van een misstap of wat je in de toekomst kunt veranderen, blijven mensen mentaal aanwezig. Een echt optimistische werkplek beschouwt fouten als waardevolle informatie en niet als bewijs van mislukking.
In een omgeving als deze verdwijnen fouten niet. De verandering die optreedt is herstel. In plaats van te worden gebruikt als bewijs van falen, worden misstappen feitelijk informatie die in het werk kan worden gebruikt.
Optimisme dat je helpt nadenken
Op de werkvloer wordt optimisme vaak gezien als een toon die door anderen moet worden gehandhaafd. Maar wat mensen als optimisme ervaren, is anders. Dit blijkt uit het vermogen om helder te denken, beslissingen te nemen en onder druk betrokken te blijven. Je kunt dit zien aan de vraag of onzekerheid wordt genoemd in plaats van verdoezeld, of informatie duidelijk wordt gedeeld en of gesprekken duidelijkheid creëren in plaats van vermijding.
Op een werkplek waar verandering constant is, is dergelijk optimisme vaak het nuttigste optimisme: niet een helderder humeur, maar een stabielere geest die door kan gaan, zelfs als de omstandigheden niet volledig stabiel zijn.
